{"stem":"कटु","iast":"kaṭu","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.32","page":"53","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अम्लस्तु पाचनो दन्तशठोऽथ लवणं सरः ॥ १३८८ ॥","सर्वरसोऽथ कटुः स्यादोषणो मुखशोधनः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.32","synonyms":["अम्ल","पाचन","दन्तशठ","लवण","सर","सर्वरस","ओषण","मुखशोधन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.5.9","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तुवरस्तु कषायोऽस्त्री मधुरो लवणः कटुः ।","तिक्तोऽम्लश्च रसाः पुंसि तद्वत्सु षडमी त्रिषु ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.5.14","synonyms":["तुवर","कषाय","मधुर","लवण","तिक्त","अम्ल"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.4.132","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कटुः कटम्भराशोकरोहिणी कटुरोहिणी ॥ ८५ ॥","मत्स्यपित्ता कृष्णभेदी चक्राङ्गी शकुलादनी ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.4.132","synonyms":["कटम्भरा","अशोकरोहिणी","कटुरोहिणी","मत्स्यपित्ता","कृष्णभेदी","चक्राङ्गी","शकुलादनी"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.35","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रसे कटुः कट्वकार्ये त्रिषु मत्सरतीक्ष्णयोः ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.71","meanings":["रस","अकार्य","मत्सर","तीक्ष्ण"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.813","page":"0093","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुतिक्तकषायास्तु सौरभ्येऽपि प्रकीर्तिताः ।","शोभार्थेऽपि प्रयुज्यन्ते लक्ष्मीश्रीकान्तिविभ्रमाः ॥ ८१३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.27","meanings":["सौरभ्य"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"13.274","page":"0091","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुण्ठी तु रूषणं विश्वभेषजं सिंहलं कटुः ।","पिप्पली माधवी शौण्डी वृषलण्डूषणा बला ॥ २७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.13.0.17","synonyms":["शुण्ठी","रूषण","विश्वभेषज","सिंहल","पिप्पली","माधवी","शौण्डी","ऊषणा","बला"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"10.3.3","page":"0039","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तीक्ष्णे सुगन्धे च अकार्ये मत्सरे रसे ।","कटुः कटुतरायां स्याद्दूषणेऽपि कटु स्मृतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.10.3.3","meanings":["तीक्ष्ण","सुगन्ध","अकार्य","मत्सर","रस","कटुतरा","दूषण"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.385","page":"0175","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["तत्र कृष्णा काण्डरुहाप्यरिष्टा कटुरोहिणी ।","आमघ्न्यरिष्टा केदारकटुः कट्वञ्जनी कटुः ॥ ३८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 का (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.385","synonyms":["कृष्णा","काण्डरुहा","अरिष्टा","कटुरोहिणी","आमघ्नी","केदारकटु","कट्वञ्जनी"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.317","page":"0284","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पलाण्डुस्तु कटुः पञ्चवर्द्धनः पञ्चरक्षकः ।","हस्ताञ्जनविधौ शस्तो जीर्णज्वरहरश्च सः ॥ ३१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.317","synonyms":["पलाण्डु","पञ्चवर्द्धन","पञ्चरक्षक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.445","page":"0298","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कटुश्चापि सुवल्ली च सुकाष्ठा पशुमेहनी ।","तोयवल्ली वृक्षरुहा घनवल्ल्यमृतस्रवा ॥ ४४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 वृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.445","synonyms":["सुवल्ली","सुकाष्ठा","पशुमेहनी","तोयवल्ली","वृक्षरुहा","घनवल्ली","अमृतस्रवा"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.79","page":"0470","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अपूर्वदैवकार्यादौ युगं दृष्टं तथा कटु ।","असेद्वृद्धः स्थले धन्वारिष्टमद्रुमपक्षिणोः ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.79","synonyms":["युग","दृष्ट","धन्वन्","अरिष्ट"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.49","page":"0058","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["लवणः स्यात्सर्वरसः * * पटुरथास्य मृट् (?) ।","कटूषण-कटोलाश्च मुखभेदी तु तिक्तकः ।","तीक्ष्णः क्षारश्च सकटु लवणात्मक उच्यते ।","तुबरस्तूबरश्चास्त्री कषायस्तद्वति त्रिषु ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.45","synonyms":["लवण","पटु","ऊषण","कटोल","मुखभेदिन्","तिक्तक","तीक्ष्ण","क्षार","तुबर","तूबर","कषाय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.54","page":"0058","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाद्वी स्वादुः[38a] कटुः कट्वी पटुः पट्वीति संग्रहः ।","लावण्यं पाटवं क्लीबे पटिमा स्यान्नृलिङ्गकः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.50","synonyms":["स्वाद्वी","स्वादु","कट्वी","पटु","पट्वी","लावण्य","पाटव","पटिमन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.71","page":"0165","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कणामूलं च पत्राङ्गं विरूपं मागधं तथा ।","पिप्पली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कटुः ॥ ७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.379","synonyms":["कणामूल","पत्राङ्ग","विरूप","मागध","पिप्पली","मागधी","कृष्णा","वैदेही","चपला"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.79","page":"0166","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["राहुच्छत्रं च भद्रं च कटु चार्द्रकमित्यपि ।","कटुकन्दं शृङ्गवेरं कटुभद्रं तु आर्द्रकम् ॥","पिप्पलीविश्वमरिचैस्त्रिकटु स्यात्कटुत्रयम् ।","व्योषं त्र्यूषणमेतत्तु सग्रन्थि चतुरूषणम् ॥","पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः ।","पञ्चकोलं समरिचं त्वेतदुक्तं षडूषणम् ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.385","synonyms":["राहुच्छत्र","भद्र","आर्द्रक","कटुकन्द","शृङ्गवेर","कटुभद्र","त्रिकटु","कटुत्रय","व्योष","त्र्यूषण","चतुरूषण","पञ्चकोल","षडूषण"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.37","page":"0170","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["वृक्षपर्णी दीपनी च कृष्णपाठा सुवीवरा ।","कटुः कट्वी मत्स्यपित्ता मत्स्यविन्ना च रोहिणी ॥ ३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.441","synonyms":["वृक्षपर्णी","दीपनी","कृष्णपाठा","सुवीवरा","कट्वी","मत्स्यपित्ता","मत्स्यविन्ना","रोहिणी"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.65","page":"0180","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सर्षपः स्यात्सरिषपस्तन्तुभश्च कदम्बकः ।","कटुश्च कटुकस्नेहो रक्षोघ्नो भूतनाशनः ॥ ६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.575","synonyms":["सर्षप","सरिषप","तन्तुभ","कदम्बक","कटुकस्नेह","रक्षोघ्न","भूतनाशन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.89","page":"0183","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कुस्तुम्बरी हृद्यगन्धा वेसना कटु मद्रिका ।","कुस्तुम्बरु स्त्रियां न स्याद्धन्याकं च वितुन्नकम् ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.601","synonyms":["कुस्तुम्बरी","हृद्यगन्धा","वेसना","मद्रिका","कुस्तुम्बरु","धन्याक","वितुन्नक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.41","page":"0187","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छर्द्दन्योष्ठफला गाह्ला काञ्चनी तिन्तिडी च सा ।","कटिल्लकः कारवेल्लो नासासंवेदनः कटुः ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.656","synonyms":["छर्द्दनी","ओष्ठफला","गाह्ला","काञ्चनी","तिन्तिडी","कटिल्लक","कारवेल्ल","नासासंवेदन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.3.96","page":"0105","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["परञ्जं कटु स्यादकार्येऽट्ट-कष्टे","विधौ दिष्टमह्नो मुखे व्युष्टमुक्तम् ।","गिरि म्लिष्टमिष्टं क्रतोः कर्मणि स्या-","ल्ललाटं करोटं कृपीटं च रिष्टम् ॥ ९६ ॥"],"metre":"bhujangaprayata","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.3.18","synonyms":["परञ्ज","अट्ट","कष्ट","दिष्ट","व्युष्ट","म्लिष्ट","इष्ट","ललाट","करोट","कृपीट","रिष्ट"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.9","page":"0179","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याच्चाटावुदरे चटुर्निगदितो व्रत्यासनेऽथो कटु-","र्दुर्गन्धे च रसे पुमान्सरिषपे स्त्री रोहिणीकङ्गुषु ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.9","meanings":["दुर्गन्ध","रस","सरिषप","रोहिणी","कङ्गु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.8","page":"0179","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["क्लीबे दूषणके विशेष्यवदसौ स्यान्मत्सरिक्रू[270b]रयो-","श्छत्रायां लवणे पटोलदलके दक्षे तु भेद्ये पटुः ॥ ८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.10","meanings":["दूषणक","मत्सरिन्","क्रूर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.35","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तिक्तो रसे ना सुरभौ च षण्ढे","किरातके पर्पटके स्त्रियां तु","कट्व्या[288b]मथो रिक्तमरण्य उक्तं","शून्येऽन्यवत्स्याद्धुसृणे तु रक्तम् ॥ ३५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.33","head":"तिक्त"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.54","page":"0310","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्रियां पुनः षण्मुखमातरि स्या-","त्तीव्रं नितान्ते त्रिषु तीक्ष्णकट्वोः ।","स्त्री गण्डदूर्वाकटुकासुरीषु","तृप्रः पुरोडाशगतः पुमान्स्यात् ॥ ५४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.63","head":"तीव्र"},{"kosha":"NGSH","kosha_title":"निघण्टुशेष","kosha_latn":"Nighaṇṭuśeṣa","ref":"3.299","page":"0162","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कटम्बरा काण्डरुहा रास्ना तिक्तकरोहिणी ।","तिक्ताऽरिष्टा कटुर्मत्स्या चक्राङ्गी शकुलादनी ॥ २९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NGSH#NGSH.3.0.8","synonyms":["कटम्बरा","काण्डरुहा","रास्ना","तिक्तकरोहिणी","तिक्ता","अरिष्टा","मत्स्या","चक्राङ्गी","शकुलादनी"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.60","page":"0015","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अर्शोघ्नी मुसली ताली तालमूली खलिन्यपि ।","खञ्जोऽरिष्टो ग्रहोच्छिष्टो रसोनो गृञ्जनः कटुः ॥ ६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.60","synonyms":["अर्शोघ्नी","मुसली","ताली","तालमूली","खलिनी","खञ्ज","अरिष्ट","ग्रहोच्छिष्ट","रसोन","गृञ्जन"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.64","page":"0015","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दीर्घवृन्ते रामपूगो लतापूगे तु योजनः ।","भूपूगे तु लघूकः स्यात्क्षुद्रो भोधः कटुः खिलः ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.64","synonyms":["दीर्घवृन्त","रामपूग","लतापूग","योजन","भूपूग","लघूक","क्षुद्र","भोध","खिल"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.220","page":"0036","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्त्री शुण्ठिरूषणं विश्वभेषजं सिंहलं कटुः ।","पिप्पली मागधी शौण्डी ग्रन्थिनी तीक्ष्णतण्डुला ॥ २२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.220","synonyms":["शुण्ठि","ऊषण","विश्वभेषज","सिंहल","पिप्पली","मागधी","शौण्डी","ग्रन्थिनी","तीक्ष्णतण्डुला"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.164","page":"0057","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अङ्गुलित्रे खलीने च करिस्तु पुरुषे गजे ।","द्वयोः कर्तरि तु त्रि स्यात् कटुस्तु नरि गुग्गुलौ ॥ १६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.164","meanings":["नर","गुग्गुलु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.165","page":"0057","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["लशुने टङ्कने गन्धभेदे सौरभ्यसंज्ञके ।","ऊषणाख्यरसे चाथ प्राक् शुण्ठेर्भेद्यलिङ्गकम् ॥ १६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.165","meanings":["लशुन","टङ्कन","सौरभ्यसंज्ञकगन्धभेद","ऊषणाख्यरस"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.166","page":"0057","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["पूर्वोक्तगन्धरसयोरेकयुक्ते समत्सरे ।","अप्रियाकार्यतीक्ष्णेषु क्ली शुण्ठौ मरिचेऽपि च ॥ १६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.166","meanings":["पूर्वोक्तगन्धरसैकयुक्त","समत्सर","अप्रिय","अकार्य","तीक्ष्ण","शुण्ठी","मरिच"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.167","page":"0057","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्रियां तु कटुरोहिण्यां कम्बुस्तु द्वे मतङ्गजे ।","त्रये तु तण्डुलकणे शङ्खे सङ्ख्यान्तरे तथा ॥ १६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.167","meanings":["कटुरोहिणी"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.282","page":"0087","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ओषणो वक्त्रभेदी च कटुतिक्तौ समावुभौ ।","सरः सर्वरसश्चैव लवणोऽपि तथोच्यते ॥ २८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.282","synonyms":["ओषण","वक्त्रभेदिन्","तिक्त","सर","सर्वरस","लवण"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.283","page":"0087","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कटुः स्यादोषणो वक्त्रशोधनश्च समो मतः ।","वक्त्रभेदी तु तिक्तः स्याद्विशेषोऽयं निरीक्ष्यताम् ॥ २८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.283","synonyms":["ओषण","वक्त्रशोधन","तिक्त","वक्त्रभेदिन्"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"2.269","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अङ्गारकर्कर्याङ्गारी कृशरा खिच्चिका वला ।","द्वैदलं सूपकः सूपो सूपपूषः कटुः सरः ॥ २६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.2.0.52","synonyms":["अङ्गारकर्करी","अङ्गारी","कृशरा","खिच्चिका","वला","द्वैदल","सूपक","सूप","सूपपूष","सर"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.306","page":"0021","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सुस्वादो मधुरो मिष्टः चुक्रोऽम्लः कटुकः कटुः ।","कषायस्तूबरः क्षारी लवणः तिक्ततीक्ष्णकौ ॥ ३०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.29","synonyms":["सुस्वाद","मधुर","मिष्ट","चुक्र","अम्ल","कटुक","कषाय","तूबर","क्षारिन्","लवण","तिक्त","तीक्ष्णक"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"8.1.116","page":"0011","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुर्लतासुरीकट्वीप्रियङ्गुविजयावहे ॥ ११६ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.8.1.1","meanings":["लतासुरी","कट्वी","प्रियङ्गु","विजया","वहा"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"8.1.117","page":"0011","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्योतिष्मत्यां काकमात्यामथ त्रिकटुके कटु ।","कुटो हुतभुजि स्त्री तु गन्धकुट्यां कुटी कुटिः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.8.1.2","meanings":["ज्योतिष्मती","काकमाची","त्रिकटुक"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.79","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मिष्टं स्वादुश्च मधुरः कषायस्तुवरो रसः ।","पाचनोऽम्लो दन्तशठः कटुकः कटुरुषणः ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.10","synonyms":["मिष्ट","स्वादु","मधुर","कषाय","तुवर","पाचन","अम्ल","दन्तशठ","कटुक","उषण"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2517","page":"0408","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अथोष्णाश्च कटुस्तीक्ष्णस्तिग्मस्तीव्रत्रस्तथा खरः ॥ २५१७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.49","synonyms":["उष्ण","तीक्ष्ण","तिग्म","तीव्र","खर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2524","page":"0409","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कटुः स्यादोषणो लोके स एव मुखशोधनः ॥ २५२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.61","synonyms":["ओषण","मुखशोधन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.332","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अस्त्री कषायो मधुरो लवणः कटुरेव च ।","तिक्तोऽम्लश्च षट्पुमांसो रसाः स्युर्गुणवाचकाः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.332","synonyms":["कषाय","मधुर","लवण","तिक्त","अम्ल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.163","page":"0069","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कटुकी कटुकाशोकरोहिणी शकुलादनी ।","मत्सपित्ता रोहिणी च कृष्णभेदी कटुम्भरा ॥","स्यादशोकापि च कटुश्चक्राङ्गी कटुरोहिणी ।","शूकशिम्बिः शूकशिम्बी शुकशिम्बिश्च वानरी ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.163","synonyms":["कटुकी","कटुका","अशोकरोहिणी","शकुलादनी","मत्स्यपित्ता","रोहिणी","कृष्णभेदी","कटुम्भरा","अशोका","चक्राङ्गी","कटुरोहिणी","शूकशिम्बि","शूकशिम्बी","शुकशिम्बि","वानरी"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.311","page":"0080","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अतिच्छत्रा सुगन्धा च छत्रकं कुटुकं कटुः ।","छत्राकारे सुगन्धाख्ये तृणभेदोजलोद्भवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.311","synonyms":["अतिच्छत्रा","सुगन्धा","छत्रक","कुटुक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.4","page":"0199","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["समये हस्तिगण्डेऽपि पिप्पल्याञ्च स्त्रियां कटी ।","कटुर्ना रसमात्रेऽस्त्री रोहिणीकलिराजिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.4","meanings":["रसमात्र","रोहिणी","कलि","राजि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.5","page":"0200","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुकार्ये सुगन्धौ च मत्सरे च खरे त्रिषु ।","कष्टं कृच्छ्रे च गहने क्रुष्टं रुदितशब्दयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.5","meanings":["कार्य","सुगन्ध","मत्सर","खर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.290","page":"0039","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गन्धे परिमलामोदौ सौरभ्यं सौरभोऽस्त्रियाम् ।","घ्राणतर्पणगन्धे तु कषायः सुरभिः कटुः ॥ २९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.27","synonyms":["परिमल","आमोद","सौरभ्य","सौरभ","कषाय","सुरभि"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.294","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कषाये तुवरः स्वादौ मधुरो लवणः कटुः ।","अम्लस्तिक्तो रसाः पुंसि षडेते तद्वति त्रिषु ॥ २९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.31","synonyms":["तुवर","मधुर","लवण","अम्ल","तिक्त"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.3.590","page":"0076","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अशोका रोहिणी कृष्णा मेदिका कटुरोहिणी ।","कटुः कटुंभरा तिक्ता चक्राङ्गी शकुलादिनी ॥ ५९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.3.156","synonyms":["अशोका","रोहिणी","कृष्णा","मेदिका","कटुरोहिणी","कटुंभरा","तिक्ता","चक्राङ्गी","शकुलादिनी"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.3.653","page":"0084","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुकन्दकः कटुः कञ्जो महाकन्दो महौषधम् ।","कायाङ्गं लशुनं दीप्यं जीर्णकं गुल्मनाशनम् ॥ ६५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.3.219","synonyms":["सुकन्दक","कञ्ज","महाकन्द","महौषध","कायाङ्ग","लशुन","दीप्य","जीर्णक","गुल्मनाशन"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1475","page":"0178","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महिष्यजाविकाश्वानां रासभोष्ट्रकदन्तिनाम् ।","टङ्कणं स्यात् क्रामणको लोहसंश्लेषणः कटुः ॥ १४७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 क्रा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.82","synonyms":["टङ्कण","क्रामणक","लोहसंश्लेषण"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1898","page":"0231","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मत्सरे सुरभौ तिक्ते चोषणे च कटुस्त्रिषु ।","कोक ईहामृगे चक्रे कायो देहे कदैवते ॥ १८९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.39","meanings":["मत्सर","सुरभि","तिक्त","उषण"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.94","page":"0123","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुलीरे कर्कटो राशौ कृष्टिः कर्षे बुधे पुमान् ।","अप्रियेऽपि कटुः कुम्भे कुटो ना भवने द्वयोः ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.97","meanings":["अप्रिय"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.355","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इतिकर्तव्यता तन्त्रमुपायश्च द्विसाधकः ।","तीव्रं कटुनितान्तञ्च दर्दरः शैलभुग्नयोः ॥ ३५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.369","head":"तीव्र"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.3.53","page":"0049","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गुग्गुलौ कालनिर्यासो देवधूपो महेश्वरः ।","श्रीमान् स्निग्धः सर्वसहः श्लेष्मी तिक्तः कटुर्लघुः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.3.53","synonyms":["गुग्गुलु","कालनिर्यास","देवधूप","महेश्वर","श्रीमत्","स्निग्ध","सर्वसह","श्लेष्मिन्","तिक्त","लघु"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.3.128","page":"0055","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वाट्यालोऽतिबलायां तु पुष्पवीर्या जनी सहा ।","अश्वकन्दस्त्वश्वगन्धी तिक्ते तु कटुपर्पटौ ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.3.128","synonyms":["वाट्याल","अतिबला","पुष्पवीर्या","जनी","सहा","अश्वकन्द","अश्वगन्धी","तिक्त","पर्पट"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.3.204","page":"0062","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["खञ्जेऽरिष्टो गृहोछिष्टो रसोनो गृंजनः कटुः ।","कायांगं लशुनं दिव्यं महाकन्दामृतोद्भवे ॥ २०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.3.204","synonyms":["खञ्ज","अरिष्ट","गृहोछिष्ट","रसोन","गृंजन","कायांग","लशुन","दिव्य","महाकन्द","अमृतोद्भव"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.79","page":"0129","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मरीचं तु विरावृत्तमुषणं धर्मपत्तनम् ।","(मरिचं) पलितं श्यामं वेल्लनं पेलवं कटु ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.79","synonyms":["मरीच","विरावृत्त","उषण","धर्मपत्तन","मरिच","पलित","श्याम","वेल्लन","पेलव"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.86","page":"0130","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कटुः कटुंभराशोका रोहिणी कटुरोहिणी ।","कृष्णभेदी मत्स्यपित्ता चक्रांगी शकुलादनी ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.86","synonyms":["कटुंभरा","अशोका","रोहिणी","कटुरोहिणी","कृष्णभेदी","मत्स्यपित्ता","चक्रांगी","शकुलादनी"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.130","page":"0133","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["टंकणस्तु क्रामणको लोहसंश्लेषकः कटुः ।","रसयोनिः पावनको मालतीतीरसंभवः ॥ १३० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 क्रा (sub) pāda 3 syl. 5 पा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.130","synonyms":["टङ्कण","क्रामणक","लोहसंश्लेषक","रसयोनि","पावनक","मालतीतीरसंभव"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.26","page":"0198","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अम्लस्तु पाचनः शुक्तो लवणस्तु पटुः सरः ।","ऊषणस्तु कटुस्तीक्ष्णस्तिक्तस्तु विसरः कटुः ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.26","synonyms":["अम्ल","पाचन","शुक्त","लवण","पटु","सर","ऊषण","तीक्ष्ण","तिक्त","विसर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.47","page":"0199","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुरभ्यसुरभी गन्धौ विभिन्नौ तौ च योगतः ।","बहुधा तत्र सुरभिः कटुस्तिक्तः कषायकः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.47","synonyms":["सुरभि","असुरभि","तिक्त","कषायक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.137","page":"0212","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अतिरिक्तोऽतिशयितो दृढः समधिकोऽधिकम् ।","चतुरं पेशलं दक्षं कटु तूल्बणमुत्कटम् ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.137","synonyms":["अतिरिक्त","अतिशयित","दृढ","समधिक","अधिक","चतुर","पेशल","दक्ष","उल्बण","उत्कट"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.4","page":"0228","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तिक्ताप्रियाकार्यसुरभ्यूषणमत्सरे ।","क्रूरो भयंकरे क्रुद्धे नृशंसे कठिनोष्णयोः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.4","meanings":["तिक्त","अप्रिय","अकार्य","सुरभि","ऊषण","मत्सर"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}