{"stem":"गुरु","iast":"guru","found":true,"koshas":20,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"1.77","page":"6","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभाषणं पुनर्मौनं गुरुर्धर्मोपदेशकः ॥ ७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.1.0.25","synonyms":["अभाषण","मौन","धर्मोपदेशक"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.29","page":"9","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बृहस्पतिः सुराचार्यो जीवश्चित्रशिखण्डिजः ।","वाचस्पतिर्द्वादशार्चिर्धिषणः फाल्गुनीभवः ॥ ११८ ॥","गीर्बृहत्योः पतिरुतथ्यानुजाङ्गिरसौ गुरुः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.29","synonyms":["बृहस्पति","सुराचार्य","जीव","चित्रशिखण्डिज","वाचस्पति","द्वादशार्चिस्","धिषण","फाल्गुनीभव","गीष्पति","उतथ्यानुज","आङ्गिरस"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1430","page":"54","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥","प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।","खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥","पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।","स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.84","synonyms":["दीर्घ","आयत","तुङ्ग","उच्च","उन्नत","उद्धुर","प्रांशु","उच्छ्रित","उदग्र","न्यञ्च्","नीच","ह्रस्व","मन्थर","खर्व","कुब्ज","वामन","विशाल","विशङ्कट","पृथु","उरु","पृथुल","व्यूढ","विकट","विपुल","बृहत्","स्फार","वरिष्ठ","विस्तीर्ण","तत","बहु","महत्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.3.24","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बृहस्पतिः सुराचार्यो गीष्पतिर्धिषणो गुरुः ।","जीव आङ्गिरसो वाचस्पतिश्चित्रशिखण्डिजः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.3.30","synonyms":["बृहस्पति","सुराचार्य","गीष्पति","धिषण","जीव","आङ्गिरस","वाचस्पति","चित्रशिखण्डिज"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.7.12","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपाध्यायोऽध्यापकोऽथ स्यान्निषेकादिकृद्गुरुः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.7.12","synonyms":["उपाध्याय","अध्यापक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.30","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पेटकस्त्रिषु वृन्देऽपि गुरौ देश्ये च देशिकः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.30","head":"देशिक"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.86","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निपानागमयोस्तीर्थमृषिजुष्टे जले गुरौ ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.167","head":"तीर्थ"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.162","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरू गीर्पतिपित्राद्यौ द्वापरौ युगसंशयौ ॥ १६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.308","meanings":["गीर्पति","पित्रादि"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.47","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वाचस्पतिराङ्गिरसो वृहस्पतिः कथ्यते गुरुर्जीवः ।","धिषणस्त्रिदशाचार्यश्चित्रशिखण्डिप्रसूतश्च ॥ ४७ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.47","synonyms":["वाचस्पति","आङ्गिरस","वृहस्पति","जीव","धिषन","त्रिदशाचार्य","चित्रशिखण्डिप्रसूत"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.699","page":"0081","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वृहदुरु गुरु विस्तीर्णं पुरु पृथु पृथुलं महद्विशालं च ।","व्यूढं विपुलं रुद्रं वरिष्ठमेकार्थमुद्दिष्टम् ॥ ६९९ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.14","synonyms":["वृहत्","उरु","विस्तीर्ण","पुरु","पृथु","पृथुल","महत्","विशाल","व्यूढ","विपुल","रुद्र","वरिष्ठ"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"1.14","page":"0067","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुब्रह्मण्यः कुमारः स्यात्छूरपद्महरो गुरुः ।","स्वामी सुवर्णमाली स्यादग्निभूः कुक्कुटध्वजः ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.1.0.14","synonyms":["सुब्रह्मण्य","कुमार","शूरपद्महर","स्वामिन्","सुवर्णमालिन्","अग्निभू","कुक्कुटध्वज"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"2.46","page":"0069","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधे हर्षलकश्चान्द्रागीष्पत्याङ्गीरसौ गुरुः ।","सुरेज्यतारकाकान्तः सर्वभाषाधिनायकः ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.2.0.15","synonyms":["हर्षलक","चान्द्र","गीष्पति","आङ्गीरस","सुरेज्य","तारकाकान्त","सर्वभाषाधिनायक"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.9","page":"0106","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वामिनौ गुरुभर्तारौ कृतिनौ योग्यपण्डितौ ।","वज्री च सुगते शक्रे हलिनौ बलकर्षकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.9","head":"स्वामिन्"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.18","page":"0181","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरुर्महति विख्यातो दुर्जरालघुनोर्गुरुः ।","गुरुर्निषेकादिकरे पित्रादिसुरमन्त्रिणोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.18","meanings":["महत्","दुर्जर","अलघु","निषेकादिकर","पितृ","सुरमन्त्रिन्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"31.3.3","page":"0225","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हंसो लोभपराङ्मुखेऽवनिपतौ हंसो विहङ्गान्तरे","हंसौ विष्णुदिवाकरावपि हयश्रेष्ठौ च हंसौ स्मृतौ ।","हंसाः पर्वतमन्त्रयोगिमरुतां भेदास्तु तेऽपि स्मृता","हंसः स्यान्महिषे परात्मनि गुरौ ? पुंसां वरे पर्वते ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.31.3.3","head":"हंस"},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"10.69","page":"0004","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिदशेज्यो वासवेज्यो देवेज्यः सचिवो गुरुः ।","वाचस्पतिश्चाङ्गिरसो वाक्पतिश्वांगिरासुतः ॥ ६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.10.0.2","synonyms":["त्रिदशेज्य","वासवेज्य","देवेज्य","सचिव","वाचस्पति","आङ्गिरस","वाक्पति","अङ्गिरःसुत"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"37.127","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चापस्त्रिकोणपञ्चांशाः स्वक्षेत्रं चापरं गुरोः ।","शुक्रस्त्रिकोणतिथ्यंशास्तुलायां स्वालयं ततः ॥ १२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.37.0.4","synonyms":["चाप","त्रिकोण","स्वक्षेत्र","शुक्र","तुला","स्वालय"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.41","page":"0073","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संस्कारकर्ता स गुरुः श्रोत्रियच्छान्दसौ समौ ।","श्रोत्रं क्लीब उपाध्यायोऽध्यापको ब्राह्मणायनः ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.41","synonyms":["श्रोत्रिय","छान्दस","श्रोत्र","उपाध्याय","अध्यापक","ब्राह्मणायन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.54","page":"0095","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["घटपर्यायजन्मार्थो भारद्वाजः कृपीपतिः ।","द्रोणः शन्तनुजामाता गुरुराचार्य इत्यपि ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.54","synonyms":["भारद्वाज","कृपीपति","द्रोण","शन्तनुजामातृ","आचार्य"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.185","page":"0234","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वृन्दारको वामनस्तु गुरुर्वड्रो गुरुस्तथा ।","बाढश्च व्यायतश्चैतेऽतिशयार्थाः स्मृता इति ॥ १८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.185","synonyms":["वृन्दारक","वामन","वड्र","बाढ","व्यायत"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.398","page":"0293","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कपिरोमलता गुप्ता दुःस्पर्शा कच्छुराऽजया ।","प्रावृषेण्या च सैव स्याच्छुन्दरी गुरुरार्षभी ॥ ३९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.398","synonyms":["कपिरोमलता","गुप्ता","दुःस्पर्शा","कच्छुरा","अजया","प्रावृषेण्या","शुन्दरी","आर्षभी"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.82","page":"0388","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उर्गुरुः खण्डपरशुर्भूतेशः प्रमथाधिपः ।","झोटिङ्गः शिशिरो बभ्रुः कटमर्दश्च रेवतः ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.82","synonyms":["उ","खण्डपरशु","भूतेश","प्रमथाधिप","झोटिङ्ग","शिशिर","बभ्रु","कटमर्द","रेवत"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.203","page":"0402","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नेम्यर्थोऽप्यरुणोऽथ स्यात्प्रचख्या तु महामतिः ।","बृहस्पतिः साद्धिषणो गुरुः संवर्त्तपूर्वजः ॥ २०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.203","synonyms":["अरुण","प्रचख्य","महामति","बृहस्पति","धिषण","संवर्त्तपूर्वज"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.195","page":"0483","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["कर्माष्ठीवद्गुरुदन्तोममहिम्नां नाम पक्ष्मणोः ।","धनुषः स्यादिति क्लीबपुंसयोः प्रकृतिस्थिताः ॥ १९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None कर्माष्ठीवद्गुरुदन्तोम (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.195","synonyms":["कर्मन्","अष्ठीवत्","दन्त","महिमन्","नामन्","पक्ष्मन्","धनुस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.104","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वाचस्पतिः सुरगुरुर्गुरुरङ्गिरोजो","जीवो बृहस्पतिरुतथ्यकनिष्ठ इज्यः ।","स द्वादशार्चिरपि चित्रशिखण्डिजन्मा","स्याद्दीदिविर्धिषण-गीर्पति-फल्गुनीजाः ॥ १०४ ॥"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.104","synonyms":["वाचस्पति","सुरगुरु","अङ्गिरोज","जीव","बृहस्पति","उतथ्यकनिष्ठ","इज्य","द्वादशार्चिस्","चित्रशिखण्डिजन्मन्","दीदिवि","धिषण","गीर्पति","फल्गुनीज"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.4.22","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्लीबेऽव्ययं प्रत्यहं स्यादन्वहं तद्दिनं तथा ।","त्रिषु प्रात्यहिकं दैनंदिनं चात्रसमुद्भवम् ।","रवीन्दु-मङ्गल-बुध-गुरु-भार्गव-सौरयः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.4.23","synonyms":["प्रत्यहम्","अन्वहम्","तद्दिनम्","प्रात्यहिक","दैनंदिन","रवि","इन्दु","मङ्गल","बुध","भार्गव","सौरि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.20","page":"0233","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गर्भाधानादिसंस्कारकारी गुरुरुदीरितः ।","मन्त्रव्याख्याकृदाचार्य ईष्व इष्वोऽथ पाठकः ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1124","synonyms":["आचार्य","ईष्व","इष्व","पाठक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.85","page":"0020","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["उरु व्यूढं च विपुलं स्फारं गुरु ततं बृहत् ।","महद्बहु च विस्तीर्णं वरीयस्तु वरिष्ठवत् ॥ ८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.256","synonyms":["उरु","व्यूढ","विपुल","स्फार","तत","बृहत्","महत्","बहु","विस्तीर्ण","वरीयस्","वरिष्ठ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.34","page":"0154","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नियामको नाविकपोतवाह-","नियन्तृषु स्यात्करभे च दाशे ।","दासेरकः स्यात्तनये च दास्या","विनायकः स्याद्गुरुतार्क्ष्ययोश्च ॥ ३४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.135","head":"विनायक"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.18.100","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भवेत्कणायां च कुरण्टके च","तीर्थं मखोपायवधूरजः सु ।","क्षेत्रे गुरौ मन्त्रिणि चावतारे","मार्गे जले चर्षिगणेन जुष्टे ॥ १०० ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.18.10","head":"तीर्थ"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.43","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तथा निरासेऽप्यथ सारथौ स्या-","द्युञ्जान उक्तौ धरणीसुरेऽपि ।","गुरौ बुधानो विबुधेऽथ लोक-","पाले दृशान सूदणौ( ? )च पुंसि ॥ ४३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 2 syl. 5 न (sub) pāda 2 syl. 6 सू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.65","head":"बुधान"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.65","page":"0312","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरुर्निषेकादिकरे * ताता-","दिके सुराणामपि मन्त्रिणि स्यात् ।","विशेष्यवद्दुर्जरकेऽलघिष्ठे","पृथौ रुरुर्दैत्यविशेषरङ्क्वोः ॥ ६५ ॥"],"metre":"upendravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upendravajra · pāda 1 syl. None गुरुर्निषेकादिकरे * ताता (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.74","meanings":["निषेकादिकर","तात","सुरामन्त्रिन्","दुर्जरक","अलघिष्ठ","पृथु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.30","page":"0363","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गजाह्वमुक्तं किल नागकेसरे","द्विजिह्व उक्तः पिशुने भुजंगमे ।","* * * * * *","स्वर्गे गुरौ दीदिविरस्त्रि चान्ने ॥ ३० ॥"],"metre":"vamsastha","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.47","head":"दीदिवि"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.74","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हेरम्बः कृष्णशृङ्गश्च तुलायः कासरो गुरुः ।","कृष्णः स्यात्कृष्णसारे तु निरञ्जननिरञ्जकौ ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.74","synonyms":["हेरम्ब","कृष्णशृङ्ग","तुलाय","कासर","कृष्णसार","कृष्ण","निरञ्जन","निरञ्जक"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.118","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परमाप्तो गुरुर्ब्रह्म आत्मलाभकरः शिवः ।","वरूथः प्रवरो ज्ञानी ब्राह्मणो ज्योतिरात्मवान् ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.118","synonyms":["परमाप्त","ब्रह्मन्","आत्मलाभकर","शिव","वरूथ","प्रवर","ज्ञानिन्","ब्राह्मण","ज्योतिस्","आत्मवत्"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.214","page":"0035","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गोधूमस्तु म्लेच्छभोज्यः सुमनाः सुमनो गुरुः ।","शतपर्वा बहवकः कोद्रवे कोरदूषकः ॥ २१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.214","synonyms":["गोधूम","म्लेच्छभोज्य","सुमनस्","सुमन","शतपर्वन्","बहवक","कोद्रव","कोरदूषक"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.120","page":"0031","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आक्रोशे शपथे चाथ शास्ता बुद्धे गुरौ नृपे ।","महाशास्तरि च स्यात् तु शिपिः किरणशेफयोः ॥ १२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.120","head":"शास्तृ"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.358","page":"0073","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरुर्बृहस्पतौ बुद्धमुनौ पित्रादिके तथा ।","पुरोहिते च गोधूमेऽप्युपनीत्यादिकारिणि ॥ ३५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.358","meanings":["बृहस्पति","बुद्धमुनि","पित्रादिक","पुरोहित","गोधूम","उपनीत्यादिकारिन्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.359","page":"0073","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्री तु मातृप्रभृतिषु गुर्वी दध्नि तु तन्नपि ।","लग्नान्नवमराशौ च प्राहुः साव्वँत्सरा इदम् ॥ ३५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.359","meanings":["दधि","लग्ननवमराशि"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.360","page":"0073","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["नीलिकासंज्ञलोहे च त्रिषु तु स्याच्चतुर्ष्वपि ।","दुर्जरे बृहति ख्याते लघुनः प्रतियोगिनि ॥ ३६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.360","meanings":["नीलिकालोह","दुर्जर","बृहत्","ख्यात","लघुप्रतियोगिन्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.619","page":"0095","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["देशी तु ना गुरौ त्रिस्तु केचिन्मार्गोपदेशके ।","स्त्री तु प्रदेशिनीनाम्न्यामङ्गुल्यां देशिनी भवेत् ॥ ६१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.619","head":"देशिन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1614","page":"0188","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वशिकं भेद्यवत् तुच्छे क्लीबं तु गुरुणि स्मृतम् ।","वंशिकं त्वगुरौ क्लीबमध्वमानान्तरे तु ना ॥ १६१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1614","head":"वशिक"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"1.7","page":"0002","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विभागे बन्धने चापि ऊर्गुरौ पालनेऽवने ।","ऋर्देवमातरि क्ष्मायामॄकारो दैत्यमातरि ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.1.0.7","head":"ऊ"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.114","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ज्ञः श्यामाङ्गः श्रविष्ठाभूः पञ्चार्चिः स्यादिलाप्रियः ।","बृहस्पतिर्गुरुर्जीवो धिषणद्वादशार्चिषौ ॥ ११४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.114","synonyms":["ज्ञ","श्यामाङ्ग","श्रविष्ठाभू","पञ्चार्चिस्","इलाप्रिय","बृहस्पति","जीव","धिषण","द्वादशार्चिस्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.9.153","page":"0181","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गन्धो लेशे स्मये गन्धे गुरुः पित्रादिजीवयोः ।","गौरः सितेऽरुणे पीते चन्द्रकर्पूरयोः शुचौ ॥ १५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.9.5","meanings":["पित्रादि","जीव"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.13.199","page":"0187","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मालत्यां छन्दसां भेदे ज्यायान् शस्ते गुरावपि ।","जालं तु क्षारकानायगणदर्भेषु जालके ॥ १९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.13.6","head":"ज्यायस्"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.15.214","page":"0189","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तीर्थं तोये गुरौ यज्ञे शास्त्रे स्त्रीपुष्पपात्रयोः ॥ २१४ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.15.1","head":"तीर्थ"},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.27","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपाध्यायोऽध्यापनकृत् पाठकोऽध्यापको गुरुः ।","शिष्यः छात्रः पार्श्ववासी पवित्रः प्रयतः शुचिः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.26","synonyms":["उपाध्याय","अध्यापनकृत्","पाठक","अध्यापक","शिष्य","छात्र","पार्श्ववासिन्","पवित्र","प्रयत","शुचि"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"4.320","page":"0022","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ज्ञो बुधश्चन्द्रतनयो सौम्यो वैबोधनाह्वयः ।","गुरुर्जीवः पीतवर्नो धिषणो देवतार्चितः ॥ ३२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.4.0.14","synonyms":["ज्ञ","बुध","चन्द्रतनय","सौम्य","बोधनाह्वय","जीव","पीतवर्ण","धिषण","देवतार्चित"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.74","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधस्तु सौम्यो ज्ञश्चान्द्रिर्गुरुर्जीवो बृहस्पतिः ।","वाचस्पतिः सुराचार्यो गीष्पतिर्धिषणोऽङ्गिराः ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.16","synonyms":["बुध","सौम्य","ज्ञ","चान्द्रि","जीव","बृहस्पति","वाचस्पति","सुराचार्य","गीष्पति","धिषण","अङ्गिरस्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.3.112","page":"0030","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मभजासानयरता गणा अष्ट लघुर्गुरु ।","एकं द्विचतुःषट्स्वरैर्द्रुतो लघुर्गुरुः प्लुतः ॥ ११२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.3.10","synonyms":["गण","म","भ","ज","स","न","य","र","त","लघु","द्रुत","प्लुत"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.118","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपाध्यायोऽव्यापकश्चोपदेष्टा पाठको गुरुः ।","आचार्यः शिक्षकः शास्तानूचानः साङ्गशास्रवित् ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.5","synonyms":["उपाध्याय","अध्यापक","उपदेष्टृ","पाठक","आचार्य","शिक्षक","शास्तृ","अनूचान","साङ्गशास्त्रविद्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"2.50","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ज्ञानश्रद्धानचारित्रयोगो मोक्षस्य साधनम् ।","मौनं चाऽभाषणं प्रोक्तं धर्मोपदेशको गुरुः ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.2.0.43","synonyms":["मौन","अभाषण","धर्मोपदेशक"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.108","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आङ्गिरसो गुरुर्वाग्मी गीःपतिर्बृहतीपतिः ।","द्वादशार्चिः सुराचार्यो वाचस्पतिर्बृहस्पतिः ॥ १०८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 र (sub) pāda 4 syl. 3 स्प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.45","synonyms":["आङ्गिरस","वाग्मिन्","गीःपति","बृहतीपति","द्वादशार्चिस्","सुराचार्य","वाचस्पति","बृहस्पति"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2601","page":"0419","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["उरु गुरु बहु स्फारं पृथु च पृथुलं पुनः ।","एतन्नामानि मन्यन्ते विशालस्य बुधैः सदा ॥ २६०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.145","synonyms":["उरु","बहु","स्फार","पृथु","पृथुल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.218","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गिरीश इज्यो वागीशश्चक्षा आङ्गिरसो गुरुः ।","दीदिविर्द्वाशकरः प्राक् फाल्गुणश्च गीरथः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.218","synonyms":["गिरीश","इज्य","वागीश","चक्षस्","आङ्गिरस","दीदिवि","द्वाशकर","प्राक्फाल्गुण","गीरथ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.420","page":"0030","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मड्डुमृदङ्गकौ मन्द्रो मर्दलो दारुजो मृजः ।","डिण्डिमः स्यादेकवादो गुरुर्मङ्गल इत्यपि ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 मृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.420","synonyms":["मड्डु","मृदङ्गक","मन्द्र","मर्दल","दारुज","मृज","डिण्डिम","एकवाद","मङ्गल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.439","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स एष तालो विज्ञेयो धीरैरनुद्रुतादिभिः ।","अनुद्रुतं द्रुतञ्चैव लघुर्गुरुः प्लुतस्तथा ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र (sub) pāda 4 syl. 3 र्गु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.439","synonyms":["ताल","अनुद्रुत","द्रुत","लघु","प्लुत"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.440","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अर्धमात्रं द्रुतं ज्ञेयं द्रुतार्धञ्चाप्पनुद्रुतम् ।","एकमात्रो लघुः प्रोक्तः द्विमात्रस्तु गुरुः स्मृतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.440","synonyms":["द्रुत","अनुद्रुत","लघु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.123","page":"0066","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["क्वचित्तु कपिला भस्मगर्भा च गुरुशिंशपा ।","पिच्छिला शिंशपायुग्मपत्रिका गुरु चेत्यपि ।","शिरीषः स्याच्च भण्डीसो भण्डिलश्च कपीतनः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.123","synonyms":["कपिला","भस्मगर्भा","गुरुशिंशपा","पिच्छिला","शिंशपा","युग्मपत्रिका","शिरीष","भण्डीस","भण्डिल","कपीतन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.172","page":"0094","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तातः पिता प्रसविता वप्ता जनयिता गुरुः ।","जन्मदो जनको जन्यो जनितापि च कुत्रचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.172","synonyms":["तात","पितृ","प्रसवितृ","वप्तृ","जनयितृ","जन्मद","जनक","जन्य","जनितृ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.7","page":"0111","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्विजन्मा वक्रजो मैत्रः वेदवासो नयो गुरुः ।","ब्राह्मणे शुद्धसन्ताने ब्राह्मणायन उच्चते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.7","synonyms":["द्विजन्मन्","वक्रज","मैत्र","वेदवास","नय","ब्राह्मणायन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.13","page":"0111","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनं तथा ।","जातकर्मादिकञ्चैव यः कुर्यात् स भवेद्गुरुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.13","synonyms":[]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.105","page":"0117","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्रोणस्तु गुरुराचार्यो द्रोणाचार्यश्च कीर्तिभाक् ।","भारद्वाजः कुण्डयोणिर्द्रोणाचार्यक इत्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.105","synonyms":["द्रोण","आचार्य","द्रोणाचार्य","कीर्तिभाज्","भारद्वाज","कुण्डयोनि","द्रोणाचार्यक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.100","page":"0220","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गर्म्मुत् धमनहेम्नोः स्त्री गीष्पतिर्गुरुसूरिणोः ।","गोपतिर्नृपतौ सूर्ये षण्डे स्मरहरे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.100","head":"गीष्पति"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.4","page":"0256","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अन्योऽप्यसदृशे भिन्ने वाच्यलिङ्गोऽपि कुत्रचित् ।","अर्य्यः स्वामिनि वैश्ये स्यादास्यं वक्रे स्थितौ स्त्रियाम् ॥","इज्याचीयां क्रतौ दाने सङ्गमे स्त्री गुरौ त्रिषु ।","इभ्या करेणौ शल्लक्यां स्त्रियागाढ्येऽभिधेयवत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.4","head":"इज्या"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.45","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पयस्यं वाच्यलिङ्गं स्यात्पयोजाते पयोहिते ।","दुग्धिका क्षीरिका कोलीस्वर्णक्षीरीष्वपि स्त्रियाम् ।","पारुष्यो ना गुरौ क्लीबं दुर्वाक्यपरुषत्वयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.45","head":"पारुष्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.9","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गात्रं गजाग्रजङ्घादिभागे देहाङ्गयोरपि ।","गीः स्त्रियामेव भाषायां सरस्वत्यां यशस्यपि ।","गुरुर्निषेकादिकरे पित्रादौ गीष्पतौ पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.9","meanings":["निषेकादिकर","पित्रादि","गीष्पति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.10","page":"0265","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि ।","गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥","सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु ।","गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥","क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् ।","गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥","असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च ।","घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥","चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे ।","चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥","चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 कु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 द्म (sub) pāda 4 syl. 3 ङ्गु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.10","meanings":["दुर्जर","महत्","अलघु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.29.7","page":"0285","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवोऽस्त्री जीविते ना तु वृत्तिप्राणिगुरुद्रुमे ।","जीवा मौर्व्वी वचा भूमिजीवन्तीष्वपि च स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.29.7","head":"जीव"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.13","page":"0294","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरौ तुरगभेदे स्याद्भूधरविहगान्तरे ।","हासो रसे च हसने हिंसा तु घातचौर्ययोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ध (sub) pāda 4 syl. 3 तु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.13","head":"हंस"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.4.185","page":"0025","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["धिषणस्त्रिदशाचार्यो जीवश्चित्रशिखण्डिजः ।","गुरुराङ्गिरसो वाचस्पतिर्गीष्पतिरित्यपि ॥ १८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.4.27","synonyms":["धिषण","त्रिदशाचार्य","जीव","चित्रशिखण्डिज","आङ्गिरस","वाचस्पति","गीष्पति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.2.1194","page":"0147","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात् कृताभिषवः सुत्वा श्रोत्रियच्छान्दसौ समौ ।","अध्यापक उपाध्याय आचार्यो देशिको गुरुः ॥ ११९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.2.26","synonyms":["सुत्वन्","श्रोत्रिय","छान्दस","अध्यापक","उपाध्याय","आचार्य","देशिक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1425","page":"0172","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वंशवर्णः कृष्णवर्णः संवर्तो वातुलश्चणः ।","समौ खल्वकनिष्पावौ गोधूमः सुमनो गुरुः ॥ १४२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.32","synonyms":["वंशवर्ण","कृष्णवर्ण","संवर्त","वातुल","चण","खल्वक","निष्पाव","गोधूम","सुमन"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1911","page":"0233","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपदेष्टरि मन्त्रादेः पित्रादौ गीष्पतौ गुरुः ।","मात्रादौ स्त्री बृहत्ख्यातदुर्जरालघुषु त्रिषु ॥ १९११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.52","meanings":["मन्त्राद्युपदेष्टृ","पित्रादि","गीष्पति","मात्रादि","बृहत्","ख्यात","दुर्जर","अलघु"]},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"224","page":"0542","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरुस्तु गीष्पतौ श्रेष्ठे गुरौ पितरि दुर्भरे ॥ २२४ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.247","meanings":["गीष्पति","श्रेष्ठ","पितृ","दुर्भर"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.19.60","page":"0011","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खः प्रचण्डः कामरूपी ऋद्धिर्वह्निः सरस्वती ।","आकाशमिन्द्रियं दुर्गा चण्डीशस्तापिनी गुरुः ॥ ६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.19.1","head":"ख"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"4.36","page":"0030","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्युन्मुखो महाज्वाली कपाली भीषणो गुरुः ।","-----------------------------------","प्रहारी रौरवो दण्डी बलितोऽत्युग्रशूलधृक् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.4.0.36","synonyms":["विद्युन्मुख","महाज्वालिन्","कपालिन्","भीषण","प्रहारिन्","रौरव","दण्डिन्","बलित","अत्युग्र","शूलधृक्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.4","page":"0035","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नारायणस्तथाऽनन्तो मुखवृत्तं गुरुस्तथा ।","विष्णुशय्या तथा शेषो दीर्घ आ-कार एव च ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.4","synonyms":["नारायण","अनन्त","मुखवृत्त","विष्णुशय्या","शेष","दीर्घ","आकार"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"6.3","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हृत् तारको गुरुर्दीर्घो नारायण-चतुर्मुखौ ।","अनन्तो वासुदेवश्च वेदान्तः कारकः स्मृतः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.6.0.3","synonyms":["हृद्","तारक","दीर्घ","नारायण","चतुर्मुख","अनन्त","वासुदेव","वेदान्त","आकारक"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.3.4","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मुखवृत्तं गुरुः शेषो दीर्घोऽनन्तो मरुत् तथा ।","नारायणो विघ्नराजः प्रतिष्ठा च द्वितीयकः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.3.1","synonyms":["मुखवृत्त","शेष","दीर्घ","अनन्त","मरुत्","नारायण","विघ्नराज","प्रतिष्ठा","द्वितीयक"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.3.11","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दीदिविर्द्वादशकरश्चक्षाः सुरगुरुर्गुरुः ।","शुक्रो भः शतपर्वेशो मघाभूर्भृगुरास्फुजित् ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.3.11","synonyms":["दीदिवि","द्वादशकर","चक्षस्","सुरगुरु","शुक्र","भ","शतपर्वेश","मघाभू","भृगु","आस्फुजित्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.8.19","page":"0064","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["घटोत्कचान्तकः कर्णश्चम्पेशः सूतपुत्रकः ।","द्रोणस्तु गुरुराचार्योऽश्वत्थामा तु कृपीसुतः ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.8.19","synonyms":["घटोत्कच्āन्तक","कर्ण","चम्पेश","सूतपुत्रक","द्रोण","आचार्य","अश्वत्थामन्","कृपीसुत"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.28","page":"0101","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नरको निरये दैत्यै नौवाहै स्यान्नियामकः ।","सभ्ये गुरौ च नवफलिका नवरजस्यपि ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.28","head":"नियामक"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.41","page":"0105","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुरावनाथे गरुडे जिने विघ्ने विनायकः ।","वृषाङ्कौ शिवभल्लातौ वञ्चकौ धूर्तफेरवौ ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.41","head":"विनायक"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.307","page":"0198","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेदोपदेशावाम्नायौ हृषीके चेतसीन्द्रियम् ।","इज्या स्यात्सङ्गमे दाने यागेऽर्चायां गुरौ पुमान् ॥ ३०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.321","head":"इज्य"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.345","page":"0212","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खरुरश्वे हरे दर्पे दन्ते श्वेते तु वाच्यवत् ।","गुरुस्त्रिलिङ्ग्यां महति दुर्ज्जरालघुनोरपि ॥ ३४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.359","meanings":["महत्","दुर्ज्जर","अलघु"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.415","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["केशवः केशवी विष्णुर्गालवो मुनिलोध्रयोः ।","जीवोऽस्त्री जीविते पुंसि गुरुजन्त्वोः स्त्रियां गुणे ॥ ४१५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.430","head":"जीव"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.1.34","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मुनीन्द्रः सुगतः शाक्यो मुनिरद्वयवाद्यपि ।","शाक्यसिंहस्तु सर्वार्थसिद्धः शौद्धोदनिर्गुरुः ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.1.34","synonyms":["मुनीन्द्र","सुगत","शाक्य","मुनि","अद्वयवादिन्","शाक्यसिंह","सर्वार्थसिद्ध","शौद्धोदनि"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.22","page":"0084","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गुरुर्दिशानो बोधानः क्षाणी च ब्राह्मिकोऽथ सः ।","मन्त्रव्याख्यादिनाचार्य उपाध्यायस्तु पाठनात् ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.22","synonyms":["दिशान","बोधान","क्षाणिन्","ब्राह्मिक","आचार्य","उपाध्याय"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.53","page":"0127","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यावके बलकुल्माषौ यवके तोयपर्णिका ।","गोधूमस्तु म्लेच्छभोज्यः सुमनः श्लेष्मलो गुरुः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.53","synonyms":["बल","कुल्माष","तोयपर्णिका","म्लेच्छभोज्य","सुमनस्","श्लेष्मल"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.139","page":"0134","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दधि विप्रप्रियं हृद्यं क्षीरजं श्रीघनं गुरु ।","स्थूलं श्वेतं च मंगल्यं कट्वारः शण्डगोरसौ ॥ १३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.139","synonyms":["दधि","विप्रप्रिय","हृद्य","क्षीरज","श्रीघन","स्थूल","श्वेत","मङ्गल्य","कट्वार","शण्ड","गोरस"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.27","page":"0232","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गुडौ पिण्डेशुविकृती स्नुहीगुलिकयोर्गुडा ।","गुरुर्गीष्पतिपित्राद्योः पौरोहित्यकरे च ना ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.27","meanings":["गीष्पति","पित्रादि","पौरोहित्यकर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.28","page":"0232","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["मात्रादौ स्त्री बृहत्ख्यातदुर्भरालघुषु त्रिषु ।","गोत्रा गोनिचये भूम्यां गोत्रं नाम्नि कुलेऽचले ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.28","meanings":["मात्रादि","बृहत्","ख्यात","दुर्भर","अलघु"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}