{"stem":"उपमान","iast":"upamāna","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.115","page":"55","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["औपम्यमनुकारोऽनुहारः साम्यं तुलोपमा ।","कक्षोपमानमर्चा तु प्रतेर्मा यातना निधिः ॥ १४६३ ॥","छाया छन्दः कायो रूपं बिम्बं मानकृती अपि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 का (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.115","synonyms":["औपम्य","अनुकार","अनुहार","साम्य","तुला","उपमा","कक्षा","अर्चा","प्रतिमा","यातना","निधि","छाया","छन्दस्","काय","रूप","बिम्ब","मान","कृति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.37","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रतिकृतिरर्चा पुंसि प्रतिनिधिरुपमोपमानं स्यात् ।","वाच्यलिङ्गाः समस्तुल्यः सदृक्षः सदृशः सदृक् ॥ ३६ ॥","साधारणः समानश्च स्युरुत्तरपदे त्वमी ।","निभसङ्काशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ॥ ३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.62","synonyms":["प्रतिकृति","अर्चा","प्रतिनिधि","उपमा","सम","तुल्य","सदृक्ष","सदृश","सदृश्","साधारण","समान","निभ","सङ्काश","नीकाश","प्रतीकाश","उपम"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.873","page":"0100","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चिराय चिररात्राय दीर्घकाले प्रयुज्यते ।","चिरं चिराच्चिरेणेति वा विकल्पोपमानयोः ॥ ८७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.88","head":"वा"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.3.4","page":"0082","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भूतं क्ष्मादौ पिशाचादौ न्याय्ये जन्तूपमानयोः ।","भूतं प्राप्तेऽपि वृत्ते च देवयोन्यन्तरेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.3.4","head":"भूत"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.13.1","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वशब्द उपमाने स्याद्वरुणे च त्वनव्ययम् ।","वा समुच्चयोपमयोर्वा विकल्पेऽवधारणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.13.1","head":"व"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.80","page":"0211","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उपमार्चा प्रतिनिधिः पुंसि प्रतिकृतिः स्त्रियाम् ।","प्रतिबिम्बं प्रतिमानमुपमानं नपुंसकम् ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.80","synonyms":["उपमा","अर्चा","प्रतिनिधि","प्रतिकृति","प्रतिबिम्ब","प्रतिमान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.66","page":"0029","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रख्य-प्रतीकाश-निभोपमानो-","पमा-प्रकार-प्रतिम-प्रकाशाः ।","संकाश-नीकाश-सनाभि-भूत","रूपादयश्चोत्तरगाः समार्थाः ॥ ६६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.342","synonyms":["प्रख्य","प्रतीकाश","निभ","उपमा","प्रकार","प्रतिम","प्रकाश","संकाश","नीकाश","सनाभि","भूत","रूप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.4.33","page":"0033","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कक्षा तुला चोपमा स्यादुपमानं तु न स्त्रियाम् ॥ ३३ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.4.32","synonyms":["कक्षा","तुला","उपमा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.15","page":"0206","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सत्ये व्यतीतेऽप्युचितोपमान-","प्राप्तप्रवृत्तेषु विशेष्यगामि ।","भूम्यादिपञ्चस्वपि चेतनेऽन्त्ये","प्रेते पिशाचेऽपि च भूतमस्त्री ॥ १५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.14","head":"भूत"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.13","page":"0019","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उच्छीर्षकेऽथोपमानमुपमायां च येन च ।","उपमीयेत तत्रापि कपिशीर्षं पुनः कपेः ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.202","meanings":["उपमा"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.614","page":"0105","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अन्यवस्तुनि चारोपे गुणानन्यस्य वस्तुनः ।","उपमा चोपमानं च उपमं च क्वचित्क्वचित् ॥ ६१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.614","synonyms":["उपमा","उपम"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.101","page":"0044","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["समानं सदृशं xx संकाशः संनिभः समः ।","अनुहारश्चोपमानं समकक्षा तुलोपमा ॥ १०१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"latin","found":"xx"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.32","synonyms":["समान","सदृश","संकाश","संनिभ","सम","अनुहार","समकक्षा","तुला","उपमा"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2659","page":"0429","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["औपम्यमुपमानमुपमितिस्तथोपमा ।","अनुकारोऽनुहारश्च साम्यं कक्षा तथा तुला ॥ २६५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.222","synonyms":["औपम्य","उपमिति","उपमा","अनुकार","अनुहार","साम्य","कक्षा","तुला"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.63","page":"0157","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रतिबिम्बं प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतियातना ।","उपमोपमितिः स्त्री स्यादुपमानं नपुंसकम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.63","synonyms":["प्रतिबिम्ब","प्रतिच्छाया","प्रतिमा","प्रतियातना","उपमा","उपमिति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.28","page":"0301","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आराद्दूरे समीपे च तथाभ्यन्तरगाढयोः ।","स्यात्कच्चिन्मङ्गले प्रश्ने हर्षे कामप्रवेदने ॥","पश्चात्प्रतीच्याञ्चरमे त्वधिकारे च दृश्यते ।","यदुत्प्रश्ने वितर्के च प्रकारार्थोपमानयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.28","head":"यदुत"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.39","page":"0302","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न निषेधे तूपमायां शिरश्चालन इत्यपि ॥","नि सामीप्ये निवेशेऽतिशये दाने च संशये ।","नित्यार्थे कोशले क्षेपे बन्धेऽन्तर्भावमोक्षयोः ॥","आश्रये राश्यधोभावविन्यासोयरमेष्वपि ।","नु प्रश्नातीततर्कानुनयोपमानहेतुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.39","head":"नु"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.60","page":"0254","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["अन्तरालं, समं तुल्ये समानं सदृशं सदृक् ।","सदृक्षमनुहारे तूपान्मान-मिति-मा-मताः ॥ ६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.60","synonyms":["अन्तराल","सम","समान","सदृश","सदृश्","सदृक्ष","उपमिति","उपमा"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1537","page":"0186","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अर्चा प्रत्याकृतिश्छायोपमा प्रतिनिधिः पुमान् ।","प्रतिमानोपमाने च बिम्बोऽस्त्री प्रतिविम्बवत् ॥ १५३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.29","synonyms":["अर्चा","प्रत्याकृति","छाया","उपमा","प्रतिनिधि","प्रतिमान","बिम्ब","प्रतिविम्ब"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"5.1.2255","page":"0273","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वि निषेधे पृथग्भावे वा विकल्पोपमानयोः ।","समुच्चये च वै पापे वाक्यारम्भप्रसिद्धयोः ॥ २२५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.5.1.7","head":"वा"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.21","page":"0137","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रतिच्छन्दः प्रतिनिधिर्बेरं च प्रतिरूपकम् ।","प्रतिबिंबोपमाने च सादृश्ये सन्निभं निभम् ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.21","synonyms":["प्रतिच्छन्द","प्रतिनिधि","बेर","प्रतिरूपक","प्रतिबिम्ब","सन्निभ","निभ"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.7.6","page":"0284","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रश्ने विकल्पे नु स्विच्च प्रादौ यात्राप्रकृष्टयोः ।","वि निषेधे पृथग्भावे वा विकल्पोपमानयोः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.7.6","head":"वा"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}