{"stem":"उद्योग","iast":"udyoga","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.300","page":"16","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।","क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥","अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।","अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.228","synonyms":["शोक","शुच्","शोचन","खेद","क्रोध","मन्यु","क्रुधा","रुषा","क्रुध्","कोप","प्रतिघ","रोष","रुष्","उत्साह","प्रगल्भता","अभियोग","उद्यम","प्रौढि","कियदेतिका","अध्यवसाय","ऊर्ज","वीर्य"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.138","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इच्छामनोभवौ कामौ शक्त्युद्योगौ पराक्रमौ ॥ १३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.264","head":"पराक्रम"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.3.16","page":"0128","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उत्थानं गृहवास्त्वन्ते स्यादुत्थानं च पौरुषे ।","उद्योगेऽपि च उत्थानं तन्त्रे उत्थानमुद्गतौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.3.16","head":"उत्थान"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.100","page":"0428","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रौढिः प्रगल्भतायोग उद्योगश्च समावुभौ ।","उत्साह उद्यमोऽस्त्री स्यादध्यवसाय इत्यपि ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.100","synonyms":["प्रौढि","प्रगल्भता","योग","उत्साह","उद्यम","अध्यवसाय"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.152","page":"0478","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["स्यात्पद्मरागायुगरुद्योगशृङ्गारयोस्ततः ।","टङ्गस्य च निदाघस्य कूर्चक्रकचयोरनु ॥ १५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.152","synonyms":["पद्मराग","अगुरु","शृङ्गार","टङ्ग","निदाघ","कूर्च","क्रकच"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.133","page":"0089","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रुट् स्त्री मन्युर्भाम-खष्पौ वीरस्तूत्साहवर्धनः ।","उत्साह ऊर्ज उद्योग उद्यमश्चाभियोगवत् ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.144","synonyms":["रुट्","मन्यु","भाम","खष्प","वीर","उत्साह","ऊर्ज","उद्यम","अभियोग"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.5.40","page":"0111","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["मताः खान्तेषु चत्वारः शङ्खः पुङ्खो नखं मुखम् ।","अधिकाङ्गः पद्मरागः संयुगं च युगं भगम् ॥","हिङ्गूद्योगौ टङ्ग-शृङ्गौ निदाघोऽध्यर्घ-वद्भवेत् ।","अर्धर्चः क्रकचः कूर्चः कवचः पुच्छ उञ्छवत् ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.5.7","synonyms":["शङ्ख","पुङ्ख","नख","मुख","अधिकाङ्ग","पद्मराग","संयुग","युग","भग","हिङ्गु","टङ्ग","शृङ्ग","निदाघ","अध्यर्घ","अर्धर्च","क्रकच","कूर्च","कवच","पुच्छ","उञ्छ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"5.1.5","page":"0131","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दाक्षिण्यात्ययदोषवादनमृतिव्याप्त्यंहतिप्रक्रमे","पूजाचार्यविधानशक्तिषु भवेदुद्योगत( ? )द्योगयोः ।","गर्हाप्रश्नसमुच्चयेष्वपि भवेत्संभावने शङ्कने","वीप्सेत्थंभवसंभवेषु गदितं विद्वद्भिरभ्यव्ययम् ॥ ५ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.5.1.118","head":"उप"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.38","page":"0252","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इच्छाकृतौ च प्रतिरोधने तथा","[तथा] समाधेर्विनिवर्तनेऽपि ।","उत्थानमुद्योगरणोर्ध्वभावे","स्यात्पौरुषे पुस्तकतन्त्रयोश्च ॥ ३८ ॥"],"metre":"upajati_mixed","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.59","head":"उत्थान"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.13","page":"0263","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गदनिर्णय उद्योगेऽपि समुत्थानं च संपिधा[21a]ने तु ।","अन्तर्धावपि वस्त्रे विबुधैराच्छादनं गदितम् ॥ १३ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.133","head":"समुत्थान"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.24.51","page":"0278","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विश्रम्भः प्रणये च केलिकलहे विश्वासहिंसार्थयो-","र्विष्कम्भः प्रतिपन्नविस्तृतिगतः स्यान्नाटकाङ्कादिगे ।","योगे योगसमाधिबन्धभिदि वाथास्त्री च वीणाङ्गके","पार्थद्रौ ककुभोऽथ दर्पवधयोरुद्योगसंभ्रान्तिषु ॥ ५१ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.24.29","head":"आरम्भ"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"174","page":"0084","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चित्राश्चर्याद्भुतं चोद्यं विस्मयः कौतुकोऽप्यहो ।","अभियोगोद्यमोद्योगा उत्साहो विक्रमो मतः ॥ १७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.174","synonyms":["चित्र","आश्चर्य","अद्भुत","चोद्य","विस्मय","कौतुक","अहो","अभियोग","उद्यम","उत्साह","विक्रम"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.211","page":"0030","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युः प्रतिघरोषौ रुड् उद्योगः प्रौढिरुद्यमः ।","प्रगल्भताभियोगौ चोत्साहश्च कियदेति [18] का ॥ २११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.211","synonyms":["मन्यु","प्रतिघ","रोष","रुष्","प्रौढि","उद्यम","प्रगल्भता","अभियोग","उत्साह","कियदेतिका"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.5.133","page":"0227","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["पिण्याकझर्झरकहंसकतण्डकानि","मस्तिष्कशङ्खमुखपुङ्खनखाधिकाङ्गाः ।","उद्योगटङ्गयुग [संयुग?] पद्मरागाः","शृङ्गं भगः क्रकचकूर्चनिदाघकुञ्जाः ॥ १३३ ॥"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.5.16","synonyms":["पिण्याक","झर्झरक","हंसक","तण्डक","मस्तिष्क","शङ्ख","मुख","पुङ्ख","नख","अधिकाङ्ग","टङ्ग","युग","पद्मराग","शृङ्ग","भग","क्रकच","कूर्च","निदाघ","कुञ्ज"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.78","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["व्यवसायोद्यमोद्योगाभियोगोत्साहविक्रमाः ।","खुरली तु श्रमोऽभ्यासः संवाहनं तु मर्दनम् ॥ ७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ह (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.9","synonyms":["व्यवसाय","उद्यम","अभियोग","उत्साह","विक्रम","खुरली","श्रम","अभ्यास","संवाहन","मर्दन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.439","page":"0055","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युश्चाथाऽभियोगश्चोत्साहः प्रौढिः प्रगल्भता ।","उद्योग उद्यमश्चोर्जः तथापि कियदेतिका ॥ ४३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.402","synonyms":["मन्यु","अभियोग","उत्साह","प्रौढि","प्रगल्भता","उद्यम","ऊर्ज","कियदेतिका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.25.48","page":"0256","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शाखामृगे पक्षिभेदे मण्डूके च प्लवङ्गमः ।","सामर्थ्योद्योगनिष्क्रान्तिष्वपि पुंसि पराक्रमः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.25.48","head":"पराक्रम"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.44","page":"0302","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अप चौर्ये च निर्देशे विकृतौ च विपर्यये ।","विनियोगे वर्जनार्थे हर्षापकृष्टयोरपि ॥","अपि सम्भावनाशङ्काप्रश्नगर्हासमुच्चये ।","कामचारक्रियायुक्तपदार्थे च निगद्यते ॥","उप दाक्षिण्यसामर्थ्यहीवात्मय … ।","अधिकार्थे समीपे च दाषाख्याननिदर्शने ।","आश्चर्यकरणे दाने मारणे व्याप्तिलिप्सयोः ॥","उपमारम्भपूजासु भवेदुद्योग इत्यपि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 र्थे (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.44","head":"उप"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.118","page":"0186","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उद्योगोऽप्यभियोगश्च वीर्यं त्वतिशयान्विते ।","वीर्यापि, साध्वसे भीतिर्भीर्भिया भयमप्यथो ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.118","synonyms":["अभियोग","वीर्य","वीर्या","भीति","भी","भय"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.2.25","page":"0194","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["उद्योगोऽस्त्री समुत्थानं विनियोगोऽर्पणं फले ।","विधिर्नियोगः संप्रेष उपयोगः फलक्रिया ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.2.25","synonyms":["समुत्थान","विनियोग","विधि","नियोग","संप्रेष","उपयोग","फलक्रिया"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.25","page":"0267","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अग्न्युत्पातौ धूमकेतू धन्वन्तरिरिनाब्जयोः ।","पर्परीकौ वह्निभक्ष्यौ शौर्योद्योगौ पराक्रमौ ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.25","head":"पराक्रम"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}