{"stem":"अभिमान","iast":"abhimāna","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.246","page":"17","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥","ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसम्मदाः ।","आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥","दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 ह (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.246","synonyms":["आलस्य","तन्द्रा","कौसीद्य","हर्ष","ह्लाद","प्रमोद","प्रमद","मुद्","प्रीति","आमोद","संमद","आनन्द","आनन्दथु","गर्व","अहंकार","अवलिप्तता","दर्प","ममता","मान","चित्तोन्नति","स्मय"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.30","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गर्वोऽभिमानोऽहङ्कारो मानश्चित्तसमुन्नतिः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.30","synonyms":["गर्व","अहङ्कार","मान","चित्तसमुन्नति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.110","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिमानोऽर्थादिदर्पे ज्ञाने प्रणयहिंसयोः ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.210","meanings":["दर्प","ज्ञान","प्रणय","हिंसा"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.821","page":"0094","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["समितिः सङ्गतिसभयोः ककुदं शृङ्गे विदुः प्रधानेऽपि ।","टङ्कः स्यादभिमाने प्रस्तरघटनोपकरणे च ॥ ८२१ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.35","head":"टङ्क"},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.92","page":"0074","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पातकं दुरितं पापं … किल्बिषे ।","अहङ्कारोऽभिमानश्च स्मयो गर्वस्तु विस्मिता ॥ ९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.6","synonyms":["पातक","दुरित","पाप","किल्बिष","अहङ्कार","स्मय","गर्व","विस्मिता"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.76","page":"0122","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आस्कन्दनं समाख्यातं तिरस्कारे रणेऽपि च ।","अभिमानश्च विज्ञप्तौ गर्वे प्रणयहिंसयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.76","meanings":["विज्ञप्ति","गर्व","प्रणय","हिंसा"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"22.2.5","page":"0136","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गर्बोऽभिमानेऽवलेपे गर्बोऽनुरञ्जकस्तु यः ।","पूर्बे स्युः पूर्वकाः पूर्बो जातः प्राक्पूर्वजाग्रतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 नु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.22.2.5","head":"गर्ब"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.130","page":"0431","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["पुंसि स्वप्नः श्वासहेती रागसंगौ च गृध्नुता ।","अहंकारोऽभिमानोऽस्त्री मानो गर्वश्च गर्वरः ॥ १३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.130","synonyms":["स्वप्न","राग","सङ्ग","गृध्नुता","अहंकार","मान","गर्व","गर्वर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.146","page":"0090","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["निकारो विप्रकारः स्यात्खलीकारोऽपि सम्मतः ।","दर्पोऽवलेपोऽहंकारोऽभिमानो गर्व-गर्वरौ ॥","अहंता ममता मानोऽस्त्री स्मयो मानसोन्नतिः ।","मानग्रन्थिर्भवेन्मन्तुः स स्थिरस्तु ग्रहो मतः ॥","अहं पूर्वमहं पूर्वमित्यहंपूर्विका स्त्रियाम् ।","अहोपुरुषिका दर्पाद्या स्यात्संभावनात्मनि ॥ १४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.156","synonyms":["निकार","विप्रकार","खलीकार","दर्प","अवलेप","अहंकार","गर्व","गर्वर","अहंता","ममता","मान","स्मय","मानग्रन्थि","मन्तु","ग्रह","अहंपूर्विका","अहोपुरुषिका"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.12.76","page":"0189","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दण्डोऽस्त्री लगुडे बले मथि दमे मानेऽभिमाने यमे","चण्डांशोश्च गणे घटीग्रहभिदाकोणे प्रकाण्डे हये ।","गोण्डः पामरजातिगो नरि महानाभौ भवेद्भेद्यवत्","द्वन्द्वे स्यात्कवले गणे च वपुषि त्वस्त्री गृहाङ्गे बले ॥ ७६ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.12.10","head":"दण्ड"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.21","page":"0264","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तथा वदन्ति प्रतिबिम्बवाचि","ज्ञानेऽभिमानः प्रणये च गर्वे ।","वधेऽप्यधिष्ठानमिति प्रभावे-","ऽप्यध्यासने पत्तनचक्रयोश्च ॥ २१ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.141","meanings":["ज्ञान","प्रणय","गर्व","वध"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.22.6","page":"0271","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कल्पस्तु शास्त्रे प्रलये च युक्ते","विधेर्दिने पुष्पवतोः पपीः स्यात् ।","कस्तूरिकायां तु तथाभिमाने","दर्पोऽथ कोपे च हठे च खष्पः ॥ ६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.22.6","head":"दर्प"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.3","page":"0006","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद् भाषाभेदप्रपातयोः ।","अभिमानस्त्वहङ्कारे हिंसाप्रणययोरपि ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.60","meanings":["अहङ्कार","हिंसा","प्रणय"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.4","page":"0006","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["ऐश्वर्यहेतुके दर्पे ज्ञाने चाथाभिहारवाक् ।","अभियोगे सन्नहने चौर्ये वैरेऽपि सज्जनः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 स (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.61","meanings":["दर्प","ज्ञान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.218","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मुदामोदप्रमोदाश्च ह्लादश्चित्तप्रसन्नता ।","गर्वश्चित्तोन्नतिर्दर्पोऽभिमानश्चावलिप्तता ॥ २१८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.218","synonyms":["मुद्","आमोद","प्रमोद","ह्लाद","चित्तप्रसन्नता","गर्व","चित्तोन्नति","दर्प","अवलिप्तता"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.41","page":"0166","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिमानोऽथ हिंसायां प्रेम्णि गर्वे च विश्रुतः ।","अवदातो विशुद्धे स्यात्स्वर्णवर्णे सिते तथा ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.40","meanings":["हिंसा","प्रेमन्","गर्व"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.87","page":"0028","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गर्वोऽभिमानोऽहंकारो मानश्चित्तसमुन्नतिः ।","हठो मदः स्मयो दर्प औद्धत्यमवलिप्तता ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.20","synonyms":["गर्व","अहंकार","मान","चित्तसमुन्नति","हठ","मद","स्मय","दर्प","औध्धत्य","अवलिप्तता"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.467","page":"0058","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथ गर्वश्च दर्पश्च मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।","ममता चाऽभिमानः स्यादहङ्कारोऽवलिप्तता ॥ ४६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.430","synonyms":["गर्व","दर्प","मान","चित्तोन्नति","स्मय","ममता","अहङ्कार","अवलिप्तता"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.467","page":"0033","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनो विकारो भावोऽनुभावः स्याद्भावबोधकः ।","गर्वो मदोऽभिमानः स्यादहङ्कारस्त्वहंकृतिः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.467","synonyms":["भाव","अनुभाव","गर्व","मद","अहङ्कार","अहंकृति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.13.16","page":"0205","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दण्डोऽस्त्री लगुडे पुंसि व्यूहभेदे प्रकाण्डके ।","अग्निकोणे च मन्थाने नाडीमानाभिमानयोः ।","सैन्ये दमे यमे कालमानभेदे व्रणान्तरे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.13.16","head":"दण्ड"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.125","page":"0187","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हर्ष-प्रहर्ष-हरिषा आनन्दानन्दथू समौ ।","गर्वेऽभिमान-मानौ च विस्मयः स्मय इत्युभौ ॥ १२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.125","synonyms":["हर्ष","प्रहर्ष","हरिष","आनन्द","आनन्दथु","मान","विस्मय","स्मय"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.978","page":"0122","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उत्सेकश्चाभिमानश्च मानः स्यान्मानसोन्नतिः ।","गुणेषु दोषाविष्कारः स्यादसूयाथ शुक् स्त्रियाम् ॥ ९७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.43","synonyms":["उत्सेक","मान","असूया","शुच्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2196","page":"0266","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनुषङ्गः कृपायां स्यात् प्रकृतस्यानुवर्तने ।","हिंसायामभिमानः स्याद् ज्ञाने प्रणयदर्पयोः ॥ २१९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.337","meanings":["हिंसा","ज्ञान","प्रणय","दर्प"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.169","page":"0097","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्मयोऽभिमानोऽहंकारो गर्वः स्त्री गर्विरस्मिता ।","शौटीर्यञ्चाथ शृंगारगर्वे घंघोरवेंघरौ ॥ १६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.169","synonyms":["स्मय","अहंकार","गर्व","गर्वि","अस्मिता","शौटीर्य","घंघोर","वेंघर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.9","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनुषंगस्तु कारुण्ये प्रकृतस्यानुवर्तने ।","अभिमानस्तु विज्ञाने प्रणये दर्पहिंसयोः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.9","meanings":["विज्ञान","प्रणय","दर्प","हिंसा"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}