{"stem":"उपमा","iast":"upamā","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.115","page":"55","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["औपम्यमनुकारोऽनुहारः साम्यं तुलोपमा ।","कक्षोपमानमर्चा तु प्रतेर्मा यातना निधिः ॥ १४६३ ॥","छाया छन्दः कायो रूपं बिम्बं मानकृती अपि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 का (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.115","synonyms":["औपम्य","अनुकार","अनुहार","साम्य","तुला","कक्षा","उपमान","अर्चा","प्रतिमा","यातना","निधि","छाया","छन्दस्","काय","रूप","बिम्ब","मान","कृति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.37","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रतिकृतिरर्चा पुंसि प्रतिनिधिरुपमोपमानं स्यात् ।","वाच्यलिङ्गाः समस्तुल्यः सदृक्षः सदृशः सदृक् ॥ ३६ ॥","साधारणः समानश्च स्युरुत्तरपदे त्वमी ।","निभसङ्काशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ॥ ३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.62","synonyms":["प्रतिकृति","अर्चा","प्रतिनिधि","उपमान","सम","तुल्य","सदृक्ष","सदृश","सदृश्","साधारण","समान","निभ","सङ्काश","नीकाश","प्रतीकाश","उपम"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.250","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपमायां विकल्पे वा सामि त्वर्धे जुगुप्सिते ॥ २५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.487","head":"वा"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"24.3.5","page":"0146","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धर्माः पुण्ययमन्यायस्वभावाचारसो[70]मपाः ।","विदुश्चापे धर्मशब्दमहिंसोपमयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.24.3.5","head":"धर्म"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.13.1","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वशब्द उपमाने स्याद्वरुणे च त्वनव्ययम् ।","वा समुच्चयोपमयोर्वा विकल्पेऽवधारणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.13.1","head":"वा"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.15.4","page":"0240","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अलं भूषणपर्याप्तिवारणेषु स्मृत[मलम्] ।","एवं प्रकारोपमयोरङ्गीकारेऽवधारणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.15.4","head":"एवम्"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.80","page":"0211","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["उपमार्चा प्रतिनिधिः पुंसि प्रतिकृतिः स्त्रियाम् ।","प्रतिबिम्बं प्रतिमानमुपमानं नपुंसकम् ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.80","synonyms":["अर्चा","प्रतिनिधि","प्रतिकृति","प्रतिबिम्ब","प्रतिमान","उपमान"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.82","page":"0211","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निभसंकाशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ।","कर्मण्या तु विधा भृत्या भृतिः स्त्री कर्मवेतनम् ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.82","synonyms":["निभ","संकाश","नीकाश","प्रतीकाश","कर्मण्या","विधा","भृत्या","भृति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.66","page":"0029","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रख्य-प्रतीकाश-निभोपमानो-","पमा-प्रकार-प्रतिम-प्रकाशाः ।","संकाश-नीकाश-सनाभि-भूत","रूपादयश्चोत्तरगाः समार्थाः ॥ ६६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.342","synonyms":["प्रख्य","प्रतीकाश","निभ","उपमान","प्रकार","प्रतिम","प्रकाश","संकाश","नीकाश","सनाभि","भूत","रूप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.4.33","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कक्षा तुला चोपमा स्यादुपमानं तु न स्त्रियाम् ॥ ३३ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.4.32","synonyms":["कक्षा","तुला","उपमान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.2.62","page":"0102","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["उमा रुमा वमीर्भ्रमिः कृमिः क्षुमोपमा समाः ।","जयाभया हलिप्रिया क्रिया क्षिया सह ज्यया ॥ ६२ ॥"],"metre":"pancacamara","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.2.35","synonyms":["उमा","रुमा","वमी","भ्रमि","कृमि","क्षुमा","समा","जया","अभया","हलिप्रिया","क्रिया","क्षिया","ज्या"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"5.1.19","page":"0134","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व स्यादपूर्तावुपमार्थके च","विकल्पसादृश्यसमुच्चये वा ।","वि तु प्रशस्ये विशयेऽप्यतीते","प्रसादसंबोधनपूरणे वै ॥ १९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.5.1.132","head":"व"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.25.67","page":"0281","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भीष्मः शंतनुनन्दने स्मरहरे रात्रिंचरे दारुणे","भेद्ये क्षीरखयोः सुमस्तु [न] युगे पुष्पे पुनः स्यात्सुमम् ।","धर्मोऽस्त्री सुकृतेऽथ पुंसि च यमे न्याये स्वभावे क्रता-","वाचारोपमयोस्तथोपनिषदि स्यात्कार्मुकोपाधिगः ॥ ६७ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.25.14","head":"धर्म"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"136","page":"0067","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["समः सवर्णः सज्ञातिः सदृक्षः सदृशः सदृक् ।","तुल्यः सधर्मरूपश्च तुला कक्षोपमा विधा ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.136","synonyms":["सम","सवर्ण","सज्ञाति","सदृक्ष","सदृश","सदृश्","तुल्य","सधर्म","तुला","कक्षा","विधा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.13","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उच्छीर्षकेऽथोपमानमुपमायां च येन च ।","उपमीयेत तत्रापि कपिशीर्षं पुनः कपेः ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.202","head":"उपमान"},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.614","page":"0105","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अन्यवस्तुनि चारोपे गुणानन्यस्य वस्तुनः ।","उपमा चोपमानं च उपमं च क्वचित्क्वचित् ॥ ६१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.614","synonyms":["उपमान","उपम"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.101","page":"0044","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["समानं सदृशं xx संकाशः संनिभः समः ।","अनुहारश्चोपमानं समकक्षा तुलोपमा ॥ १०१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"latin","found":"xx"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.32","synonyms":["समान","सदृश","संकाश","संनिभ","सम","अनुहार","उपमान","समकक्षा","तुला"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2657","page":"0429","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["स्यादुत्तरपदे भूतः प्रख्यश्च प्रतिमो निभः ।","प्रकाशः प्रतिकाशश्च प्रतीकाशस्तथोपमा ॥ २६५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.220","synonyms":["भूत","प्रख्य","प्रतिम","निभ","प्रकाश","प्रतिकाश","प्रतीकाश"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2659","page":"0429","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["औपम्यमुपमानमुपमितिस्तथोपमा ।","अनुकारोऽनुहारश्च साम्यं कक्षा तथा तुला ॥ २६५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.222","synonyms":["औपम्य","उपमान","उपमिति","अनुकार","अनुहार","साम्य","कक्षा","तुला"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.63","page":"0157","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रतिबिम्बं प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतियातना ।","उपमोपमितिः स्त्री स्यादुपमानं नपुंसकम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.63","synonyms":["प्रतिबिम्ब","प्रतिच्छाया","प्रतिमा","प्रतियातना","उपमिति","उपमान"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.25.13","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हिंसोपमाक्रतुन्याये ना धनुर्यमसोमपे ।","ध्यानं श्यामे त्रिषु क्लीबं दमने गन्धखटके ।","नेमिः कूपत्रिकाचक्रान्तयोः स्त्री तिनिशे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 ख (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.25.13","head":"धर्म"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.39","page":"0302","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न निषेधे तूपमायां शिरश्चालन इत्यपि ॥","नि सामीप्ये निवेशेऽतिशये दाने च संशये ।","नित्यार्थे कोशले क्षेपे बन्धेऽन्तर्भावमोक्षयोः ॥","आश्रये राश्यधोभावविन्यासोयरमेष्वपि ।","नु प्रश्नातीततर्कानुनयोपमानहेतुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.39","head":"न"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.44","page":"0302","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अप चौर्ये च निर्देशे विकृतौ च विपर्यये ।","विनियोगे वर्जनार्थे हर्षापकृष्टयोरपि ॥","अपि सम्भावनाशङ्काप्रश्नगर्हासमुच्चये ।","कामचारक्रियायुक्तपदार्थे च निगद्यते ॥","उप दाक्षिण्यसामर्थ्यहीवात्मय … ।","अधिकार्थे समीपे च दाषाख्याननिदर्शने ।","आश्चर्यकरणे दाने मारणे व्याप्तिलिप्सयोः ॥","उपमारम्भपूजासु भवेदुद्योग इत्यपि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 र्थे (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.44","head":"उप"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.45","page":"0302","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व स्यादेकार्थे श्रेष्ठार्थे वरुणार्थे त्वनव्ययम् ॥","वा स्यात्समुच्चयैवार्थविकल्पार्थोपमासु च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.45","head":"वा"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.57","page":"0304","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विज्ञाने स्यात्परिभवे पालनेऽपि निगद्यते ।","एवोपमा नियोगावधारणे वाक्यपूरणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.57","head":"एव"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.60","page":"0254","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":true,"verse":["अन्तरालं, समं तुल्ये समानं सदृशं सदृक् ।","सदृक्षमनुहारे तूपान्मान-मिति-मा-मताः ॥ ६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.60","synonyms":["अन्तराल","सम","समान","सदृश","सदृश्","सदृक्ष","उपमान","उपमिति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1537","page":"0186","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अर्चा प्रत्याकृतिश्छायोपमा प्रतिनिधिः पुमान् ।","प्रतिमानोपमाने च बिम्बोऽस्त्री प्रतिविम्बवत् ॥ १५३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.29","synonyms":["अर्चा","प्रत्याकृति","छाया","प्रतिनिधि","प्रतिमान","उपमान","बिम्ब","प्रतिविम्ब"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"3.11","page":"0024","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपमा घा समाख्याता कुस्वरे घुः प्रकीर्त्तितः ।","हनने घा समाख्याता गन्धने घः प्रकीर्त्तितः ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.3.0.11","head":"घ"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.298","page":"0194","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धर्मोऽहिंसोपमायागोपनिषत्सु धनुष्यपि ।","कटे पुर्य्याञ्च निगमो नियमो निश्चये वृते ॥ २९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.311","head":"धर्म"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.122","page":"0211","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["आभा प्रख्योपमाभिख्या प्रकारः सन्निभं निभम् ।","निकाशाद्याश्च साम्यार्थाः समे स्युः शब्दतः पराः ॥ १२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.122","synonyms":["आभा","प्रख्या","अभिख्या","प्रकार","सन्निभ","निभ","निकाश"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}