{"stem":"अपदेश","iast":"apadeśa","found":true,"koshas":10,"places":[{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.47","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["व्याजोऽपदेशो लक्ष्यं च क्रीडा खेला च कूर्दनम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.47","synonyms":["व्याज","लक्ष्य","क्रीडा","खेला","कूर्दन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.216","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदे लक्ष्ये निमित्तेऽपदेशः स्यात्कुशमप्सु च ॥ २१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.413","meanings":["पद","लक्ष्य","निमित्त"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"17.3.1","page":"0097","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदं स्थानेऽपदेशे च लक्षे स्याद्वाक्यशब्दयोः ।","व्यवसाये परित्राणे पादतच्चिह्नवस्तुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.17.3.1","head":"पद"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"29.2.16","page":"0214","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतिस्पर्शः सहाये स्याद्वार्ताहारपुरोगयोः ।","अपदेशं विदुर्लक्षे निमित्तव्याजयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.29.2.16","meanings":["लक्ष","निमित्त","व्याज"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.125","page":"0431","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["व्याजापदेशौ लक्षं षण् भङ्गिर्भङ्गी निमीलिका ।","पदं लक्ष्यं कुर्दनं तु क्रीडा खेला च कूर्दनम् ॥ १२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.125","synonyms":["व्याज","लक्ष","भङ्गि","भङ्गी","निमीलिका","पद","लक्ष्य","कुर्दन","क्रीडा","खेला","कूर्दन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.197","page":"0097","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["माया स्त्री कुसृतिस्तथा च निकृतिर्व्याजोऽपदेशोपधी","दम्भः कैतवपक्ष(त्र?)शाठ्यकुहकं दण्डाजिनं स्यान्मिषम् ।","* * * * * * * * * * * * *","छद्म स्याच्छलमस्त्रियां तु कपटं कूटं च संश्चन्निभम् ॥ १९७ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.206","synonyms":["माया","कुसृति","निकृति","व्याज","उपधि","दम्भ","कैतव","पक्ष","शाठ्य","कुहक","दण्डाजिन","मिष","छद्मन्","छल","कपट","कूट"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.7.24","page":"0174","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाजो मुनौ निस्वनपक्षयोर्ना","जवे मखान्ने तु घृते च षण्ढे ।","व्याजोऽपदेशे शठकर्मणि स्या-","त्पाणौ सुबाहौ च भुजो द्विलिङ्गः ॥ २४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.7.7","head":"व्याज"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.26","page":"0368","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऽप्यथापदेशः स्मरणे च लक्षे ॥ २६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.27","meanings":["स्मरण","लक्ष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.27","page":"0368","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["व्याजे निमित्तेऽप्यथ जीवितेशो","जीवातुजीवाधिपयोः कृतान्ते ।","कान्तेऽथ शंभौ हरिसारथौ च","भवेद्गुडाकेश इहानले तु ॥ २७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.28","meanings":["व्याज","निमित्त"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.109","page":"0030","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाजोऽन्ने पक्षिपक्षे च वेगे सङ्ग्रामरेतसोः ।","इषुच्छदावलौ चैके व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ १०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.109","head":"व्याज"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.36","page":"0036","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शाखायां त्वपि वैचित्र्ये नान्तशब्दं प्रचक्षते ।","पदमङ्घ्रौ शरे त्राणे व्यवसायापदेशयोः ॥ ३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.36","head":"पद"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.2","page":"0006","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ।","अपवादस्तु निन्दायामाज्ञायां च द्वयोरपि ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.59","meanings":["लक्ष","निमित्त","व्याज"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.45","page":"0166","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपदेशो निमित्ते च दम्मे लक्ष्ये निगद्यते ।","अवध्वस्तं परित्यक्ते निन्दिते चूर्णितेऽपि च ॥ ४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.44","meanings":["निमित्त","दम्भ","लक्ष्य"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.491","page":"0034","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्रीडा लीला देवना च केलिर्ना नर्म देवनम् ।","तथापदेशो व्याजश्च लक्ष्यं लक्षं निमीलिका ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.491","synonyms":["क्रीडा","लीला","देवना","केलि","नर्मन्","देवन","व्याज","लक्ष्य","लक्ष","निमीलिका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.8.16","page":"0198","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बहुत्वे पुंसि लाजाः स्युर्व्याजोऽपदेशशाठ्ययोः ।","ब्रजो गोष्ठे पथिच्छन्दे वाजः पक्षे च निस्वने ।","मुनौ पुमान् जले क्लीबं यज्ञे चैव घृतान्नयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.8.16","head":"व्याज"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.30","page":"0259","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लयः सङ्गीतसाम्ये स्यात्संश्लेषणविनाशयोः ।","लक्ष्यं शरव्ये क्लीबं स्यादपदेशेऽपि कीर्त्यते ॥","व्रज्या पर्यटने वर्गे प्रस्थाने संगतेऽपि च ।","वाच्यं हीने कुत्सिते स्याद्वचनार्हे तु वाच्यवत् ॥","वन्या वनाम्बुसन्दोहे वन्यं बनभवे त्रिषु ।","विन्ध्यो व्याधाचलभिदोर्विन्ध्याचलवलीद्रुमे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.30","head":"लक्ष्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.30.28","page":"0290","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपदेशो व्याजलक्ष्यनिमित्तसङ्कटेषु च ।","अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद्भाषाभेदे च पतने ॥","आश्रयाशः पुमानग्नौ त्रिषु चाश्रयनाशके ।","उपस्यर्शस्त्वाचमने स्नानस्पर्शनयोरपि ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 त्त (sub) pāda 4 syl. 6 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.30.28","meanings":["व्याज","लक्ष्य","निमित्त","सङ्कट"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.1017","page":"0127","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अपदेशोपधिव्याजदम्भाः कपटमस्त्रियाम् ।","छलं लक्षं पदं छद्म कैतवं कृतकं मिषम् ॥ १०१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.82","synonyms":["उपधि","व्याज","दम्भ","कपट","छल","लक्ष","पद","छद्मन्","कैतव","कृतक","मिष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1923","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे ।","छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 श्रू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.64","head":"छिद्र"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2195","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनुभावोऽपदेशस्तु निमित्ते व्याजलक्षयोः ।","दीर्घद्वेषेऽप्यनुशयः पश्चात्तापानुबन्धयोः ॥ २१९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.336","meanings":["निमित्त","व्याज","लक्ष्य"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.88","page":"0121","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व्याजः शाठ्येऽपदेशे च स्वेदरक्तात्मजाः स्वजाः ।","निसर्गे सहजः पुंसि सहोत्थे वाच्यलिङ्गकः ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.89","head":"व्याज"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.54","page":"0218","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेणू वेदसहस्रांशू गोष्ठाध्वनिवहा व्रजाः ।","वालौ पुच्छाश्वपुच्छौ च व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.54","head":"व्याज"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.3.18","page":"0225","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदं स्थाने शरे त्राणे पादांके पादचिह्नयोः ।","शब्देंऽशुवस्तुवाक्येषु व्यवसायापदेशयोः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.3.18","head":"पद"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.7","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपभ्रंशोऽपशब्दे स्यात् भाषाभेदप्रपातयोः ।","अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.7","meanings":["लक्ष","निमित्त","व्याज"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}