{"stem":"आलस्य","iast":"ālasya","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.246","page":"17","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥","ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसम्मदाः ।","आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥","दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 ह (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.246","synonyms":["तन्द्रा","कौसीद्य","हर्ष","ह्लाद","प्रमोद","प्रमद","मुद्","प्रीति","आमोद","संमद","आनन्द","आनन्दथु","गर्व","अहंकार","अवलिप्तता","दर्प","अभिमान","ममता","मान","चित्तोन्नति","स्मय"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.50","page":"19","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["यद्भविष्यो दैवपरोऽथालस्यः शीतकोऽलसः ॥ ३८३ ॥","मन्दस्तुन्दपरिमृजोऽनुष्णो दक्षस्तु पेशलः ।","पटूष्णोष्णकसूत्थानचतुराश्चाथ तत्परः ॥ ३८४ ॥","आसक्तः प्रवणः प्रह्वः प्रसितश्च परायणः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.50","synonyms":["यद्भविष्य","दैवपर","शीतक","अलस","मन्द","तुन्दपरिमृज","अनुष्ण","दक्ष","पेशल","पटु","उष्ण","उष्णक","सूत्थान","चतुर","तत्पर","आसक्त","प्रवण","प्रह्व","प्रसित","परायण"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.18","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसोऽनुष्णः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.31","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","शीतक","अलस","अनुष्ण"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.757","page":"0087","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["विपरीतं पराचीनमपाचीनं पराङ्मुखम् ।","स्मृतं कौसीद्यमालस्यमुपधा तु परीक्षणम् ॥ ७५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.72","synonyms":["विपरीत","पराचीन","अपाचीन","पराङ्मुख","कौसीद्य","उपधा","परीक्षण"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.96","page":"0074","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["विस्मारणं प्रस्तरणमुन्मादश्चित्तविभ्रमः ।","इन्दिकोसिद्यमालस्यं प्रमादोऽनवधानता ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.10","synonyms":["विस्मारण","प्रस्तरण","उन्माद","चित्तविभ्रम","प्रमाद","अनवधानता"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.4","page":"0109","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्यानं स्निग्धे प्रतिध्वाने घनत्वालस्ययोरपि ? ।","भिन्नमन्यार्थवाचि स्याद्भिन्नौ संगतदारितौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.4","head":"स्त्यान"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.33","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["भृत्यः कडारो मन्दस्तु तुन्दोनुष्णोलसोपि च ।","आलस्यः स्यात्परिमृजः शीतो दक्षस्तु पेलवः ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.33","synonyms":["भृत्य","कडार","मन्द","तुन्द","अनुष्ण","अलस","परिमृज","शीत","दक्ष","पेलव"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.10.25","page":"0237","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कल्पानुताप्यकौ मान्द्यमालस्य चयने चयः ।","वर्द्धना वञ्चनाऽपि स्याद्विचेष्टा विक्रमे समे ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.10.25","synonyms":["कल्प","अनुताप्यक","मान्द्य","चय","वर्धना","वञ्चना","विचेष्टा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.150","page":"0091","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कौसीद्यं मिद्धमालस्यं चिन्तश्चिन्ता च चिन्तिया ।","स्त्रियां स्मृतिः पंसनं(?) स्याद्ध्यानं [न] नरि चिन्तना ॥ १५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.160","synonyms":["कौसीद्य","मिद्ध","चिन्त","चिन्ता","चिन्तिया","स्मृति","पंसन","ध्यान","चिन्तना"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.33","page":"0004","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तु तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसोऽनुष्णः ।","दक्षे तु चतुर-पेशल-पटूष्णकोष्णा धृषुश्च सूत्थानः ॥ ३३ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.136","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","शीतक","अलस","अनुष्ण","दक्ष","चतुर","पेशल","पटु","उष्ण","कोष्ण","धृषु","सूत्थान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.95","page":"0045","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेः परः श्रमिरारत्यामथालस्ये च लुण्ठति ।","शोठयत्यपि[189a] संप्रोक्तमवसादे तु सीदति ॥ ९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.87","meanings":["लुण्ठति","शोठयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.53","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधः कवौ ज्ञातरि रौहिणेये","मिद्धं तथालस्यकनिद्रयोः स्यात् ।","न्यासे च वित्तस्य परत्र नद्धः","संसारिणि स्यादपि बद्धमात्रे ॥ ५३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.4","head":"मिद्ध"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.42","page":"0013","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपि दग्धौदनेऽथ स्यात् तन्द्रा निद्राप्रमीलयोः ।","तन्द्रिस्तु सुप्तावालस्ये तन्त्रीर्वीणादिनो गुणे ॥ ४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.42","head":"तन्द्रि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.43","page":"0013","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रज्जौ सिरायामालस्ये गुडूच्यामिति पञ्चसु ।","तण्डूर्द्रोणिप्लवे दर्व्यां ताडिराभरणान्तरे ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.43","head":"तन्त्री"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.210","page":"0065","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["त्रिषु त्वञ्जनसम्बन्धिन्यथ क्ली मत्तवारणे ।","आलम्बमालम्बने तु पुंस्यालस्यं तु नप्यदः ॥ २१० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.210","synonyms":[]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.211","page":"0065","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अलसत्वेऽलसे तु त्रिराचारस्तु पुमानयम् ।","चारित्रे स्त्री तु शक्तीनां नवानां शार्ङ्गिणः क्वचित् ॥ २११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.211","meanings":["अलसत्व","अलस"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.209","page":"0030","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उत्कण्ठारतिरौत्सुक्यं हृल्लेखायल्लके अपि ।","तन्द्रा कौसीद्यमालस्यं जाड्यं मौर्ख्यं च मूढता ॥ २०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.209","synonyms":["उत्कण्ठा","अरति","औत्सुक्य","हृल्ला","अयल्लक","तन्द्रा","कौसीद्य","जाड्य","मौर्ख्य","मूढता"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.589","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलस्यः शीतकोऽनुष्णश्चतुरे पेशलः स्मृतः ।","पटुः सूत्थान उष्णश्च चतुरो दक्ष एव च ॥ ५८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.589","synonyms":["शीतक","अनुष्ण","पेशल","पटु","सूत्थान","उष्ण","चतुर","दक्ष"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.465","page":"0058","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अथाऽनवस्थितिर्नाम चापलं च तदेव स्यात् ।","तन्द्राऽऽलस्यञ्च कौसीद्यं स्याद्वै चित्तप्रसन्नता ॥ ४६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 7 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.428","synonyms":["अनवस्थिति","चापल","तन्द्रा","कौसीद्य"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.88","page":"0073","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथाऽऽलस्योऽलसोऽनुष्णः तुन्दपरिमृजस्तथा ।","शीतकश्चापि मन्दः स्याद्"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 न्द (sub) pāda 4 syl. 3 स्तु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.88","synonyms":["अलस","अनुष्ण","तुन्दपरिमृज","शीतक","मन्द"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.27","page":"0155","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तुन्दपरिमृजः शीतलः शीतकोऽलसः ।","आलस्यानुष्णकुण्टाश्च भवेन्मुखनिरीक्षकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.27","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","शीतल","शीतक","अलस","अनुष्ण","कुण्ट","मुखनिरीक्षक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"6.94","page":"0176","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अङ्कपाली परिषङ्गे आलस्यमजिगीषुता ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.6.0.94","synonyms":["अङ्कपाली","परिषङ्ग","अजिगीषुता"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.19.9","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्रियां माध्वीके वृद्धौ च जीवन्त्यामपि योषिति ।","सिद्धं क्लीबन्तु निद्रायामालस्ये चित्तविभ्रमे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 के (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.19.9","head":"सिद्ध"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.30","page":"0190","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दे त्वलस आलस्यश्चतुरे दक्ष-दक्षिणौ ।","उष्णकोष्णौ, दातरि, तु स्यादुदारोऽनुदारयुक् ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 दा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.30","synonyms":["अलस","दक्ष","दक्षिण","उष्णक","उष्ण","उदार","अनुदार"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.8.1855","page":"0225","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रणिपातः प्रणामः स्याद्दाक्षिण्यमनुकूलता ।","कक्ष्या तुलायां कौसीद्यमालस्यं चयनं चयः ॥ १८५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.8.113","synonyms":["प्रणिपात","प्रणाम","दाक्षिण्य","अनुकूलता","कक्ष्या","कौसीद्य","चयन","चय"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.178","page":"0097","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["तन्द्रा कौसीद्यमालस्यं प्रमादोऽनवधानता ।","स्यादायल्लकमौत्सुक्यमुत्कण्ठोत्कलिका रतिः ॥ १७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.178","synonyms":["तन्द्रा","कौसीद्य","प्रमाद","अनवधानता","आयल्लक","औत्सुक्य","उत्कण्ठा","उत्कलिका","रति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.55","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसः ।","क्षेमंकरोऽरिष्टतातिः शिवतातिः शिवंकरः ॥ ५५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.55","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","शीतक","अलस","क्षेमंकर","अरिष्टताति","शिवताति","शिवंकर"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}