{"stem":"कशेरु","iast":"kaśeru","found":true,"koshas":7,"places":[{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.296","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कशेरुहेम्नोर्गाङ्गेयं विशल्या दन्तिकापि च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.296","head":"गाङ्गेय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.53","page":"0180","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["स्थलकन्दो ग्रामकन्दो महाकन्दस्तु माणकम् ।","चिञ्चोटकं कशेर्वस्त्री वृषपर्वाथ तन्महत् ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.563","synonyms":["स्थलकन्द","ग्रामकन्द","महाकन्द","माणक","चिञ्चोटक","वृषपर्वन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.5.63","page":"0114","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["अगुरुस्तिमिरं जठरं","कर्पु(र्पू)रकृच्छ्रे कशेरुहेमादौ ।","चन्द्रो वर्ध्रः सीसे","संदेहे द्वापरं कुकुन्दरवत् ॥ ६३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.5.31","synonyms":["अगुरु","तिमिर","जठर","कर्पूर","चन्द्र","वर्ध्र","द्वापर","कुकुन्दर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.66","page":"0296","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शैलेयं लवणेऽम्बुधेश्च मुशलीक[न्दे]तथा शैलजे","भृङ्गे पुंस्यथ जाह्नवीतनुजनौ गाङ्गेय उक्तः पुमान् ।","मुस्तायां कनके कशेरुणि भवेदन्त्येऽथ चामीकरे","चाम्पेयं नरि नागकेसरगतं स्याच्चम्पके केसरे ॥ ६६ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.67","head":"गाङ्गेय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.9","page":"0332","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उरोजयोः कोशकरे कशेरु-","ण्यम्भोधरे स्याद[62a]पि नालिकेरे ।","पयोधरोऽथो कलिकार उक्तः","करञ्जधूम्याटकयोस्तथैव ॥ ९ ॥"],"metre":"upendravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upendravajra · pāda 2 syl. 1 ण्य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.218","head":"पयोधर"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"44","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पुरादीनि नपुंसके विजानीयात् । इदं पुरं नगरम् । मधु क्षौद्रम् । जगद्विश्वम् । अर्च्चिःशब्दः स्त्रियां भवति वा । इयमर्चिः । इदमर्चिर्दीप्तिः । त्वतलौप्रत्ययौ यथासङ्ख्यं नपुंसकस्त्रीविधौ द्रष्टव्यौ । ब्राह्मणस्य भावो ब्राह्मणत्वं ब्राह्मणता । एवमिदं शूद्रत्वं इयं शूद्रता । अहःशब्दः यदा सङ्ख्यादिः तदा पुंल्लिङ्गो भवति । अयमेकाहः द्व्यहः त्र्यहः । सङ्ख्यादेरिति किम् । पुन्याहम्? । प्रत्यहम् ।","रुत्वन्ताः पुंसि कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तूभिस्त्यक्ताः ।","स्युः सग्रन्थिप्रस्था इसुसू ष्य[घ्य]ञन्तानां नपुंसकता ॥ ४४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.47","synonyms":["पुर","मधु","जगत्","अर्चिस्","एकाह","द्व्यह","त्र्यह","दारु","जतु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"46","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन \"वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि\"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।","पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।","आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.48","synonyms":["त्सरु","भरु","मरु","चरु","शत्रु","तरु","मेरु","केतु","सेतु","हेतु","तन्तु","धातु","दारु","जतु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ","सर्पिस्","हविस्","बर्हिस्","वपुस्","आयुस्","धनुस्","सौकुमार्य","शौक्ल्य","कार्ष्ण्य","दाक्ष्य","पाटलि","गो","मुष्टि","अशनि","बाहु","सिन्धु","मणि","आशिस्","धुर्","पुर्","क्षुध्","तृष्","गिर्","मुद्","रुष्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.425","page":"0083","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कशेरुः स्त्रीनपोः पृष्ठस्यास्थनि क्लीबकं पुनः ।","स्तम्बप्रभेदे सजलपङ्करूढे कशेर्वथ ॥ ४२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.425","meanings":["पृष्ठास्थि","स्तम्बप्रभेद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.567","page":"0096","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इङ्गुदाख्ये मिश्रवर्णभेदे च त्रिस्तु तद्वति ।","कशेरुसंज्ञे तु जलस्तम्बभेदे नपुंसकम् ॥ ५६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.567","head":"कृसर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.666","page":"0105","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गाङ्गेयस्तु पुमान् स्कन्दे भीष्मे चाथाभिधेयवत् ।","अपत्यमात्रे गङ्गायाः क्ली तु हेमकशेरुणोः ॥ ६६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.666","head":"गाङ्गेय"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.3.99","page":"0223","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आर्तवं पौतवं साध्वसं साहसकशेरुणी ।","शयातुवीक्षपर्वाणि ककुन्महदहानि च ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.3.30","synonyms":["आर्तव","पौतव","साध्वस","साहस","शय","आतु","वीक्ष","पर्वन्","ककुद्","महत्","अहन्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.262","page":"0100","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अस्थि कुल्यं कीकसञ्च कङ्कालो देहकीकसे ।","कशेरुका कशेरुः स्त्री पृष्ठास्थनि भवेद्द्वयम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.262","synonyms":["अस्थि","कुल्य","कीकस","कङ्काल","कशेरुका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.49","page":"0297","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["महारसस्तु खर्जूरे कशेरुकोषकारयोः ।","मलीमसं लोहपुष्पे कासीसमलिनेषु च ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 रु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.49","head":"महारस"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.2.47","page":"0157","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शुक्लकारन्तु कृसरं वृष्यकन्दं कशेरु च ।","शृंगाटकस्तु गरुलो दन्तबीजस्त्रिकण्टकः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.2.47","synonyms":["शुक्लकार","कृसर","वृष्यकन्द","शृंगाटक","गरुल","दन्तबीज","त्रिकण्टक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.115","page":"0182","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पार्श्वस्य वंक्रिः पर्श्वस्त्री पृष्ठस्यास्थि कशेर्वना ।","कर्परो ना करोटिः स्त्री कपालोऽस्त्री शिरोऽस्थनि ॥ ११५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.115","synonyms":["वङ्क्रि","पर्शु","कर्पर","करोटि","कपाल"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.35","page":"0259","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पार्थचापे चापमात्रे गाण्डीवो गाण्डिवोऽस्त्रियौ ।","कशेरुहेम्नोर्गांगेयं गांगेयो गुहभीष्मयोः ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.35","head":"गांगेय"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}