{"stem":"कठिन","iast":"kaṭhina","found":true,"koshas":17,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1387","page":"53","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥","दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।","मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.30","synonyms":["निष्ठुर","कक्खट","क्रूर","परुष","कर्कश","खर","दृढ","कठोर","जरठ","कोमल","मृदुल","मृदु","सोमाल","सुकुमार","अकर्कश"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.76","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["खक्खटं कठिनं क्रूरं कठोरं निष्ठुरं दृढम् ।","जरठं मूर्तिमन्मूर्तं प्रवृद्धं प्रौढमेधितम् ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.129","synonyms":["खक्खट","क्रूर","कठोर","निष्ठुर","दृढ","जरठ","मूर्तिमत्","मूर्त","प्रवृद्ध","प्रौढ","एधित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.356","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जठरः कठिनेऽपि स्यादधस्तादपि चाधरः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.356","head":"जठर"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.359","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वादुप्रियौ च मधुरौ क्रूरौ कठिननिर्दयौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.359","head":"क्रूर"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.342","page":"0040","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।","उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.187","synonyms":["कठोर","क्रूर","कक्खट","कर्कश","दृढ","बहुल","स्थूल","पीन","पीवन्","पीवर"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.825","page":"0095","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निदानमवसानेऽपि स्वामिन्यपि भवेदिनः ।","जठरः कठिनेऽप्युक्तः प्राज्ञैः परिणतेऽपि च ॥ ८२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.39","head":"जठर"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"11.2.6","page":"0041","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कमठः कच्छपे प्रोक्तः शल्लकीभाण्डभेदयोः ।","जरठः कठिने ख्यातो जरठी पाण्डुका च गौः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.11.2.6","head":"जरठ"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"18.2.13","page":"0102","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संनिधिः [52] संनिधाने स्यात्प्रत्यक्षे संनिधिः स्मृतः ।","निषधः कठिने देशे तद्राजे पर्वतान्तरे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.18.2.13","head":"निषध"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.13","page":"0107","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तोदनं व्यथने तोत्रे छदनं गरुतिच्छदे ।","कठिनं कक्खटे स्थाल्यां बन्धनं वधबन्धयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.13","meanings":["कक्खट","स्थाली"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.14","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पिठरौ दन्तिकाग्रन्थौ जठरौ कठिनोदरौ ।","प्रकारौ भेदसादृश्यौ आकाराविङ्गिताकृती ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.14","head":"जठर"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.2.3","page":"0165","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तरिः स्यान्नावि भाण्डे च दीपादिस्थितिहेतुके ।","स्थिरा भूः सालपर्णी च स्थिरौ कठिननिश्चलौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.2.3","head":"स्थिर"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.2.12","page":"0167","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चीरं च व्रतिनां वस्त्रं चीरमापीडरेखयोः ।","क्रूरं भयंकरं ज्ञेयं क्रूरौ कठिननिर्दयौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.2.12","head":"क्रूर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.166","page":"0073","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरः खरः कठोरः कर्क्कशमस्त्री कठो जरठः ।","कक्खट-खक्खट-परुषा निष्ठुर-कठिनौ च कर्करोऽप्यत्र ॥ १६६ ॥"],"metre":"udgiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.167","synonyms":["क्रूर","खर","कठोर","कर्क्कश","कठ","जरठ","कक्खट","खक्खट","परुष","निष्ठुर","कर्कर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.29","page":"0251","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्तब्धे कठोरे[14a]कठिनं पराभं","स्थाल्यां तु षण्ढे खटिकार्थके तु ।","कठिन्यपि स्यात्कठिनापि तद्व-","द्रूपं प्रयुक्तं गुडशर्करायाम् ॥ २९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.50","meanings":["स्तब्ध","कठोर","स्थाली","खटिका","गुडशर्करा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.17","page":"0305","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्वारं पुनर्निर्गमनेऽभ्युपाये","पूरोऽम्बुवृद्धौ व्रणशोधने च ।","खाद्यान्तरे स्त्री, कठिने तु घोरे","क्रूरो नृशंसेऽपि च वाच्यलिङ्गः ॥ १७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.26","head":"क्रूर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.65","page":"0327","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नन्दितरौ धनदे च कुबेरो","ऽथो नकुले द्युपतौ द्युपगोपे ।","कोटिरमाहुरथो कठिने स्यात्","पूर्णगतश्च परत्र कठोरः ॥ ६५ ॥"],"metre":"dodhaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.175","head":"कठोर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.23","page":"0368","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्कर्कशोऽस्त्री कठिने दयोने","क्रूरे दृढे च त्रिषु पुंसि चेक्षौ ।","कम्पिल्लके कासकमर्दकेऽथ","गिरीश उक्तो धिषणे शिवे च ॥ २३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.23","head":"कर्कश"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.22","page":"0010","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मन्दप्रियं च कठिनमयस्कान्ते त्वयोमणिः ।","रत्नं तु रत्नसामान्ये मणिर्माणिक्यमेव च ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.22","synonyms":["मन्दप्रिय","अयोमणि","रत्न","मणि","माणिक्य"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"155","page":"0075","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।","अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.155","synonyms":["कठोर","स्तब्ध","कर्कश","परुष","दृढ","अश्लील","काहल","फल्गु","कोमल","मृदु","पेशल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.259","page":"0065","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कूपसाधौ त्रि तु क्रूरो नृशंसे कठिनोष्णयोः ।","क्रुद्धे दरिद्रे घोरे च गुणमात्रे तु पुंस्ययम् ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.259","head":"क्रूर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.260","page":"0065","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उष्णे च कठिने च स्यात् पूगवृक्षे स्त्रियां तु सा ।","बदरीकण्टकार्योः क्ली त्वस्थ्नि कूर्मस्तु कच्छपे ॥ २६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.260","head":"क्रूर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.383","page":"0075","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विस्तारे कठिने तु त्रिर्विपुले मूर्तसान्द्रयोः ।","कफस्थगन्धयुक्ते च क्ली तु वाद्यान्तरे मुखे ॥ ३८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.383","head":"घन"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1280","page":"0152","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अतीताधीतकठिनवर्तुलेषु वृतेऽथ नप् ।","वृन्तं तरूणां प्रसवबन्धने चूचुकेऽथ ना ॥ १२८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1280","head":"वृत्त"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.23","page":"0043","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जठरः कठिने जीर्णे कुक्षौ च ज्वलितं पुनः ।","दीप्ते च ज्वलिते चाथ डिङ्गरो क्षेप्यगङ्गरौ ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.23","head":"जठर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.323","page":"0074","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कठिने प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसप्रिये ।","ना तु खड्गे तथान्ये च काम्पिल्याख्यमहीरुहे ॥ ३२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.323","head":"कर्कश"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.391","page":"0080","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कठिनं तु कठोरे त्रिः कठिना तु स्त्रियामियम् ।","शुक्लधातुसमाख्ये स्यादित्याहुर्दृषदन्तरे ॥ ३९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.391","meanings":["कठोर"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.393","page":"0080","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कूर्मास्थनि तु ना क्ली तु भिक्षापात्रेऽथ कक्खटम् ।","कठिने त्रिः कक्खटी तु शुक्लधातुसमाख्यके ॥ ३९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.393","head":"कक्खट"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.780","page":"0115","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जठरं तूदरे न स्त्री त्रिर्बद्धे कठिनेऽपि च ।","जनित्रं तु नपि प्रोक्तं सामभेदेषु केषुचित् ॥ ७८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.780","head":"जठर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1022","page":"0136","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कठिनेऽथ निषादो ना सप्तानां कुत्रचित् स्वरे ।","स्वराणां द्वे तु मर्त्यानां जातिभेदे तथा विदुः ॥ १०२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1022","head":"निषध"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.280","page":"0087","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरकठिनौ तुल्यौ दृढे ननु खरः समः ।","कोमलं मृदुलं तुल्यं सोमालसुकुमारके ॥ २८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.280","synonyms":["कठोर","दृढ","खर","कोमल","मृदुल","सोमाल","सुकुमार"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.68","page":"0010","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वाल्मीकं कठिनं शाम्बं लोहितं ऋजु मङ्गलम् ।","चाक्षुषं भासुरं मोक्षं तेजोमयमरिंदमम् ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.68","synonyms":["वाल्मीक","शाम्ब","लोहित","ऋजु","मङ्गल","चाक्षुष","भासुर","मोक्ष","तेजोमय","अरिंदम"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.113","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["राकः क्रूरो विविंशश्च कठिनश्च ग्रहेश्वरः ।","संज्ञा छाया च तत्पत्नी तत्पुरी भास्वती नभा ॥ ११३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.113","synonyms":["राक","क्रूर","विविंश","ग्रहेश्वर","संज्ञा","छाया","भास्वती","नभा"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.10","page":"0026","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["समीपमार्गे स्वच्छं च प्रान्तरं सुखदं मतम् ।","दूरमार्गे महाघोरं कष्टदं कठिनं तथा ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.10","synonyms":["स्वच्छ","प्रान्तर","सुखद","महाघोर","कष्टद"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"2.260","page":"0018","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जवारिका दीर्घदण्डा कोद्रवः कठिनो सरः ।","ग्राही घनो मटरको मरुधान्यकबाजरौ ॥ २६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.2.0.43","synonyms":["जवारिका","दीर्घदण्डा","कोद्रव","सर","ग्राहिन्","घन","मटरक","मरुधान्यक","बाजर"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.94","page":"0043","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["बृहद्विशालं विस्तीर्णं महच्च विपुलं पृथु ।","कठोरः कठिनो रूक्षो निष्ठुरः कर्कशः खरः ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.25","synonyms":["बृहत्","विशाल","विस्तीर्ण","महत्","विपुल","पृथु","कठोर","रूक्ष","निष्ठुर","कर्कश","खर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2520","page":"0408","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरः कठिनो मूर्तं मूर्तिमत् परुषस्तथा ।","जठरो जरठश्चैव जरढश्च खरः पुनः ॥ २५२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.53","synonyms":["कठोर","मूर्त","मूर्तिमत्","परुष","जठर","जरठ","जरढ","खर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.32","page":"0165","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अतिरिक्तः समधिके दृढसन्धौ तु संहतः ।","कठोरं कठिनं दृटं कक्खटं जरठं दृढम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 दृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.32","synonyms":["अतिरिक्त","संहत","कठोर","दृढ","कक्खट","जरठ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.6.3","page":"0195","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बन्धनेऽपि च शोभायां करिण्याञ्च कचा स्त्रियाम् ।","काचो मनौ च शिक्ये च नेत्ररुग्मृत्तिकाभिदोः ॥","काञ्चीनगरभेदे च स्त्री कटिमेखलासु च ।","कूर्चमस्त्री भ्रुवोरन्तः कठिन श्मश्ककैतवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 टि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.6.3","head":"कूर्च"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.12.10","page":"0204","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अम्बष्ठा यूथिका केशी पाठाम्ललीनिकासु च ।","कमठः कच्छपे वंशे क्लीबं भाण्डविशेषके ॥","कनिष्टाङ्गुलिभेदेऽतियुवात्यल्पानुजेषु ना ।","जरठः कठिने पाण्डौ जीर्णे तु वाच्यलिङ्गकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म्ल (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 तु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.12.10","head":"जरठ"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.39","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मौक्तिके तु भवेन्मुक्ता मूर्तिः काठिन्यदेहयोः ।","मूर्तं त्रिषु स्यात्कठिनमूर्छने मूर्तिमत्सु च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.39","head":"मूर्त"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.19.30","page":"0233","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निषधः राजभेदे स्यात् शैले कठिन-देशयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.19.30","head":"निषध"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.40","page":"0236","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कठिनं निष्ठुरे स्तब्धे त्रिषु स्थाल्यां नपुंसकम् ।","कठिनी खटिकायाञ्च कठिनासितगोलयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.40","meanings":["निष्ठुर","स्तब्ध","स्थाली"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.7","page":"0264","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।","ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥","करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।","कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥","कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।","कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥","कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।","क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥","कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।","कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥","कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।","क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥","क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।","चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥","क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।","खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥","क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।","खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥","खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.7","head":"क्रूर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.42","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वज्रोऽस्त्री कुलिशे हीरे कठिनेऽपि च कुत्रचित् ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.42","head":"वज्र"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.61","page":"0270","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कच्छुरा स्त्री शूकशिम्ब्यां शटीदुष्पर्शयोरपि ।","कवरी स्त्री भवान्यां ना धक्षः पापौषधीषु च (?) ॥","कर्मारः पुंसि वंशे स्याज्जातिभेदेऽपि कीर्त्तितः ।","कर्करो दर्पणे स्त्री तु मृद्भाण्डे कठिने त्रिषु ॥","कडारः पिङ्गले भृत्ये दानमानविधावपि ।","कलत्रं नृपातदुर्गस्थानेऽपि श्रौणिभार्ययोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 नृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.61","head":"कर्कर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.81","page":"0271","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निकारः स्यात्तिरस्कारे धान्योत्क्षेपणकेऽपि च ।","निष्ठुरं निर्भरे सारे निर्लज्जे कठिनेऽन्यवत् ॥","प्रवरं गोत्रसन्तत्योः क्लीबं श्रेष्ठेऽभिधेयवत् ।","प्रखरो वाजिसन्नाहकुक्कुराश्वतरेषु ना ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.81","head":"निष्ठुर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.13","page":"0292","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रूक्षमप्रेम्णि कठिने रक्षा जतुनि रक्षणे ।","लक्षं व्याजे शरव्ये च लक्षसंख्यान्तरेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.13","head":"रूक्ष"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1627","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कर्कशे तु घनक्रूरकठोरदृढनिष्ठुराः ।","जरठः कठिनो नूत्नो नूतनोऽभिनवो नवः ॥ १६२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.57","synonyms":["कर्कश","घन","क्रूर","कठोर","दृढ","निष्ठुर","जरठ","नूत्न","नूतन","अभिनव","नव"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1914","page":"0233","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुद्गरेऽयोघने मेघे घनः कर्पूरभूरुहे ।","स एव संहते सान्द्रे संघाते कठिने त्रिषु ॥ १९१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.55","head":"घन"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2091","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जगती भुवने भूमौ लताच्छन्दोविशेषयोः ।","अगलो मोदके मद्ये जरठः कठिनेऽपि च ॥ २०९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.232","head":"जरठ"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.128","page":"0135","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जेतरीन्द्रेऽर्जुने जिष्णुर्झूणिः कठिनपूगयोः ।","तरुणः कुब्जपुष्पेऽपि त्राणं रक्षितरक्षयोः ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.135","head":"झूणि"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.178","page":"0152","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मूर्तं स्यात्त्रिषु मूर्च्छाले कठिने मूर्तिमत्यपि ।","मतिरिच्छाप्थथ यतिः पाठच्छेदे मुनौ पुमान् ॥ १७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.185","head":"मूर्त"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.337","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारे पीडा बन्धशाले क्रूरौ कठिनभीषणौ ।","जम्बुद्वीपसहाकन्याः कुमार्योऽथास्ववारके ॥ ३३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.351","head":"क्रूर"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.4","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तिक्ताप्रियाकार्यसुरभ्यूषणमत्सरे ।","क्रूरो भयंकरे क्रुद्धे नृशंसे कठिनोष्णयोः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.4","head":"क्रूर"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.30","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["घनाः कठिनसंघातमेघकाठिन्यमुद्गराः ।","चित्रा सुभद्रा तारा च चित्रमालेख्यमिश्रयोः ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.30","head":"घन"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.38","page":"0242","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्वार्यापीडे क्वाथरसे निर्यूहो नागदन्तके ।","निषधोऽद्रौ देशभेदे कठिने तस्य राजनि ॥ ३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.38","head":"निषध"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.12","page":"0255","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जरठः कठिने जीर्णे तलिनो विरलाल्पयोः ।","पशुः कालेऽपि निश्शृंगो नरोऽश्मश्रुश्च तूपरौ ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.12","head":"जरठ"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}