{"stem":"करुणा","iast":"karuṇā","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.369","page":"18","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["महेच्छे तूद्भटोदारोदात्तोदीर्णमहाशयाः ।","महामना महात्मा च कृपणस्तु मितंपचः ॥ ३६७ ॥","कीनाशस्तद्धनक्षुद्रकदर्यदृढमुष्टयः ।","किंपचानो दयालुस्तु कृपालुः करुणापरः ॥ ३६८ ॥","सूरतोऽथ दया शूकः कारुण्यं करुणा घृणा ।","कृपानुकम्पानुक्रोशो हिंस्रे शरारुघातुकौ ॥ ३६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.35","synonyms":["महेच्छ","उद्भट","उदार","उदात्त","उदीर्ण","महाशय","महामनस्","महात्मन्","कृपण","मितंपच","कीनाश","तद्धन","क्षुद्र","कदर्य","दृढमुष्टि","किंपचान","दयालु","कृपालु","करुणापर","सूरत","दया","शूक","कारुण्य","घृणा","कृपा","अनुकम्पा","अनुक्रोश","हिंस्र","शरारु","घातुक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.18","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["उत्साहवर्धनो वीरः कारुण्यं करुणा घृणा ।","कृपा दयानुकम्पा स्यादनुक्रोशोऽप्यथो हसः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.25","synonyms":["वीर","कारुण्य","घृणा","कृपा","दया","अनुकम्पा","अनुक्रोश","हस"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.51","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तृष्णे स्पृहापिपासे द्वे जुगुप्साकरुणे घृणे ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.101","head":"घृणा"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.724","page":"0083","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अनुक्रोशः कृपा शूकं दया च करुणा घृणा ।","प्रतिक्षणमभीक्ष्णं च भूयः स्यादसकृन्मुहुः ॥ ७२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.39","synonyms":["अनुक्रोश","कृपा","शूक","दया","घृणा","प्रतिक्षणम्","अभीक्ष्णम्","भूयस्","असकृत्","मुहुस्"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.105","page":"0075","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अवसादस्तु सादः स्याद्विषादश्च निगद्यते ।","उग्रता तूग्रिका रौद्रिः करुणा तु दया कृपा ॥ १०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.19","synonyms":["अवसाद","साद","विषाद","उग्रता","उग्रिका","रौद्रि","दया","कृपा"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"14.2.23","page":"0054","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करुणः सदये वृक्षभेदे च करुणा दया ।","तरुणं विदुरेरण्डं तरुणौ युवनूतनौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.14.2.23","meanings":["दया"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.105","page":"0428","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अनुकम्पा तु करुणा दया चापि कृपा घृणा ।","स्त्रियां स्युः पुंस्यनुक्रोशः कारुण्यं न स्त्रियामथ ॥ १०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.105","synonyms":["अनुकम्पा","दया","कृपा","घृणा","अनुक्रोश","कारुण्य"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.19","page":"0463","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["झञ्झा यात्रा घटा घोटा घण्टा घाटा छटा जटा ।","स्यात्पोटा भिः सटोर्णा च करुणाघोणया घृणा ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.19","synonyms":["झञ्झा","यात्रा","घटा","घोटा","घण्टा","घाटा","छटा","जटा","पोटा","भिस्सटा","ऊर्णा","घोणा","घृणा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.127","page":"0088","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कृपानुकम्पा करुणा घृणा च दयया सह ।","शूकोऽस्त्री ना न्वनुक्रोशः कारुण्यं च दरस्त्रिषु ॥ १२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.138","synonyms":["कृपा","अनुकम्पा","घृणा","दया","शूक","अनुक्रोश","कारुण्य","दर"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"110","page":"0054","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कृपाऽनुकम्पानुक्रोशोऽहन्तोक्तिः करुणा दया ।","शेमुषी धिषणा प्रज्ञा मनीषा धीस्तथाऽशयः ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.110","synonyms":["कृपा","अनुकम्पा","अनुक्रोश","हन्तोक्ति","दया","शेमुषी","धिषणा","प्रज्ञा","मनीषा","धी","आशय"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.414","page":"0082","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मर्त्यजात्यन्तरे तु द्वे शूद्रायां वैश्यसम्भवे ।","करुणा तु स्त्रियां चित्तवृत्तौ क्लिष्टेषु जन्तुषु ॥ ४१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.414","meanings":["क्लिष्टजन्तुचित्तवृत्ति"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.783","page":"0115","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करुणायां च जटिलः पुनस्त्रिर्जटया युते ।","जटिला तु स्त्रियां मास्यां वचायां चापि नप्यदः ॥ ७८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.783","head":"जटिल"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.35","page":"0105","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["दयालुः करुणासक्तः कृपालुः सूरतोऽपि सः ।","कृपा दया घृणा शूकोऽनुकम्पा करुणापि च ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.35","synonyms":["दयालु","करुणासक्त","कृपालु","सूरत","कृपा","दया","घृणा","शूक","अनुकम्पा"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.83","page":"0027","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["दयानुकम्पा करुणानुक्रोशश्च कृपा घृणा ।","प्रसनता प्रसत्तिश्च प्रसादोऽनुग्रहो हितम् ॥ ८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.16","synonyms":["दया","अनुकम्पा","अनुक्रोश","कृपा","घृणा","प्रसन्नता","प्रसत्ति","प्रसाद","अनुग्रह","हित"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.61","page":"0070","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अथ दया घृणा शूकः कारुण्यं करुणा कृपा ।","अनुक्रोशोऽनुकम्पा स्याद्"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 द (sub) pāda 4 syl. 3 श (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.61","synonyms":["दया","घृणा","शूक","कारुण्य","कृपा","अनुक्रोश","अनुकम्पा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.464","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अद्भुतञ्चित्रमाश्चर्यं त्रितयं त्रिषु विस्मयः ।","करुणोऽपि च कारुण्यं करुणा च दया दयः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.464","synonyms":["अद्भुत","चित्र","आश्चर्य","विस्मय","करुण","कारुण्य","दया","दय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.26","page":"0209","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ईक्षणं नयने दृष्टौ ईरिणं शून्य उषरे ।","उषणा स्त्रीकणायां स्यादुषणं मरिचेऽपि च ॥","एषणी व्रणमार्गानुसारिण्यां मानभेदके ।","करुणा स्त्री कृपायाञ्च करुणो रसवृक्षयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 उ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.26","meanings":["कृपा"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.21","page":"0190","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["दयालौ तु कृपालुः स्यात् कृपारुरनुकम्पने ।","कारुण्यं करुणा हिंस्रे हिंसीरोऽपि, निबर्हणे ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.21","synonyms":["कृपालु","कृपारु","कारुण्य","हिंसीर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.278","page":"0038","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["चेतसोऽलंक्रिया मैत्री करुणा मुदितापि च ।","उपेक्षा च चतस्रोऽमूर्दम इन्द्रियनिग्रहः ॥ २७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.15","synonyms":["मैत्री","मुदिता","उपेक्षा","दम","इन्द्रियनिग्रह"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.967","page":"0121","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["दयानुकम्पा करुणा तत्रानुक्रोश इत्यपि ।","हासो हसश्च हास्यं च तत्प्रभेदाः स्युरुत्तरे ॥ ९६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.32","synonyms":["दया","अनुकम्पा","अनुक्रोश","हास","हस","हास्य"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.192","page":"0099","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["उग्रता तूग्रिका रौद्री करुणा तु दया कृपा ।","घृणानुकंपानुक्रोशः कारुण्यं चाथ कौक्कुटे ॥ १९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.192","synonyms":["उग्रता","उग्रिका","रौद्री","दया","कृपा","घृणा","अनुकंपा","अनुक्रोश","कारुण्य","कौक्कुट"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.2.8","page":"0247","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पार्यां कालेऽपि घटिका रथ्यायामपि चत्वरी ।","जुगुप्सा निन्दाघृणयोर्जननी करुणांबयोः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.2.8","head":"जननी"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}