{"stem":"अब्द","iast":"abda","found":true,"koshas":20,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.77","page":"10","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स संपर्यनूद्भ्यो वर्षं हायनोऽब्दं समाः शरत् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 नू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.77","synonyms":["संवत्सर","परिवत्सर","अनुवत्सर","उद्वत्सर","वर्ष","हायन","समा","शरद्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.20","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["संवत्सरो वत्सरोऽब्दो हायनोऽस्त्री शरत्समाः ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.34","synonyms":["संवत्सर","वत्सर","हायन","शरद्","समा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.88","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिप्रायवशौ छन्दावब्दौ जीमूतवत्सरौ ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.171","meanings":["जीमूत","वत्सर"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.311","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["अद्रयो द्रुमशैलार्काः स्त्रीस्तनाब्दौ पयोधरौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.311","head":"पयोधर"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.58","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभ्रमब्दो घनो मेघः स्तनयित्नुः पयोधरः ।","धाराधरो धूमयोनिर्जीमूतश्च बलाहकः ॥ ५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.58","synonyms":["अभ्र","घन","मेघ","स्तनयित्नु","पयोधर","धाराधर","धूमयोनि","जीमूत","बलाहक"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.116","page":"0015","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हायनाब्दशरद्वर्षसंवत्सरसमाः समाः ।","निदाघः कथ्यते ग्रीष्मो वर्षाः प्रावृट् तपात्ययः ॥ ११६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.116","synonyms":["हायन","शरद्","वर्ष","संवत्सर","समा","निदाघ","ग्रीष्म","वर्षा","प्रावृष्","तपात्यय"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"17.2.5","page":"0094","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अब्दोऽपि मुस्तके मेघे अब्दः संवत्सरेऽपि च ।","वेदिः परिस्कृता भूमिर्वेदिरङ्गुलिमु[49]द्रिका ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.17.2.5","meanings":["मुस्तक","मेघ","संवत्सर"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"22.2","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वर्षाब्दहायनशरः संवत्सरः समा स्मृतः ।"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.22.0.2","synonyms":["वर्ष","हायन","शरद्","संवत्सर","समा"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.151","page":"0396","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["जीमूतः शम्बरो वातरथोऽपि स्याद्वराहकः ।","गडेरोऽब्दो गदयित्नुर्नभसोऽर्थाद्ध्वजार्थकः ॥ १५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.151","synonyms":["जीमूत","शम्बर","वातरथ","वराहक","गडेर","गदयित्नु","नभोध्वज"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.137","page":"0476","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अब्दो वर्षे दरस्त्रासे कुकूलस्तु तुषानले ।","स्याज्जन्यस्तु परीवादे पर्यङ्के तल्प इत्यपि ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.137","meanings":["वर्ष"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.196","page":"0483","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्वतस्थिलिञ्जेः सरकोऽनुतर्षे शललः शले ।","करकोऽब्दोपले कोशः शिम्बा खड्गपिधानयोः ॥ १९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.196","head":"करक"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.4.97","page":"0050","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संवत्सरो वत्सर-काल-पर्व-","युगांशकाः शारदमासमासौ ।","अब्दोऽत्र वर्षं च न हायनः स्त्री","समाः स्त्रियां भूम्नि च वा शरदः स्त्री ॥ ९७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 2 syl. None समाः स्त्रियां भूम्नि च वा शरदः स्त्री (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.4.99","synonyms":["संवत्सर","वत्सर","काल","पर्वन्","युगांशक","शारद","माससमास","वर्ष","हायन","समा","शरद्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.5.49","page":"0113","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["ककुदं कुकुदं च दोहदं","कुमुदाष्टापदकुन्दमर्बुदम् ।","छदकन्दगुदान्यलिन्दव-","त्प्रवदन्त्यब्दमिहापि हायने ॥ ४९ ॥"],"metre":"viyogini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.5.17","synonyms":["ककुद","कुकुद","दोहद","कुमुद","अष्टापद","कुन्द","अर्बुद","छद","कन्द","गुद","अलिन्द"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.75","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["देशान्तरे संगरनृत्यगेहे-","ऽप्यानर्त उक्तो जनवाचकोऽपि ।","आवर्त आवर्तनचिन्तनाम्भो-","भ्रमेष्वथाब्दे प्रलयेऽक्षवृक्षे ॥ ७५ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.74","head":"संवर्त"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.24","page":"0234","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अब्दः पयोदाचलमुस्तकेऽथा-","स्त्री वत्सरे स्त्री तु न माध्यपुष्पे ।","चक्रभ्रमौ स्याच्च निघौ च कुन्दो","विष्टौ च ना स्वेदनघर्मयोस्तु ॥ २४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.8","meanings":["पयोद","अचल","मुस्तक","वत्सर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.29","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["श्रीदे पुमान्स्याद्धनदो वदान्ये ।","स्यान्मुस्तकेऽब्दे जलदोऽथ पुष्प-","रसे च मांस्यां नलदं च सेव्ये ॥ २९ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.15","head":"जलद"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.32.48","page":"0387","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अर्वादिकप्रग्रहवाचकोऽथ","अब्दे वराहोऽच्युतपोत्रिणोश्च ।","स्यान्मानके भूधरमुस्तयोश्च","नवाह उक्तः प्रतिपत्तिथौ ना ॥ ४८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.32.17","head":"वराह"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"31","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।","देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।","भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।","विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.34","synonyms":["संवत्सर","हायन","गिरि","पर्वत","धर","शैल","मास","चैत्र","वैशाख","ज्येष्ठ","आषाध","अर्णव","समुद्र","सागर","पारावार","सरित्पति","ऋतु","वसन्त","ग्रीष्म","देव","सुर","असुर","दैत्य","शर","काण्ड","असि","खड्ग","मण्डलाग्र","पङ्क","कर्दम","जम्बाल","अरि","शत्रु","वैरिन्","रिपु","विपक्ष","भास्","कच्छु","कशा","रज्जु","इष्टका","ईषिका","विद्युत्","दिश्","भूमि","वल्ली","सरित्"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"2.17","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तेजोमयं मण्डलं स्यान्मूर्तित्रयनिरन्तरम् ।","मयूखजन्मजीमूतघनाब्दहरिघोटकाः ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.2.0.17","synonyms":["तेजोमय","मण्डल","मूर्तित्रयनिरन्तर","मयूखजन्मन्","जीमूत","घन","हरि"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.7","page":"0021","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उरस्यर्घस्तु पूजायां मूल्येऽप्यब्दस्तु वारिदे ।","वत्सरे मुस्तकेऽथाब्दः(?) पुरोडाशर्षिभेदयोः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.7","meanings":["वारिद","वत्सर","मुस्तक","पुरोडाश","ऋषिभेद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.8","page":"0021","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["वृक्षावयवभेदे च स्यादगो गिरिवृक्षयोः ।","अश्नोऽभ्रे भूधरेऽथाभो(?)वायावात्मन्यथार्कवाक् ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.8","meanings":["वृक्षावयवभेद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.121","page":"0017","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कश्चिदुद्गातरीत्याह संवत्सरपदं पुनः ।","अब्दमात्रेऽब्दभेदे च स्यात् तु संवसथध्वनिः ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.178","head":"संवत्सर"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.147","page":"0023","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["संवत्संवत्सरौ तुल्यौ भूम्न्येव समाः स्त्रियाम् ।","अब्दं शरद्भवेत्पैत्रमहोरात्रं तु मासतः ॥ १४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None संवत्संवत्सरौ तु (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.147","synonyms":["संवत्","संवत्सर","समा"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.59","page":"0059","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["मुस्तं मेघो वराहोऽब्दो नादेयो नागरः पृथक् ।","पर्पटस्तु रजो रेणुः कवचो ब्रह्मसण्टकः ॥ ५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.59","synonyms":["मुस्त","मेघ","वराह","नादेय","नागर","पर्पट","रजस्","रेणु","कवच","ब्रह्मसण्टक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.11","page":"0162","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अंह्रिः पादे तरोर्मूलेऽणुः स्तोकव्रीहिभेदयोः ।","अब्दो मेघे गिरौ वर्षमुस्तयोर्वास्तवेऽपि च ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.10","meanings":["मेघ","गिरि","वर्ष","मुस्त","वास्तव"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.1.7","page":"0211","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["हैमाशनी कुठारोऽपि दिनसर्तुविषाकवः ।","निर्यासकण्ठकोष्ठाब्दा एते नरि सनामकाः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.1.2","synonyms":["हैम","अशनि","कुठार","दिन","ऋतु","विष","निर्यास","कण्ठ","कोष्ठ"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.5.121","page":"0226","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["तुषानले कुकूलोऽथ वर्षेऽब्दः पुंनपुंसकः ।","दरस्त्रासे परीवादे जन्यो राहौ तमस्तथा ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.5.4","synonyms":["कुकूल","दर","जन्य","तमस्"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.144","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["समः संवत्सरे प्रोक्तः शरदब्दोऽपि वत्सरः ।","संवर्तः प्रलये पापे वृजिनं कलुषं विघम् ॥ १४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.144","synonyms":["सम","शरद्","वत्सर","संवर्त","वृजिन","कलुष","विघ"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"2.267","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["कमण्डलुर्गण्डुकोऽब्दो भाण्डं पात्रममत्रकम् ।","चषकश्चन्द्रभाण्डाह्वः स्थाली भोजनपात्रिका ॥ २६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.2.0.50","synonyms":["कमण्डलु","गण्डुक","भाण्ड","पात्र","अमत्रक","चषक","चन्द्रभाण्डाह्व","स्थाली","भोजनपात्रिका"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"20.1.333","page":"0030","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["नीलीचपलासोमे श्यामोऽब्दे वृद्धदारके खदिरे ।","श्यामं तु काललवणे मारीचे भूस्तृणे कुम्भे ॥ ३३३ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.20.1.7","head":"श्याम"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.83","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिशिरश्चेति विज्ञेया ऋतवः षट् द्विमासिकाः ।","अब्दः संवत्सरो वर्षं वत्सरो हायनः शरत् ॥ ८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.25","synonyms":["शिशिर","संवत्सर","वर्ष","वत्सर","हायन","शरद्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.158","page":"0022","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["तथाऽनुवत्सरोऽब्दं च हायनः परिवत्सरः ।","उद्वत्सरः समाः वत्सः संवत् च कथ्यते बुधैः ॥ १५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.99","synonyms":["अनुवत्सर","हायन","परिवत्सर","उद्वत्सर","समा","वत्स","संवत्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.178","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जलमुक् वारिमुक् वार्मुक् वनमुक् वारिदोऽम्बुभृत् ।","अब्दस्तडित्वान् जीमूतः पर्जन्यः स्यान्नभोगजः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.178","synonyms":["जलमुच्","वारिमुच्","वार्मुच्","वनमुच्","वारिद","अम्बुभृत्","तडित्वत्","जीमूत","पर्जन्य","नभोगज"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.294","page":"0021","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संवत्सरो हायनोऽस्त्री वत्सरः शरदा शरत् ।","अब्दो वर्षञ्च वरिषं समाः स्त्री संवदित्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.294","synonyms":["संवत्सर","हायन","वत्सर","शरदा","शरद्","वर्ष","वरिष","समा","संवत्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.2","page":"0228","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥","अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् ।","कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥","कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके ।","क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥","गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा ।","छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥","छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) ।","नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥","नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् ।","नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥","पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 श्व (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None नदी स्त्रियान्तु सरि (missing_in_pada) pāda 3 syl. None नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.2","meanings":["सम्वत्सर","मेघ","मुस्तक","पयोनिधि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.14","page":"0292","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दजम्बुद्वीपेषु वर्षणे ।","केचित्क्लीवमिति प्राहुर्बहुत्वे प्रावृषि स्त्रियाम् ॥","विट् व्याप्तिविष्ठयोः स्त्री स्याद्विषञ्च गरलाम्बुनोः ।","भवेदतिविषायां स्त्री विषो दन्तः क्वचिद्भवेत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.14","head":"वर्ष"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.33.24","page":"0298","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रवाहस्तु प्रवृत्तौ स्यान्नीरस्रोतसि पुंस्ययम् ।","वराहः शूकरे मुस्ते मावभेदाब्दसूरिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.33.24","head":"वराह"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.54","page":"0181","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["अन्तरिक्षमन्तरीक्षं मेघे घन-घनाघनौ ।","ऋञ्जसानो रिञ्जसान उभ्रोऽभ्रमब्धमित्यपि ॥ ५४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 क्ष (sub) pāda 4 syl. 3 भ्र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.54","synonyms":["अन्तरिक्ष","अन्तरीक्ष","घन","घनाघन","ऋञ्जसान","रिञ्जसान","अभ्र"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.6.214","page":"0029","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["वारिभृद्वारिवाहोऽथ वर्षुकोऽब्दो घनाघनः ।","ऐरावतस्तु जलदो जलदस्योपरिस्थितः ॥ २१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.6.2","synonyms":["वारिभृत्","वारिवाह","वर्षुक","घनाघन","ऐरावत"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.8.259","page":"0035","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["समाः स्त्रियः शरत्स्त्री स्यादस्त्रियौ वर्षहायनौ ।","संवत्सरो वत्सरोऽब्दः कृताद्यं तु चतुर्युगम् ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.8.30","synonyms":["समा","शरद्","वर्ष","हायन","संवत्सर","वत्सर","चतुर्युग"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2006","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वसु क्लीबे धने तोये योक्त्रांशुज्वलनेषु ना ।","वर्षाः प्रावृषि वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दवृष्टिषु ॥ २००६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.147","head":"वर्ष"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2214","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["वायुभेदे परिवहः परिवर्तो जगत्क्षये ।","परिभ्रमेऽब्दे पर्याप्तौ परिक्षेपस्तु वेष्टने ॥ २२१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.355","head":"परिवर्त"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"2.1.90","page":"0024","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उत्तरायणमाग्नेयं विषुवान्विषुवोऽस्त्रियौ ।","संवत्सरोऽब्द आग्नेयो वत्सरः परिवत्सरः ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.2.1.90","synonyms":["उत्तरायण","आग्नेय","विषुवत्","विषुव","संवत्सर","वत्सर","परिवत्सर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"2.2.1","page":"0025","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["मेघोऽब्दो जलदो नभ्राट् तटित्वाञ्जलमुग्घनः ।","धाराधरो वारिधरो धूमयोनिर्वलाहकः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.2.2.1","synonyms":["मेघ","जलद","नभ्राज्","तटित्वत्","जलमुच्","घन","धाराधर","वारिधर","धूमयोनि","वलाहक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.79","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वप्रः पितरि ना न स्त्री क्षेत्रे रोधसि सानुनि ।","वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दवृष्टिषु प्रावृषि स्त्रियः ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.79","head":"वर्ष"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.98","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["सौम्यो विप्रे सोमजेऽब्दे सुन्दरे सोमदैवते ।","सखा सहाये बन्धौ ना सूक्ष्ममध्यात्मदभ्रयोः ॥ ९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.98","head":"सौम्य"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.76","page":"0245","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["सरण्यू वायुजलदौ संस्तरौ प्रस्तराध्वरौ ।","क्षये रोधे च संरोधः संवर्तोऽब्दे जगत्क्षये ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.76","head":"संवर्त"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.84","page":"0246","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हर्यक्षो धनदे सिंहे व्रीह्यब्दार्चिः षु हायनः ।","महोदरेपि हेरंबो हरिमा मृत्युरोगयोः ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.84","head":"हायन"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.29","page":"0267","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["परिवर्तो जगन्नाशे निमयेऽब्दे परिभ्रमे ।","पर्युप्तौ च परीवाप आलवाले परिच्छदे ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.29","head":"परिवर्त"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}