{"stem":"उदक","iast":"udaka","found":true,"koshas":18,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.2.1","page":"42","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं","तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।","क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी","कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥","कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.2.1","synonyms":["नीर","वारि","जल","दक","क","पानीय","अम्भस्","कुश","तोय","जीवन","जीवनीय","सलिल","अर्णस्","अम्बु","वार्","संवर","क्षीर","पुष्कर","मेघपुष्प","कमल","अप्","पयस्","पाथस्","कीलाल","भुवन","वन","घनरस","यादोनिवास","अमृत","कुलीनस","कबन्ध","प्राणद","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.10.2","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।","पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥","कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।","अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥","मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.10.2","synonyms":["अप्","वार्","वारि","सलिल","कमल","जल","पयस्","कीलाल","अमृत","जीवन","भुवन","वन","कबन्ध","पाथस्","पुष्कर","सर्वतोमुख","अम्भस्","अर्णस्","तोय","पानीय","नीर","क्षीर","अम्बु","शम्बर","मेघपुष्प","घनरस","आप्य","अम्मय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"3.648","page":"0074","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,","कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।","अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,","प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.3.0.26","synonyms":["अप्","तोय","घनरस","पयस्","पुष्कर","मेघपुष्प","क","पानीय","सलिल","वारि","वार्","शम्बर","अर्णस्","पाथस्","कुश","जल","वन","क्षीर","अम्भस्","अम्बु","नीर","भुवन","अमृत","जीवनीय","दक"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"59","page":"0059","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पारावारो विनिर्दिष्टः पारापारश्च सागरे ।","जलं जडं स्यादुदकं दकमत्राप्युदीरितम् ॥ ५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.59","synonyms":["पारावार","पारापार","जल","जड","दक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.14.8","page":"0344","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कृपीटं कमलं सारं क्षीरं विषमिदं घृतम् ।","कबन्धमुदकं पाथः कीलालं पुष्करं सरम् ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.14.8","synonyms":["कृपीट","कमल","सार","क्षीर","विष","घृत","कबन्ध","पाथस्","कीलाल","पुष्कर","सर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.7.1","page":"0098","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्त्रियामापो वारो बहुषु सलिलं वारि सरिलं","जलं पाथः पीथं दकमुदकमम्भोऽम्बु च पयः ।","कबन्धं कं पाथं घृतममृतमर्णो जनहितं","कृपीटं पानीयं जलदकुसुमं पावन-वने ॥ १ ॥"],"metre":"sikharini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.7.1","synonyms":["अप्","वार्","सलिल","वारि","सरिल","जल","पाथस्","पीथ","दक","अम्भस्","अम्बु","पयस्","कबन्ध","क","पाथ","घृत","अमृत","अर्णस्","जनहित","कृपीट","पानीय","जलदकुसुम","पावन","वन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.86","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपक्वमृद्भाजनकेऽथ वानं","स्यूतौ कटे शुष्कफले च शुष्के ।","तरंगवातोदकसंप्लवेषु","भवेत्सुरङ्गागतिसौरभेषु ॥ ८६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.5","head":"वान"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"14","page":"0002","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।","जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।","जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।","अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.14","synonyms":["स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","लोचन","नेत्र","नयन","चक्षुस्","दृश्","अम्बक","ईक्षण","जल","तोय","सलिल","अम्बु","नीर","वार्","वारि","कानन","वन","अप्","पद्म","अभ्र","अम्बुद","केश","नख","दन्त"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.3.13","page":"0034","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उदकं तु भवेत् तोये ह्रीबेरे द्विशतस्वरे ।","छन्दोभेदे भगवता निदानोक्तं प्रतीयताम् ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.3.13","meanings":["तोय","ह्रीबेर","छन्दोभेद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.118","page":"0057","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हंसपाद्यामथाध्वर्यावविनः पुंसि पावके ।","तथाविधाने गुप्तावप्युदकेऽपि नपुंसकम् ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.118","head":"अविन"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.156","page":"0060","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अजिष्णुस्तु पुमानग्नावुदके तु नपुंसकम् ।","अररुस्त्वसुरे द्वे स्यान्मन्थनेऽथायुधे नपि ॥ १५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.156","head":"अजिष्णु"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.345","page":"0047","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कीलालं यादसां वासः कुशं क्लीबे पयः पुनः ।","दकोदके वनं क्षीरं भवनं कमलं समे ॥ ३४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.345","synonyms":["कीलाल","यादसां वास","कुश","पयस्","दक","वन","क्षीर","भवन","कमल"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"3.28","page":"0126","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कमन्धश्च कबन्धश्चोदः कं चाप्युदकं तथा ।","करं च पुष्करं चापि पाथः पाश्चार्ण इत्यपि ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.3.0.28","synonyms":["कमन्ध","कबन्ध","उद","क","कर","पुष्कर","पाथस्","पयस्","अर्ण"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.280","page":"0020","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अमृतं जीवनं वारि सलिलं भुवनं पयः ।","कबन्धमर्णोम्भस्त्योयमुदकं ककुशं शरम् ॥ २८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.3","synonyms":["अमृत","जीवन","वारि","सलिल","भुवन","पयस्","कबन्ध","अर्णस्","अम्भस्","तोय","क","कुश","शर"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"14","page":"0467","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कबन्धमुदकमापो नीरवार्वारिनारम् ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.14","synonyms":["कबन्ध","अप्","नीर","वार्","वारि","नार"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.3.111","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उदकं पुष्करं क्षीरममृतं सर्वतोमुखम् ।","कङ्कबन्धं घनरसमापो वा कमलं विषम् ॥ १११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.3.8","synonyms":["पुष्कर","क्षीर","अमृत","सर्वतोमुख","क","कबन्ध","घनरस","अप्","कमल","विष"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.2.1857","page":"0303","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पयो यादोनिवासश्च घनरसस्तथोदकम् ।","इरा दिव्यं विषं सेव्यं षड्रसं घृतमऽरङ्कुरम् ॥ १८५७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र (sub) pāda 4 syl. None षड्रसं घृतमऽरङ्कुरम् (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.2.4","synonyms":["पयस्","यादोनिवास","घनरस","इरा","दिव्य","विष","सेव्य","षड्रस","घृत","अरङ्कुर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.2.39","page":"0039","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।","अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.2.39","synonyms":["वार्","वारि","तोय","नीर","पानीय","सम्बर","अम्भस्","क्षीर","अम्बु","सलिल","सर्वतोमुख","जीवन"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.91","page":"0225","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उदकोदे दक-दगे कबन्धं बन्ध-मन्धके ।","कमन्धमापः स्री भूम्नि आपः सन्तस्त्र्युत्सूत्सकौ ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 स्त्र्यु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.91","synonyms":["उद","दक","दग","कबन्ध","बन्ध","अन्धक","कमन्ध","अप्","उत्स","उत्सक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.10.317","page":"0043","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिक्षीरोदकात्मकाः ॥ ३१७ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.10.23","synonyms":["लवण","इक्षु","सुरा","सर्पिस्","दधि","क्षीर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.10.318","page":"0043","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-","पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।","कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरं","नारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. 1 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.10.24","synonyms":["अम्भस्","पुष्कर","वारि","तोय","जल","वार्","पाथस्","वन","अर्णस्","पयस्","पानीय","मेघपुष्प","सलिल","क्षीर","अम्बु","नीर","अमृत","कीलाल","भुवन","कबन्ध","कमल","जीवन","शम्बर","नार","कम्","घनरस","अप्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.2.2","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनीयं कं जलमंबूदकं दकम् ।","विषं पाथो घनपदं भुवनं जीवनं वनम् ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.2.2","synonyms":["पानीय","जीवनीय","क","जल","अंबु","दक","विष","पाथस्","घनपद","भुवन","जीवन","वन"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}