{"stem":"उपस्पर्श","iast":"upasparśa","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.837","page":"34","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शस्त्वाचमनं घारसेकौ तु सेचनम् ॥ ८३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.669","synonyms":["आचमन","घार","सेक","सेचन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.7.64","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शस्त्वाचमनमथ मौनमभाषणम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.7.64","synonyms":["आचमन","मौन","अभाषण"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"29.2.15","page":"0214","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शो गौण?स्पर्शे स्नानाचमनयोरपि ।","[101] उपदंशो विदंशः स्याच्छेकाव्याधावपि स्मृतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 गौ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.29.2.15","meanings":["गौणस्पर्श","स्नान","आचमन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.26","page":"0071","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शस्त्वाचमनमाचामोथाप्यभाषणम् ।","वाचोयमश्च यमनं मौनं स्यादप्यथ स्त्रियौ ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.26","synonyms":["आचमन","आचाम","अभाषण","वाचोयम","यमन","मौन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.88","page":"0240","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शस्त्वाचमनमथ मौनमभाषणम् ।","हृदि साक्षात्कृतिर्ध्यानं धारणा चित्तबन्धनम् ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1194","synonyms":["आचमन","मौन","अभाषण","ध्यान","धारणा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.26","page":"0037","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खेटयति खेडयति ग्रसते ग्लसते च खोटयति ।","चरति चषतेऽपि चषति गलति तथाभ्यवहरत्यपि ।","उपाद्भुजिश्चोपभोगेऽथाङः पूर्णत्व-यत्नयोः ।","समो साभे नुतोमत्यां(?)न तु तङ्मान्स रक्षणे ॥","आङश्चमिरुपस्पर्शे चाभ्यधिभ्यां चरिः क्षये ।","अनोः सहायकेऽथोपादुपादाराधनार्थकः ॥","रोगस्य च चिकित्सायां शब्दवृत्तेर्विशेषणे ।","आङः कृतौ परेः सेवे वाच्युदः समुदः परः ॥","सहचारिण्यपावृत्तौ भूयः प्रत्याङ उत्तरः ।","अतेरुल्लङ्घनानीत्योः प्रात्प्रसिद्धावभेः पुनः ॥","अन्यथात्वेऽथोत्परोऽसौ कर्मवानात्मनेपदी ।","तथा तृतीयया युक्तः[183b]संपरश्च प्रकीर्तितः ॥","चलनप्राशनार्थेभ्यः स्यात्परस्मैपदं णिचि ।","आदेस्तु कर्त्रभिप्राये फले स्यादात्मनेपदम् ॥","परेर्मोहयतेर्वादेर्वासेः पाययतेर्दमेः ।","आङ्यासेरपि तद्वत्स्यात्तथा धापयतेरपि ॥","तद्वद्रोचेर्नर्तयतेर्ण्यन्तानां बुधयुध्नशाम् ।","प्रुद्रुस्रूणां जनेङोश्च परस्मैपदमीरितम् ॥","इच्छति वाङ्क्षति काङ्क्षति वाञ्छति माङ्क्षति च लष्यते लषति ।","लष्यति लषते लुभ्यति कामयते वष्टि चाशास्ते ।","प्रीणाति प्रीणीते गृध्यत्यनुरुध्यते च गर्धयति ।","आशंसते च हर्यति कनत्यवति खटति तद्वत्स्युः ।","वरयति लालयते च स्पृहयति लिप्सत्यपि चेच्छार्थाः ॥ २६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.24","head":"आ-चम्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.30","page":"0369","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्याद्वेष्टनेऽथाचमनाप्लवार्थः","स्यात्स्पर्शमात्रेऽथ नरे च वैश्ये ।","भूमिस्पृगुक्तोऽथ खलेऽन्यवत्स्या-","च्छनैश्चरे क्रूरदृगादिलिङ्गः ॥ ३० ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.31","meanings":["आचमन","आप्लव","स्पर्श"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.44","page":"0010","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात् परस्मैपदेऽप्येष आत्मनेपद एव च ।","उपस्पर्शस्तु संस्पर्शे स्नानाचमनयोरपि ॥ ४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.101","meanings":["संस्पर्श","स्नान","आचमन"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.231","page":"0054","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात्सन्मार्गस्थितावीर्या चर्या चरणमित्यपि ।","उपस्पर्शस्त्वाचमने पर्यायस्तु क्रमे स्मृतः ॥ २३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.231","synonyms":["ईर्या","चर्या","चरण","पर्याय"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1396","page":"0220","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आचमनमुपस्पर्शो जलेन मुखस्पर्शने ।","सेकश्च सेचनं धारो घृतादेरग्निसिंचने ॥ १३९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1283","synonyms":["आचमन","सेक","सेचन","धार"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.68","page":"0115","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ईर्यापथस्थितिश्चर्या व्रतिध्यानादिधर्मके ।","आचामः स्यादाचमनमुपस्पर्शः शुचिप्रणीः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.68","synonyms":["ईर्यापथ","स्थिति","चर्या","आचाम","आचमन","शुचिप्रणी"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.30.28","page":"0290","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["अपदेशो व्याजलक्ष्यनिमित्तसङ्कटेषु च ।","अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद्भाषाभेदे च पतने ॥","आश्रयाशः पुमानग्नौ त्रिषु चाश्रयनाशके ।","उपस्यर्शस्त्वाचमने स्नानस्पर्शनयोरपि ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 त्त (sub) pāda 4 syl. 6 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.30.28","meanings":["आचमन","स्नान","स्पर्शन"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.305","page":"0213","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आहिताग्निर्दर्विर्दर्वी घृतलेखनिकोच्यते ।","आचमने तूपस्पर्श उपसंस्पर्शनं तथा ॥ ३०५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 र्द (sub) pāda 3 syl. 2 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.305","synonyms":["आहिताग्नि","दर्वि","दर्वी","उपसंस्पर्शन"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.2.1258","page":"0153","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपस्पर्शस्त्वाचमनमपचारस्त्वपक्रिया ।","हिंसाकर्माभिचारः स्यादासनं स्वस्तिकादिकम् ॥ १२५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.2.90","synonyms":["आचमन","अपचार","अपक्रिया","अभिचार","आसन"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2205","page":"0267","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्नानाचान्त्योरुपस्पर्श उदवाहो घनौघयोः ।","उपतापौ रुजातापावैरावत्यौ तटिच्छ्रियौ ॥ २२०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.346","meanings":["स्नान","आचान्ति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.3.113","page":"0168","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उद्वर्तनं तूत्सादनं स्नानं त्वाप्लाव आप्लवः ।","उपस्पर्शोऽभिषेकश्च गोसव्यं गोमयेन तत् ॥ ११३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 त्सा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.3.113","synonyms":["उद्वर्तन","उत्सादन","स्नान","आप्लाव","आप्लव","अभिषेक","गोसव्य"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.19","page":"0266","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपतापौ रुजातापौ द्वारपालेऽप्युदास्थितः ।","स्नानाचान्त्योरुपस्पर्शो हरावुच्चैः श्रवा हये ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.19","meanings":["स्नान","आचन्ति"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}