{"stem":"क्रूर","iast":"krūra","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.43","page":"19","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरे नृशंसनिस्त्रिंशपापा धूर्तस्तु वञ्चकः ॥ ३७६ ॥","व्यंसकः कुहको दाण्डाजिनिको मायिजालिकौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.43","synonyms":["नृशंस","निस्त्रिंश","पाप","धूर्त","वञ्चक","व्यंसक","कुहक","दाण्डाजिनिक","मायिन्","जालिक"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1387","page":"53","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥","दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।","मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.30","synonyms":["निष्ठुर","कक्खट","परुष","कर्कश","खर","दृढ","कठोर","कठिन","जरठ","कोमल","मृदुल","मृदु","सोमाल","सुकुमार","अकर्कश"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.47","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नृशंसो घातुकः क्रूरः पापो धूर्तस्तु वञ्चकः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.87","synonyms":["नृशंस","घातुक","पाप","धूर्त","वञ्चक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.76","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["खक्खटं कठिनं क्रूरं कठोरं निष्ठुरं दृढम् ।","जरठं मूर्तिमन्मूर्तं प्रवृद्धं प्रौढमेधितम् ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.129","synonyms":["खक्खट","कठिन","कठोर","निष्ठुर","दृढ","जरठ","मूर्तिमत्","मूर्त","प्रवृद्ध","प्रौढ","एधित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.178","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ॥ १७७ ॥","त्रिषु क्रूरेऽधमेऽल्पेऽपि क्षुद्रं मात्रा परिच्छदे ।","अल्पे च परिमाणे सा मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ॥ १७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.336","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.359","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वादुप्रियौ च मधुरौ क्रूरौ कठिननिर्दयौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.359","meanings":["कठिन","निर्दय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.342","page":"0040","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।","उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.187","synonyms":["कठोर","कठिन","कक्खट","कर्कश","दृढ","बहुल","स्थूल","पीन","पीवन्","पीवर"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.796","page":"0092","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करणं कायेऽपि स्यादुष्णीषो मूर्धवेष्टनेऽप्युक्तः ।","मात्रा परिच्छदेऽपि क्षुद्रः क्रूरे श्रुतौ निगमः ॥ ७९६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.10","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"12.252","page":"0088","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तृणराजस्तलस्तालो महापत्रः फलेरुहः ।","क्रमुको वाटिको घोण्टा गवाङ्गः क्रूर आसवः ॥ २५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.12.0.51","synonyms":["तृणराज","तल","ताल","महापत्र","फलेरुह","क्रमुक","वाटिक","घोण्टा","गवाङ्ग","आसव"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"20.1.2","page":"0131","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रेपः स्यादधमे क्रूरे छुपः स्पर्शे क्षुपे तथा ।","कृपा दया कृपो व्यासो वपा विवरमेदसोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.20.1.2","head":"रेप"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.2.12","page":"0167","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चीरं च व्रतिनां वस्त्रं चीरमापीडरेखयोः ।","क्रूरं भयंकरं ज्ञेयं क्रूरौ कठिननिर्दयौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.2.12","meanings":["भयंकर","कठिन","निर्दय"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.7","page":"0179","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रः स्यादधमे क्रूरे क्षुद्रोऽपि कृपणस्तथा ।","क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.7","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.2.1","page":"0190","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खलं भूस्थानबन्धेषु पामरक्रूरयोः खलः ।","मलं पापे च किट्टे च वर्चस्के कृपणे मलाः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.2.1","head":"खल"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"29.1.2","page":"0211","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्पशौ प्रणिधिसंग्रामावाशू च व्रीहिसत्वरौ ।","निस्त्रिंशौ क्रूरखड्गौ तु बालिशो मूर्खशावकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.29.1.2","head":"निस्त्रिंश"},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"3.19","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गैरेयकोद्रिः क्रमुकः कमुकः क्रूर आसवः ।","घोण्टा तु पट्टिकाख्या स्यात्कुपुरं धुरिकेति च ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.3.0.19","synonyms":["गैरेयकोद्रि","क्रमुक","कमुक","आसव","घोण्टा","पट्टिका","कुपुर","धुरिका"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.3.41","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मनोरमं च तत्प्रत्यग्दक्षिणालिन्दमुत्तमम् ।","क्रूरं पूर्वोत्तरालिन्दं दक्षिणोदक् सुपक्षकम् ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.3.41","synonyms":["मनोरम","सुपक्षक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.88","page":"0224","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कर्णेजपः सूचकः स्यान्नीचः कुरवदुर्जनौ ।","पिशुनोऽथ नृशंसः स्यात्क्रूरो घातुक इत्यथ ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.88","synonyms":["कर्णेजप","सूचक","नीच","कुरव","दुर्जन","पिशुन","नृशंस","घातुक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.135","page":"0229","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरं करेरं जठरं जरठं दृढनिष्ठुरे ।","मूर्त्तं निवातं निःसन्धि निर्भरं प्रौढमेधितम् ॥ १३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.135","synonyms":["करेर","जठर","जरठ","मूर्त्त","निवात","निःसन्धि","निर्भर","प्रौढ","एधित"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.219","page":"0273","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिरीषपत्रा किणीही कालिन्दी विषपादिका ।","महाश्वेताऽथ क्षवकः क्षतकः क्रूर इत्यपि ॥ २१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.219","synonyms":["शिरीषपत्रा","किणीही","कालिन्दी","विषपादिका","महाश्वेता","क्षवक","क्षतक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.225","page":"0273","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गणेशचण्डीकुसुमो भूतमारी रविप्रियः ।","क्रूरोऽथ पीतप्रसवो गन्धपुष्पोऽथ कृष्णके ॥ २२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.225","synonyms":["गणेशचण्डीकुसुम","भूतमारिन्","रविप्रिय","पीतप्रसव","गन्धपुष्प"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.229","page":"0274","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्रूरोऽथ राजधत्तूरो राजस्वर्णो महाशिवः ।","भ्रान्तो निःश्रेणिकापुष्पस्तत्फले मातुलात्मजः ॥ २२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.229","synonyms":["राजधत्तूर","राजस्वर्ण","महाशिव","भ्रान्त","निःश्रेणिकापुष्प","मातुलात्मज"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.12.88","page":"0327","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कामान्धस्तीव्रसन्तापः क्रव्यादस्तार्क्ष्यनायकः ।","वेगी खगान्तकः क्रूर एतद्भेदा अनेकशः ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.12.88","synonyms":["कामान्ध","तीव्रसन्ताप","क्रव्याद","तार्क्ष्यनायक","वेगिन्","खगान्तक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.12.93","page":"0328","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लोहपृष्ठस्तु कृकरः संदंशवदनः खरः ।","रणालंकरणः क्रूरः कॄकरश्चामिषप्रियः ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.12.93","synonyms":["लोहपृष्ठ","कृकर","संदंशवदन","खर","रणालंकरण","कॄकर","आमिषप्रिय"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.12.187","page":"0338","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दंशो दुष्टमुखः क्रूरो रुरुत्वक्सम्भवः स च ।","दंशी तज्जातिरल्पा सा क्षुद्रिका वनमक्षिका ॥ १८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.12.187","synonyms":["दंश","दुष्टमुख","रुरुत्वक्सम्भव","दंशी","क्षुद्रिका","वनमक्षिका"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.103","page":"0472","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चामरक्रूरदूराणां स्यात्कलेवरवेरयोः ।","खुरोलूखलपातालयौतवानां दिवस्य च ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.103","synonyms":["चामर","दूर","कलेवर","वेर","खुर","उलूखल","पाताल","यौतव","दिव्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.166","page":"0073","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरः खरः कठोरः कर्क्कशमस्त्री कठो जरठः ।","कक्खट-खक्खट-परुषा निष्ठुर-कठिनौ च कर्करोऽप्यत्र ॥ १६६ ॥"],"metre":"udgiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.167","synonyms":["खर","कठोर","कर्क्कश","कठ","जरठ","कक्खट","खक्खट","परुष","निष्ठुर","कठिन","कर्कर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.79","page":"0146","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धूमेन्द्रवोस्त्वजीवो ना स त्रिषूपहते मतः ।","कुण्डीकुलविभेदे तु चुलुकी शिशुमारके ।","अभीकः कवौ कामुकः क्रूरवाची","विशेष्यायतोऽनीकमस्त्री रणेऽपि ।","अलीकालिके नाकभालानृतेषु","स्मृते चाप्रियेऽथ व्यलीकं न योषित् ॥ ७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.79","head":"अभीक"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.8","page":"0179","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबे दूषणके विशेष्यवदसौ स्यान्मत्सरिक्रू[270b]रयो-","श्छत्रायां लवणे पटोलदलके दक्षे तु भेद्ये पटुः ॥ ८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.10","head":"कटु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.12.83","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शूरक्रूरसुदुर्वहेषु नरि तु स्यादश्वमारे सिते","पश्वङ्गेऽप्युदरे पिचण्डमथ न स्त्री स्यात्तरण्डस्तथा ।","वृद्धेऽन्तर्बडिशे च दारुणि तथा स्याद्भेलकेऽथान्तरा-","वेद्यां वक्त्रगदे वरण्ड उदितो धीमद्भिरेष व्रजे ॥ ८३ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.12.17","head":"प्रचण्ड"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.25","page":"0250","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्दर्शनं लोचनबुद्धिधर्मे","स्वप्नोपलब्ध्योर्मुकुरे च शास्त्रे ।","कश्मीरजे स्यात्पिशुनं त्रये तु","क्रूरे खले पुंसि तु मर्कटास्ये ॥ २५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.46","head":"पिशुन"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.17","page":"0305","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्वारं पुनर्निर्गमनेऽभ्युपाये","पूरोऽम्बुवृद्धौ व्रणशोधने च ।","खाद्यान्तरे स्त्री, कठिने तु घोरे","क्रूरो नृशंसेऽपि च वाच्यलिङ्गः ॥ १७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.26","meanings":["कठिन","घोर","नृशंस"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.43","page":"0308","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरेऽन्यवत्स्यात्कुटिलेऽप्यथाग्र-","मालम्बने स्यान्निकरेऽधिके च ।","प्रान्ते पुरस्तादुपरि प्रधाने-","ऽप्याद्ये तथा[48a]र्द्धे च पलप्रमाणे ॥ ४३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.52","head":"वक्र"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.47","page":"0309","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रोऽधमः क्रूरदरिद्रवाची","त्रयेऽल्पके स्त्री तु नटीबृहत्योः ।","पुराङ्गनायां मधुमक्षिकायां","व्यङ्गासु हिंस्रास्वपि लोणिकासु ॥ ४७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.56","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.62","page":"0339","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरे गजे श्वापदवाचकश्च","व्यालोऽथ नालं त्रिषु पद्मदण्डे ।","काण्डे पुमाञ्शाककदम्बके स्त्री","पुमांस्तथा स्याज्जलनिर्गमेऽपि ॥ ६२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.18","head":"व्याल"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.23","page":"0368","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्कर्कशोऽस्त्री कठिने दयोने","क्रूरे दृढे च त्रिषु पुंसि चेक्षौ ।","कम्पिल्लके कासकमर्दकेऽथ","गिरीश उक्तो धिषणे शिवे च ॥ २३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.23","head":"कर्कश"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.63","page":"0376","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आरक्षं गजमौलेर्मर्मणि तद्वच्च रक्षणीयेऽपि ।","पारापते चकोरे महि[86b]षे क्रूरे च रक्ताक्षः ॥ ६३ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.75","head":"रक्ताक्ष"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.97","page":"0381","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरेऽन्यवत्स्याद्विकृतेऽथ विद्वान्","प्राज्ञे बुधे चात्मविदि त्रिलिङ्गः ।","भूयांस्तु भूयिष्ठगतो विशेष्य-","लिङ्गोऽव्ययं स्यात्पुनरर्थकेऽसौ ॥ ९७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.27","head":"बीभत्स"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.98","page":"0381","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्यायांस्तु वृद्धे च तथा प्रशस्ये","घृते हविः स्याच्चरमे च होम्ये ।","रेपस्त्ववद्ये कृपणेऽधमे च","क्रूरेऽन्यवत्स्यादथ पुंसि वेधाः ॥ ९८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.28","head":"रेपस्"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.62","page":"0015","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तृणराजे तलस्तालो महापत्रः फलेरुहः ।","क्रमुको वाटिको घण्टो गुवाङ्गुः क्रूर आसवः ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.62","synonyms":["तृणराज","तल","ताल","महापत्र","फलेरुह","क्रमुक","वाटिक","घऌट","गुवाङ्गु","आसव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.259","page":"0065","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कूपसाधौ त्रि तु क्रूरो नृशंसे कठिनोष्णयोः ।","क्रुद्धे दरिद्रे घोरे च गुणमात्रे तु पुंस्ययम् ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.259","meanings":["नृशंस","कठिन","उष्ण","क्रुद्ध","दरिद्र","घोर"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.260","page":"0065","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["उष्णे च कठिने च स्यात् पूगवृक्षे स्त्रियां तु सा ।","बदरीकण्टकार्योः क्ली त्वस्थ्नि कूर्मस्तु कच्छपे ॥ २६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.260","meanings":["उष्ण","कठिन","पूगवृक्ष","बदरी","कण्टकारी","अस्थि"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.311","page":"0069","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नीचे क्रूरे दुर्जने च पुंश्चल्यां तु स्त्रियां खला ।","फलग्रहणदेशे तु क्षेत्रस्य क्ली नरि त्वमुम् ॥ ३११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.311","head":"खल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.752","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पापस्तु कुत्सिते क्रूरे त्रिषु क्लीबं तु दुष्कृते ।","विभीतकफले चाथ विभीतकतरौ पुमान् ॥ ७५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.752","head":"पाप"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.909","page":"0120","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शम्भौ च भीमसेने च त्रि तु क्रूरे भयानके ।","भीष्मः शान्तनवे पुंसि भेद्यलिङ्गं भयानके ॥ ९०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.909","head":"भीम"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.973","page":"0132","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नडसंज्ञे स्थावरे स्यात् तथा स्यान्नासिकापुटे ।","रभसस्तु त्रिषु क्रूरे भस्त्राध्मापक एव च ॥ ९७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.973","head":"धमन"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1037","page":"0138","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरे स्यानिष्कला तु स्त्री विगतार्तवयोषिति ।","अथ त्रिर्नष्टबीजे च कलाहीनेऽप्यथ त्रिषु ॥ १०३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1037","head":"निस्त्रिंश"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1258","page":"0157","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बीभत्सः कथितः पार्थे नाट्यस्थे च रसान्तरे ।","तद्वदर्थे पुनस्त्रि स्यात् क्रूरे चाथ स्त्रियामियम् ॥ १२५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1258","head":"बीभत्स"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.279","page":"0087","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दोष्णश्च कवोष्णश्च कदुष्णः कोष्ण इत्यपि ।","कर्कशः पुरुषः क्रूरः कक्खटो निष्ठुरः पुनः ॥ २७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.279","synonyms":["मन्दोष्ण","कवोष्ण","कदुष्ण","कोष्ण","कर्कश","परुष","कक्खट","निष्ठुर"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.41","page":"0106","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ऋजूदारावपि प्रोक्तौ निकृतानृजुशठाः समाः ।","क्रूरे नृशंसनिस्त्रिंशपापा धूर्तस्तु वञ्जके ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 1 निकृ (split)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.41","synonyms":["ऋजु","उदार","निकृत","अनृजु","शट","नृशंस","निस्त्रिंश","पाप","धूर्त","वञ्जक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.29.382","page":"0210","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रस्तु निर्धने क्रूरे निकृष्टे स्वल्पतुच्छयोः ।","क्षेत्रं पत्न्यां भगे देहे केदारे भरतादिके ॥ ३८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.29.5","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.3.96","page":"0223","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रान्तरं शृङ्गबेरं च मण्डूराररचामरम् ।","कटीरक्रूरदूराणि स्फारवैरे च चत्वरम् ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.3.27","synonyms":["प्रान्तर","शृङ्गबेर","मण्डूर","अरर","चामर","कटीर","दूर","स्फार","वैर","चत्वर"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.113","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["राकः क्रूरो विविंशश्च कठिनश्च ग्रहेश्वरः ।","संज्ञा छाया च तत्पत्नी तत्पुरी भास्वती नभा ॥ ११३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.113","synonyms":["राक","विविंश","कठिन","ग्रहेश्वर","संज्ञा","छाया","भास्वती","नभा"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.666","page":"0113","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दुर्जने हिंसकः पापः क्रूरो व्यंसकपोलिकौ ।","नृशंसः पिशुनो दुष्टो धूर्तो वञ्चक इत्यपि ॥ ६६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.666","synonyms":["हिंसक","पाप","व्यंसक","पोलिक","नृशंस","पिशुन","दुष्ट","धूर्त","वञ्चक"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.699","page":"0117","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तरलं कम्पनं कम्पं(म्प्रं?) पारिप्लवपरिप्लवे ।","कठिने तु दृढं क्रूरं जरठं(ठरं?) प्रौढमेधितम् ॥ ६९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.699","synonyms":["तरल","कम्पन","कम्प","पारिप्लव","परिप्लव","दृढ","जरठ","प्रौढ","एधित"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.74","page":"0041","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कर्णेजपश्च पिशुनो द्विजिह्वो दुर्जनः खलः ।","पापो धूर्तः शठः क्रूरः क्षुद्रो नीचोऽधमोऽनृजुः ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.5","synonyms":["कर्णेजप","पिशुन","द्विजिह्व","दुर्जन","खल","पाप","धूर्त","शठ","क्षुद्र","नीच","अधम","अनृजु"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2519","page":"0408","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कक्खटः खक्खटः क्रूरः कर्कशो निष्ठुरो दृढः ॥ २५१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.52","synonyms":["कक्खट","खक्खट","कर्कश","निष्ठुर","दृढ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"4.1.64","page":"0163","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरः पापो नृशंसस्तु घातुकः द्रोहशीलके ।","स्यात् प्रतारणशीले तु धूर्तो वञ्चुकवञ्चकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.4.1.64","synonyms":["पाप","नृशंस","घातुक","धूर्त","वञ्चुक","वञ्चक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.1.27","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभीको निर्भये क्रूरे कामुके चोत्सुके त्रिषु ।","अलीकमप्रियासत्यस्वल्पेषु त्रिषु कुत्रचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.1.27","head":"अभीक"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.2.19","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिषु स्यात् मलिनमुखः क्रूरगोपुच्छवह्निषु ।","अथ शितमयुखस्तु घनसारमृगाङ्कयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.2.19","head":"मलिनमुख"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.57","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।","दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥","दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।","दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥","दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।","दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥","देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।","अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥","ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।","धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥","धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।","धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥","धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।","धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥","धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।","नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥","नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।","नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥","नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।","अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥","निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।","निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥","पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।","स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥","प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।","एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥","पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।","प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥","प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।","पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥","पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।","स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥","पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।","पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None स्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु (extra_in_pada)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प्र (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 3 न (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 व (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ल्क (sub) pāda 4 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.57","head":"धमन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.60","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पृक्कायां पिशुना स्त्री स्यात्क्रूरसूचकयोस्त्रिषु ।","पीतनं हरिताले च पीतदारुणि कुङ्कुमे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.60","head":"पिशुन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.21.11","page":"0248","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रन्थावृत्तौ नाटकादौ श्लोके चा कोरकेऽपि च ।","रेपः क्रूरे निन्दिते च रोपो बाणे च रोपणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.21.11","head":"रेप"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.25.10","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चमूः सेनामात्रकेतु सेनाभेदेऽपि च स्त्रियाम् ।","जाल्मः क्रूरे पामरेऽसमीक्ष्यकारिण्यपि त्रिषु ॥","जिह्मः स्यात्कुटिले मन्दे क्लीबं तगरभूरुहे ।","तोक्मं कर्णमले ना तु हरिते च हरिद्यवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.25.10","head":"जाल्म"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.7","page":"0264","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।","ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥","करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।","कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥","कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।","कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥","कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।","क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥","कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।","कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥","कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।","क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥","क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।","चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥","क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।","खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥","क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।","खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥","खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.7","meanings":["कठिन","घोर","नृशंस"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.36","page":"0267","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["देशभेदे पुमानेव पिङ्गलेऽपि च वाच्यवत् ।","वक्रः शनौ पुटे क्लीबं कुटिलक्रूरयोस्त्रिषु ॥","वारी मतङ्गवन्धन्यां कलस्यामपि च स्त्रियाम् ।","वारिर्वाणीभ-वन्धन्योः स्त्रियां क्लीबेऽम्बुवालयौः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.36","head":"वक्र"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.58","page":"0269","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आशरो राक्षसे पुंसि तथा वैश्वानरेऽपि च ।","इत्वरी कुलटायां स्त्री पथिकक्रूरयोस्त्रिषु ॥","ईश्वरः शङ्करे कामे नाट्ये स्वामिनि वाच्यवत् ।","ईश्वरा चेश्वरी गौर्य्यां लक्ष्मीवाण्यादिशक्तिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.58","head":"इत्वर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.59","page":"0269","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् ।","उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥","विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु ।","प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥","एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः ।","औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥","कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) ।","कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥","कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 कु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.59","head":"उत्तर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.9","page":"0277","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["देहे क्लीबं कष्टकार्या स्त्रियां कुलिरुदाहृता ।","खलं भूस्थानकल्लेषु वाच्यवत्क्रूरनीचयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.9","head":"खल"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.30.14","page":"0289","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कर्कशो निर्दये क्रूरे काम्पिल्येऽमसृणेऽपि च ।","काशमर्दे साहसिके दृढे हिमकरे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 सा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.30.14","head":"कर्कश"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.30.17","page":"0289","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दुष्पर्शी धन्वयासे ना कण्टकार्यामपि स्त्रियाम् ।","खरस्पर्शे तु न क्लीबं निस्त्रिंशः क्रूरखड्गयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.30.17","head":"निस्त्रिंश"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.27","page":"0295","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुक्कसी कालिकानील्योर्बीभत्सुः क्रूरपार्थयोः ।","भूयोऽव्ययं पुनरर्थे भूयान् बहुतरे त्रिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.27","head":"बीभत्सु"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.30","page":"0295","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रेफाः क्रूरेऽधमे दुष्टे कृपणे च पुमानयम् ।","रोदश्च रोदसी चोभे द्यावाभूम्योर्दिविक्षितौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.30","head":"रेफ"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1373","page":"0166","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शूरस्तु वीरविक्रान्तौ जितकाशी जिताहवः ।","घातकनृशंसहिंस्रव्यापादकशरारुघातुकक्रूराः ॥ १३७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.108","synonyms":["शूर","वीर","विक्रान्त","जितकाशिन्","जिताहव","घातक","नृशंस","हिंस्र","व्यापादक","शरारु","घातुक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1627","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कर्कशे तु घनक्रूरकठोरदृढनिष्ठुराः ।","जरठः कठिनो नूत्नो नूतनोऽभिनवो नवः ॥ १६२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.57","synonyms":["कर्कश","घन","कठोर","दृढ","निष्ठुर","जरठ","कठिन","नूत्न","नूतन","अभिनव","नव"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.8.1842","page":"0224","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वृद्ध्याजीवो द्वैगुणिको भक्तं क्रूरमिमे समे ।","शामिताम्लकदुग्धार्द्रा पक्वा खण्डे घृतोत्तरे ॥ १८४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.8.100","synonyms":["वृद्ध्याजीव","द्वैगुणिक","भक्त"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1895","page":"0231","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरो नृशंसे कुपिते भीषणे कर्कशे त्रिषु ।","क्षमस्त्रिषु हिते योग्ये युक्ते शक्ते पटावपि ॥ १८९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.36","meanings":["नृशंस","कुपित","भीषण","कर्कश"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1934","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ध्वान्ते पापे गुणेऽज्ञाने मोहे तीक्ष्णं तु शस्त्रके ।","त्रिषु क्रूरोष्णशातेषु तिग्मस्तीव्रोष्णयोस्त्रिषु ॥ १९३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.75","head":"तीक्ष्ण"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.16.24","page":"0048","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अं क्रूरो घण्टिका दण्डो बिन्दुकः समगुह्यकः ।","चञ्चुः परिजयोनिश्च सौख्य-दुःख-प्रवर्तकाः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.16.1","synonyms":["घण्टिका","दण्ड","बिन्दुक","समगुह्यक","चञ्चु","परिजयोनि","सौख्यदुःखप्रवर्तक"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.337","page":"0209","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारे पीडा बन्धशाले क्रूरौ कठिनभीषणौ ।","जम्बुद्वीपसहाकन्याः कुमार्योऽथास्ववारके ॥ ३३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.351","meanings":["कठिन","भीषण"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.365","page":"0219","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वरो जामातरि वृतौ कुङ्कुमे च नपुंसकम् ।","वक्रः शनैश्चरे क्रूरे पुटभेदे तथा नृजौ ॥ ३६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.379","head":"वक्र"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.452","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रसे क्रूरे च विकृतौ बीभत्सस्त्रिषु नाऽर्ज्जुने ।","व्यासो मुनौ च विस्तारे बर्हिर्ना कुशशुष्मणोः ॥ ४५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.468","head":"बीभत्स"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.3.217","page":"0063","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्रमुके वाटिका घोण्टा गुवाकः क्रूर आसवः ।","कषायो रागवान् पूगः फले पर्कटमस्य तत् ॥ २१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.3.217","synonyms":["वाटिका","घोण्टा","गुवाक","आसव","कषाय","रागवत्","पूग","पर्कट"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.108","page":"0182","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["विस्रमस्थिकरं स्नेहवरं गौतममित्यपि ।","अथास्थि कीकसं विड्डं कललं क्रूरमाढिकम् ॥ १०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.108","synonyms":["विस्र","अस्थिकर","स्नेहवर","गौतम","अस्थि","कीकस","विड्ड","कलल","आढिक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.5","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरनिष्ठुरक्रूरदृढदारुणकक्खटाः ।","खरश्च सुकुमारे तु कोमलो मृदुलो मृदुः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.5","synonyms":["कठोर","निष्ठुर","दृढ","दारुण","कक्खट","खर","कोमल","मृदुल","मृदु"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.7","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तुषारः शिशिरः स्फीतः सेभ्यः सीमो हिमोऽपि च ।","उष्णं ज्वलः खरः क्रूरो बालस्तिग्मः कृशश्चुपः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.7","synonyms":["तुषार","शिशिर","स्फीत","सेभ्य","सीम","हिम","उष्ण","ज्वल","खर","बाल","तिग्म","कृश","चुप"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.24","page":"0203","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्रूरो नृशंसोऽप्यदये धूर्ते व्यंसकवञ्चकौ ।","कौक्कुटो मायिको मायी मायावी प्रातिहारिकः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.24","synonyms":["नृशंस","अदय","धूर्त","व्यंसक","वञ्चक","कौक्कुट","मायिक","मायिन्","मायाविन्","प्रातिहारिक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.60","page":"0206","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अपि दुस्स्थक्रूरदीननीचदुर्गतदुर्विधाः ।","मार्गणः स्याद्याचनको याचकोऽर्थी वनीपकः ॥ ६० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 3 syl. 5 द्या (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.60","synonyms":["दुस्स्थ","दीन","नीच","दुर्गत","दुर्विध","मार्गण","याचनक","याचक","अर्थिन्","वनीपक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.4","page":"0228","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तिक्ताप्रियाकार्यसुरभ्यूषणमत्सरे ।","क्रूरो भयंकरे क्रुद्धे नृशंसे कठिनोष्णयोः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.4","meanings":["भयंकर","क्रुद्ध","नृशंस","कठिन","उष्ण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.50","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुमांस्तु पृतनाकट्यां पापं म्यात् क्रूरपाप्मनोः ।","पुण्यं धर्मे जले हेम्नि पुष्पे क्ली सुंदरेऽर्थवत् ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.50","head":"पाप"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.21","page":"0255","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बीभत्सौ क्रूरविकृतौ बहलौ सान्द्रपुष्कलौ ।","बन्धुरौ नम्रसुन्दरौ भंगुरौ वक्रनश्वरौ ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.21","head":"बीभत्स"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.51","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निधनोऽस्त्री कुले नाशे निस्त्रिंशः क्रूरखड्गयोः ।","नालीकमब्जे बाणे ना निशान्तं गृहशान्तयोः ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.51","head":"निस्त्रिंश"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}