{"stem":"अपवर्ग","iast":"apavarga","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"1.76","page":"6","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महानन्दोऽमृतं सिद्धिः कैवल्यमपुनर्भवः ।","शिवं निःश्रेयसं श्रेयो निर्वाणं ब्रह्म निर्वृतिः ॥ ७४ ॥","महोदयः सर्वदुःखक्षयो निर्याणमक्षरम् ।","मुक्तिर्मोक्षोऽपवर्गोऽथ मुमुक्षुः श्रमणो यतिः ॥ ७५ ॥","वाचंयमो व्रती साधुरनगार ऋषिर्मुनिः ।","निर्ग्रन्थो भिक्षुरस्य स्वं तपोयोगशमादयः ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.1.0.23","synonyms":["महानन्द","अमृत","सिद्धि","कैवल्य","अपुनर्भव","शिव","निःश्रेयस","श्रेयस्","निर्वाण","ब्रह्मन्","निर्वृति","महोदय","सर्वदुःखक्षय","निर्याण","अक्षर","मुक्ति","मोक्ष","मुमुक्षु","श्रमण","यति","वाचंयम","व्रतिन्","साधु","अनगार","ऋषि","मुनि","निर्ग्रन्थ","भिक्षु"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.5.11","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मुक्तिः कैवल्यनिर्वाणश्रेयोनिःश्रेयसामृतम् ॥ ६ ॥","मोक्षोऽपवर्गोऽथाज्ञानमविद्याहंमतिः स्त्रियाम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.5.11","synonyms":["मुक्ति","कैवल्य","निर्वाण","श्रेयस्","निःश्रेयस","अमृत","मोक्ष","अज्ञान","अविद्या","अहंमति"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.124","page":"0015","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कैवल्यं निर्वाणं निःश्रेयसममृतमक्षरं ब्रह्म ।","अपुनर्भवोऽपवर्गो मुक्तिर्मोक्षो महानन्दः ॥ १२४ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.124","synonyms":["कैवल्य","निर्वाण","निःश्रेयस","अमृत","अक्षर","ब्रह्मन्","अपुनर्भव","मुक्ति","मोक्ष","महानन्द"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"3.2.11","page":"0023","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपवर्गः फलप्राप्तौ क्रियान्ते त्यागमोक्षयोः ।","उपसर्गो भवेद्व्याधिरुपसर्ग उपप्लवः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.3.2.11","meanings":["फलप्राप्ति","क्रियान्त","त्याग","मोक्ष"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"14.3.11","page":"0057","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["[निर्वाणमस्तंगमनं निर्वाणं गजमज्जनम् ? ।]","निर्वाणमपवर्गोऽपि निर्वाणं निर्वृतिं विदुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.14.3.11","head":"निर्वाण"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.180","page":"0088","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रयोज्यमेवं ब्रह्मत्वं ब्रह्मसायुज्यमित्यपि ।","ब्रह्मभूयं स्त्रियां मुक्तिः पुंसि मोक्षापवर्गकौ ॥ १८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.180","synonyms":["ब्रह्मत्व","ब्रह्मसायुज्य","ब्रह्मभूय","मुक्ति","मोक्ष"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.154","page":"0434","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महानन्दोऽपवर्गः स्त्री निवृत्तिर्मुक्तिरित्यपि ।","सिद्धिः क्लीबे ब्रह्म शिवं श्रेयो निःश्रेयसामृते ॥ १५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.154","synonyms":["महानन्द","निवृत्ति","मुक्ति","सिद्धि","ब्रह्मन्","शिव","श्रेयस्","निःश्रेयस","अमृत"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.33","page":"0004","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मोक्षः स्यादपुनर्भवोऽपि च महानन्दोऽपवर्गस्तथा","दुःखौघप्रलयो महोदयद्रहः स्त्री निर्वृतिः सिद्धिवत् ।","मुक्तिर्ब्रह्म नपुंसकेऽमृतशिवश्रेयांसि निःश्रेयसम्","निर्वाणं सुखमक्षरं च कथितं कैवल्यमुच्चैःपदम् ॥ ३३ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. 10 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.32","synonyms":["मोक्ष","अपुनर्भव","महानन्द","दुःखौघप्रलय","महोदय","निर्वृति","सिद्धि","मुक्ति","ब्रह्मन्","अमृत","शिव","श्रेयस्","निःश्रेयस","निर्वाण","सुख","अक्षर","कैवल्य","उच्चैःपद"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.29","page":"0169","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्यागे मोक्षे कर्मसमाप्तावपवर्गः","साफल्येऽथ प्रादिषु रोगेऽप्युपसर्गः ।","संघे संयोगे च समायोग इहार्थे","शापाक्रोशस्याभिभवेष्व[प्य]भिषङ्गः ॥ २९ ॥"],"metre":"mattamayura","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.39","meanings":["त्याग","मोक्ष","कर्मसमाप्ति","साफल्य"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.80","page":"0016","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुक्तिः स्वर्गेऽपवर्गे च मूर्तिः काठिन्यकाययोः ।","काकप्रतिमयोश्चाथ सङ्कल्पे वाचि मेनिवाक् ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.80","head":"मुक्ति"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.96","page":"0029","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपवर्गे च मृत्यौ च मुष्कराख्यद्रुमान्तरे ।","मोहः पुनः स्यादज्ञाने मूर्छायां क्रोध एव च ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.96","head":"मोक्ष"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.1","page":"0006","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथो चतुःस्वराः शब्दाः कीर्त्यन्तेऽत्र नृलिङ्गकाः ।","अपवर्गः क्रियासाध्यफलाप्तौ त्यागमोक्षयोः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.58","meanings":["क्रियासाध्यफलाप्ति","त्याग","मोक्ष"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.267","page":"0085","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महोदयापवर्गौ च निर्वाणं सर्वदुःखहृत् ।","निःश्रेयसं च निर्याणं मोक्षनामान्यमूनि हि ॥ २६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.267","synonyms":["महोदय","निर्वाण","निःश्रेयस","निर्याण"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.39","page":"0166","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदित्यस्त्रिदशे सूर्येऽथानको जलदस्वने ।","मर्दले पटहे भेर्यामपवर्गः शिवे स्मृतः ॥ ३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.38","meanings":["शिव"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.40","page":"0166","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["साफल्यत्यागयोश्चाप्यवष्टम्भो हा[14]टके मतः ।","संरम्भारम्भयोः स्तम्भेऽभिजातो शकुलीनयोः ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.39","meanings":["साफल्य","त्याग"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.148","page":"0034","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मोक्षोऽपवर्गो निर्वाणं मुक्तिर्निःश्रेयसं शिवः ।","महोदयोऽमृतं सिद्धिः कैवल्यमपुनर्भवः ॥ १४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.35","synonyms":["मोक्ष","निर्वाण","मुक्ति","निःश्रेयस","शिव","महोदय","अमृत","सिद्धि","कैवल्य","अपुनर्भव"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"2.49","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["निर्वाणं निर्वृतिः शान्तिः सर्वदुःखक्षयः शिवः ।","निर्याणमपवर्गश्चाऽक्षरं चेति शिवाभिधाः ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.2.0.42","synonyms":["निर्वाण","निर्वृति","शान्ति","सर्वदुःखक्षय","शिव","निर्याण","अक्षर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.328","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["या बुद्धिः शिल्पशास्त्रादौ विज्ञानं तत् प्रकीतितम् ।","मुक्तिर्निःश्रेयसं श्रेयः कैवल्यममृतं परम् ।","मोक्षोऽपवर्गो निर्वाणं मुक्तिपर्याय ईरितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.328","synonyms":["विज्ञान","मुक्ति","निःश्रेयस","श्रेयस्","कैवल्य","अमृत","पर","मोक्ष","निर्वाण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.3.52","page":"0194","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["अपवगस्तागमोक्षकार्यसमाप्तितत्फले ।","अभिषङ्गः समाक्रेशे शपथे च पराभवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.3.52","meanings":["त्याग","मोक्ष","कार्यसमाप्ति","तत्फल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.57","page":"0263","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आश्रये सदसि स्थाने प्रसिद्धे च प्रतिश्रयः ।","हुताशने विष्णुशङ्खे पाञ्चजन्यः समीरितः ॥","पुंसा कृते तद्विकारे पौरुषेयो भवेत्त्रिषु ।","पुंसि बृन्दे वधे चापि पुरुषस्य पदान्तरे ॥","प्रावृज्जे त्रिषु नीपे ना प्रावृषेण्यो निगद्यते ।","लाभे सुरालये हर्षे भवेत्पुंसि फलोदयः ॥","परमात्मनि तीर्थे च विहारे च महालयः ।","अपवर्गे चाधिपत्ये कान्यकुब्जे महोदयः ॥","शुद्धौ तु कायशोधे स्यान्मार्जनीयो भवेत्पुमान् ।","बलरामे बुधे पुंसि रौहिणेयो भवेदिवृ ॥","कर्कटे मूषिके सर्गे पुंलिङ्गे स्याद्विलेशयः ।","युद्धेऽप्यायदुत्तरे स्यात्सम्परायः पुमानयम् ॥","पशुपक्षियुधि द्यूते चाह्वाने च समाह्वयः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.57","head":"महोदय"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.275","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मुक्तिनिर्वाणकैवल्यब्रह्मनिःश्रेयसामृतम् ।","मोक्षोऽपवर्गः सत्त्वोऽस्त्री प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ २७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.12","synonyms":["मुक्ति","निर्वाण","कैवल्य","ब्रह्मन्","निःश्रेयस","अमृत","मोक्ष","सत्त्व","प्रधान","प्रकृति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2194","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्यागमोक्षक्रियासाध्यफलप्राप्तिषु दिव्यपि ।","स्याच्चतुर्ष्वपवर्गोऽथ प्रभावे भावसूचके ॥ २१९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.335","meanings":["त्याग","मोक्ष","क्रियासाध्यफलप्राप्ति","दिव्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.53","page":"0110","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऽथाऽपवर्गस्त्यागमोक्ष्योः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.54","meanings":["त्याग","मोक्ष"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.6","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अधिवासो निवासे स्यात् गन्धधूपादिसंस्कृतौ ।","अपवर्गः क्रियासाद्ध्ययफलाप्तौ त्यागमोक्षयोः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 1 यफ (split)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.6","meanings":["क्रियासाध्यफलाप्ति","त्याग","मोक्ष"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}