{"stem":"कटाक्ष","iast":"kaṭākṣa","found":true,"koshas":17,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.302","page":"25","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असौम्येऽक्षण्यनक्षि स्यादीक्षणं तु निशामनम् ॥ ५७६ ॥","निभालनं निशमनं निध्यानमवलोकनम् ।","दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्धवीक्षणम् ॥ ५७७ ॥","अपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षिविकूणितम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.302","synonyms":["अनक्षि","ईक्षण","निशामन","निभालन","निशमन","निध्यान","अवलोकन","दर्शन","द्योतन","निर्वर्णन","अर्धवीक्षण","अपाङ्गदर्शन","काक्ष","अक्षिविकूणित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.165","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ कटाक्षोऽपाङ्गदर्शने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.165","synonyms":["अपाङ्ग"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.567","page":"0064","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कटाक्षो दृष्टिविक्षेप ईषच्च हसितं स्मितम् ।","ह्रीर्लज्जापत्रपा व्रीडा त्रपा मन्दाक्षमुच्यते ॥ ५६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.413","synonyms":["दृष्टिविक्षेप","स्मित","ह्री","लज्जा","अपत्रपा","व्रीडा","त्रपा","मन्दाक्ष"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"7.138","page":"0078","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलोकनं च लोकश्च कटाक्षोऽपाङ्गदर्शनम् ।","प्रलोकितं पार्श्वदृष्टिः पृष्ठतस्त्ववलोकनम् ॥ १३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.7.0.22","synonyms":["आलोकन","लोक","अपाङ्गदर्शन","प्रलोकित","पार्श्वदृष्टि","अवलोकन"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"184","page":"0069","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ललाटेऽलीकमलिंक भवेत् काक्षः कटाक्षवत् ।","श्रवः स्यात् श्रवसा सार्धं शिरोऽपि शिरसा सह ॥ १८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.184","synonyms":["ललाट","अलीक","अलिक","काक्ष","श्रव","श्रवस्","शिर","शिरस्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.149","page":"0036","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्द्धवीक्षणम् ।","उपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षि विकूणितम् ॥ १४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.149","synonyms":["दर्शन","द्योतन","निर्वर्णन","अर्द्धवीक्षण","उपाङ्गदर्शन","काक्ष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.164","page":"0092","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलोकनं द्योतनं च दृष्टिदर्क(र्दृक्च?) स्त्रियामुभे ।","काक्षः कटाक्षोऽपाङ्गेक्षा वर्कराटोऽक्षिकूणितम् ॥ १६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.174","synonyms":["आलोकन","द्योतन","दृष्टि","दृश्","काक्ष","अपाङ्गेक्षा","वर्कराट","अक्षिकूणित"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.47","page":"0185","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतिश्रुताशापहरेऽथ खञ्जने","कृपाणधाराव्रतधारके फले ।","स्यात्खञ्जरीटोऽथ कटाक्षवाचकः","स्याद्बर्कराटस्तरुणार्यमद्युतौ ॥ ४७ ॥"],"metre":"upajati_12","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.49","head":"बर्कराट"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"49","page":"0014","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिष्वप्यक्षेषु मध्ये इन्द्रियसञ्ज्ञकमक्षं नपुंसके विद्धि । इदमक्षमिन्द्रियं शेषास्त्वक्षाः पुंसि प्रोक्ताः । अयं देवानामक्षः कटाक्षः । श्रीपिष्टाद्या[धा] निर्यासाश्च पुंसि भवन्ति । अयं श्रीपिष्टः सर्जरसः गुगुल इत्येवमादयः ।","विंशतिरानवतेः स्त्री नपुंसके तालुहृदयकुड्यानि ।","पार्श्वकुकुन्दरविण्यतलध[धा]नलवणराष्ट्राणि चावैहि ॥ ४९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.53","synonyms":["अक्ष","श्रीपिष्ट","सर्जरस","गुगुल","विंशति","नवति","तालु","हृदय","कुड्य","पार्श्व","कुकुन्दर","विण्य","तल","धन","लवण","राष्ट्र"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"72","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सैन्यादीनि तृतीयाप्रकृतौ जानीहि । इदं सैन्यं बलम् । आयुधमस्त्रम् । मङ्गलं प्रशस्तम् । नगरं पुरम् । वृन्तं प्रसवबन्धनम् । फलं मूलम् । हरितालं प्रसिद्धम् । बिम्बं प्रतिरूपम् । मुकुटं शिरोभूषणम् । कुद्मलं कलिका । अवसथोद्गीथौ पुंसि भवतः । अयमवसथः परिव्राजकः । अयमुद्गीथः साम । संवीथो घटिकात्रयम् । कालगीथोऽपि तदेव ।","दर्पणमृदङ्गजठराः पुंस्युक्ताः कुन्तकुतपधूमाश्च ।","व्रातहृददण्डाङ्कुशकटाक्षसङ्ग्रामविटपाश्च ॥ ७२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.75","synonyms":["दर्पण","मृदङ्ग","जठर","कुन्त","कुतप","धूम","व्रात","ह्रद","दण्ड","अङ्कुश","सङ्ग्राम","विटप"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"99","page":"0049","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दृगक्षि चक्षुर्नयनं दृष्टिर्नेत्रं विलोचनम् ।","कटाक्षं केकरापाङ्गं विभ्रमस्तस्य वैकृतम् ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.99","synonyms":["दृश्","अक्षि","चक्षुस्","नयन","दृष्टि","नेत्र","विलोचन","केकर","अपाङ्ग","विभ्रम"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.242","page":"0131","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अवलोकननिध्याने कटाक्षश्चार्धवीक्षणम् ।","अपाङ्गदर्शनं चापि काक्षश्चाक्षिविकूणितम् ॥ २४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.242","synonyms":["अवलोकन","निध्यान","अर्धवीक्षण","अपाङ्गदर्शन","काक्ष","अक्षिविकूणित"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.82","page":"0006","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दृक् दृष्टिर्नयनं नेत्रं लोचनं चक्षुरक्षिणी ।","अपाङ्गो लोचनप्रान्तः कटाक्षः कुटिलेक्षितम् ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.81","synonyms":["दृश्","दृष्टि","नयन","नेत्र","लोचन","चक्षुस्","अक्षि","अपाङ्ग","लोचनप्रान्त","कुटिलेक्षित"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.31","page":"0022","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अर्धदृग्वीक्षणं काक्षः कटाक्षोऽपाङ्गदर्शनम् ।","क्रोधाद्भवो विकारो यो भ्रकुटिर्भृकुटिश्च सा ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.31","synonyms":["काक्ष","अपाङ्गदर्शन","भ्रकुटि","भृकुटि"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.926","page":"0141","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अक्षिविकूणितं काक्षः कटाक्षश्चार्धवीक्षणम् ॥ ९२६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.652","synonyms":["अक्षिविकूणित","काक्ष","अर्धवीक्षण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.60","page":"0203","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतिमृष्टः प्रेषिते ना खण्डिते वाच्यलिङ्गकः ।","वर्कराटः कटाक्षे ना तरुणादित्यतेजसि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.60","head":"वर्कराट"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.159","page":"0201","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कनीनिकायां तारा स्यात् तारकाऽप्यर्धवीक्षणे ।","काक्षः कटाक्षो नेत्रस्य मीले मेष-मिषौ नितः ॥ १५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.159","synonyms":["तारा","तारका","काक्ष","निमेष","निमिष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1085","page":"0134","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मलं तु दूषिका दृष्ट्योस्तारकास्तु कनीनिका ।","अपाङ्गश्चक्षुषोरन्ते कटाक्षोऽपाङ्गदर्शने ॥ १०८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.55","synonyms":["मल","दूषिका","तारका","कनीनिका","अपाङ्ग"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.6.31","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कटाक्षकाक्षौ काकुस्तु जिह्वाऽथ प्रतिजिह्विका ।","सुधास्रवा च कर्णस्तु श्रोतः क्लीबे ध्वनिग्रहः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.6.31","synonyms":["काक्ष","काकु","जिह्वा","प्रतिजिह्विका","सुधास्रवा","कर्ण","श्रोतस्","ध्वनिग्रह"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.103","page":"0126","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्कराटः कटाक्षे च स्त्रीणां स्तननखक्षते ।","अद्रप्रेषणयोर्विष्टिर्वर्णाटौ कामिगायनौ ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.106","head":"वर्कराट"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}