{"stem":"अम्बुद","iast":"ambuda","found":true,"koshas":9,"places":[{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.3.1","page":"0126","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["घनं सान्द्रं घनं वाद्यं घनो मुस्ते घनोऽम्बुदः ।","[62]घनौ काठिन्यसंघातौ घनौ विस्तारणाम्बरौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.3.1","head":"घन"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"32.2.9","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रवाहो जलवेगेऽपि पारम्पर्यानुवर्तने ।","वराहः शूकरे विष्णौ मानभेदेऽम्बुदे गिरौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.32.2.9","head":"वराह"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.161","page":"0479","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["गूथयूथमोथतीर्थपुलिन्दानां ततः पुनः ।","ककुदाम्बुदयोः कुन्दपदयोः ककुदस्य च ॥ १६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 थ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.161","synonyms":["गूथ","यूथ","मोथ","तीर्थ","पुलिन्द","ककुद","कुन्द","पद"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.5","page":"0026","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उदवाह-बलाहक-मेघ-घन-","स्तनयि[18a]त्नु-सरण्यु-नभःकरिणः ।","नुदनुर्मुदिरो वनजो गगन-","ध्वज-वारिध्वजाम्बुद-वारिमुचः ॥ ५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"totaka · pāda 2 syl. 4 रि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.5","synonyms":["उदवाह","बलाहक","मेघ","घन","स्तनयित्नु","सरण्यु","नभःकरिन्","नुदनु","मुदिर","वनज","गगनध्वज","वारिध्वज","वारिमुच्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.94","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रूपार्धके चावयवे च भाग्ये","[भागो]ऽथ नागोऽहिघनाम्बुदेषु ।","पुंनागके मुस्तकनागदन्त-","क्रूरस्वभावेष्वहिकेसरे च ॥ ९४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.5","head":"नाग"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.25.61","page":"0280","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्यामः प्रयागस्य वटेऽम्बुदे च","पिके हरि-चकवल्लरीषु ।","क्लीबं मरीचे लवणे च कृष्णे","स्त्रियां निशासोमलताकणासु ॥ ६१ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 2 syl. None पिके हरि-चकवल्लरीषु (missing_in_pada) pāda 2 syl. 4 रि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.25.8","head":"श्याम"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"14","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।","जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।","जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।","अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.14","synonyms":["स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","लोचन","नेत्र","नयन","चक्षुस्","दृश्","अम्बक","ईक्षण","जल","तोय","सलिल","अम्बु","नीर","वार्","वारि","कानन","उदक","वन","अप्","पद्म","अभ्र","केश","नख","दन्त"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"15","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जलकुसुमनाम सर्वं निर्विशेषं नपुंसकलिङ्गं भवति । तद्यथा । इदं कमलं पङ्कजं कोकनदं कह्लारं कुशेशयमित्यादि । जलकुसुमद्वारेण नपुंसकत्वे प्राप्ते पद्मस्य विभाषा क्रियते । इदं पद्मम् । अयं पद्म इति उक्तं च । \"वसन्ते शीतभीतेन कोकिलेन वने रुतम् । अन्तर्ज्जलगताः पद्माः श्रोतुकामा इवोत्थिताः ॥\" ऋतेशब्दो वर्जनार्थे वर्त्तते । अभ्रशब्दमेकं वर्जयित्वा अम्बुदा मेघास्तेषामाख्या सञ्ज्ञा पर्याया इत्यर्थः तेऽम्बुदाख्याः शब्दाः पुंसि भवन्ति तद्यथा । इमे अम्बुदा मेघाः पयोधरा घनजीमूता जलधरा बलाहकाः कन्धरा इत्येवमादयः । इमे केशाः । इमे दन्ताः । इमे नखाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.15","synonyms":["कमल","पङ्कज","कोकनद","कह्लार","कुशेशय","पद्म","अभ्र","मेघ","पयोधर","घन","जीमूत","जलधर","बलाहक","कन्धर","केश","दन्त","नख"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.4","page":"0021","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुस्तेऽभ्रकेऽम्बुदस्याथ शैलेये धरणीभृतः ।","अर्थः फले धने शास्त्रे वस्तुमात्रे प्रयोजने ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.4","meanings":["मुस्त","अभ्रक"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.9","page":"0021","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व्याधौ शशाङ्केऽप्यद्रिस्तु शैले सूर्ये द्रुमेऽम्बुदे ।","अङ्घ्रिः पादपमूले च प्राणिनां चरणेऽपि च ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.9","head":"अद्रि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.63","page":"0026","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दावो दवाग्नावग्नौ च द्रुमस्त्वखिलशाखिषु ।","नान्दिवृक्षे पारिजाते दृतिस्त्वम्बुदजिह्वयोः ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.63","head":"दृति"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.50","page":"0047","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चिक्रोडाख्ये प्राणिभेदे द्वयोर्ना त्वहिरम्बुदे ।","वृत्रासुरे च द्वे तु स्यात् पन्नगे स्त्री त्वही गवि ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.50","head":"अहि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1336","page":"0156","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चौरपुष्पसमाख्येऽथ शङ्खी शङ्खवति त्रिषु ।","श्यामो ना हरिते वर्णे वर्णे कृष्णे तथा(र्बु?म्बु)दे ॥ १३३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None वर्णे कृष्णे तथा(र्बु?म्बु)दे (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1336","head":"श्याम"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.81","page":"0013","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रविवह्योरथो पङ्करसः शीधौ तथा रसे ।","पङ्कस्याथाम्बुदे स्त्रीणां स्तने मु(क्ते ? स्ते) पयोधरः ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None पङ्कस्याथाम्बुदे स्त्री (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.138","head":"पयोधर"},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.281","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शम्बरं कमलं नीरं कीलालं पुष्करं नलम् ।","जलपर्यायपतिः पाशी जनपर्यायधरोऽम्बुदः ॥ २८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.4","synonyms":["शम्बर","कमल","नीर","कीलाल","पुष्कर","नल","पाशिन्"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.305","page":"0021","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जीमूतो मुदिरो मेघो घनो धाराधरोऽम्बुदः ।","कादम्बरी मेघमाला जैमूतं मेघसम्भवम् ॥ ३०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.28","synonyms":["जीमूत","मुदिर","मेघ","घन","धाराधर","कादम्बरी","मेघमाला","जैमूत","मेघसम्भव"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"1.5.73","page":"0007","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भवेज्जलकरङ्कस्तु पुटोदकफलेऽम्बुदे ।","कम्बौ जललतायां च पुंस्यथ प्रतिविष्णुकः ॥ ७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.1.5.2","head":"जलकरङ्क"},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"22.2.386","page":"0035","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भद्रानन्तारसागोपीकृष्णाहिंस्राम्ललोणिषु ।","सारिण्यां कट्फले क्लीबं बिम्बाम्बुदमहोत्पले ॥ ३८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.22.2.17","head":"?"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.88","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जीमूतो वारिदो नभ्राट् पर्जन्योऽम्भोधरोऽम्बुदः ।","विद्युत्सौदामिनी शम्पा चञ्चला चपला तडित् ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.30","synonyms":["जीमूत","वारिद","नभ्राज्","पर्जन्य","अम्भोधर","विद्युत्","सौदामिनी","शम्पा","चञ्चला","चपला","तडित्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.237","page":"0173","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गहनं गह्वरे दुःखे वनेऽथाम्बुदमुस्तयोः ।","घनः युवा घनं वाद्यं चर्म स्यात्फलकत्वचोः ॥ २३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.246","head":"घन"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}