{"stem":"चपल","iast":"capala","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.175","page":"22","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चपलश्चिकुरो नीलीरागस्तु स्थिरसौहृदः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.175","synonyms":["चिकुर","नीलीराग","स्थिरसौहृद"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1455","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।","चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥","तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।","चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 तु (sub) pāda 3 syl. 6 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.106","synonyms":["स्थावर","अजङ्गम","जङ्गम","त्रस","चर","चराचर","जगत्","इङ्ग","चरिष्णु","चञ्चल","तरल","कम्पन","कम्प्र","परिप्लव","चलाचल","चटुल","लोल","चल","पारिप्लव","अस्थिर"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1470","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["त्वरितं सत्वरं तूर्णं शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं लघु ।","चपलाविलम्बिते च झम्पा संपातपाटवम् ॥ १४७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 वि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.124","synonyms":["त्वरित","सत्वर","तूर्ण","शीघ्र","क्षिप्र","द्रुत","लघु","अविलम्बित","झम्पा"]},{"kosha":"ACSJ","kosha_title":"अभिधानचिन्तामशिलोञ्छ","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaśiloñcha","ref":"4.91","page":"4","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शातकौम्भमपि स्वर्णे पारदश्चपलोऽपि च ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACSJ#ACSJ.4.0.17","synonyms":["शातकौम्भ"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.46","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शरीरस्था इमे रंहस्तरसी तु रयः स्यदः ।","जवोऽथ शीघ्रं त्वरितं लघु क्षिप्रमरं द्रुतम् ॥ ६४ ॥","सत्वरं चपलं तूर्णमविलम्बितमाशु च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.46","synonyms":["रंहस्","तरस्","रय","स्यद","जव","शीघ्र","त्वरित","लघु","क्षिप्र","अरम्","द्रुत","सत्वर","तूर्ण","अविलम्बित","आशु"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.9.99","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षारः काचोऽथ चपलो रसः सूतश्च पारदे ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.9.166","synonyms":["क्षार","काच","रस","सूत","पारद"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.84","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शिश्विदानोऽकृष्णकर्मा चपलश्चिकुरः समौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.84","synonyms":["शिश्विदान","अकृष्णकर्मन्","चिकुर"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.695","page":"0080","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["लोलं चपलं चटुलं प्रचलं तरलं परिप्लवमधीरम् ।","पारिप्लवं च धीराश्चलाचलं चञ्चलं च कथयन्ति ॥ ६९५ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.10","synonyms":["लोल","चटुल","प्रचल","तरल","परिप्लव","अधीर","पारिप्लव","चलाचल","चञ्चल"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.697","page":"0081","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["द्राक् चपलं लघु मङ्क्षु स्राक् तूर्णं त्वरितमाशु शीघ्रमरम् ।","अह्नाय सत्वरं च क्षिप्रं द्रुतमञ्जसा झटिति ॥ ६९७ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.12","synonyms":["द्राक्","लघु","मङ्क्षु","स्राक्","तूर्ण","त्वरित","आशु","शीघ्र","अरम्","अह्नाय","सत्वर","क्षिप्र","द्रुत","अञ्जसा","झटिति"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"8.159","page":"0080","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कुण्डली गूढपाच्चक्षुश्रवाः काकोदरः फणिः ।","कञ्चुकी श्रतिदृग्दीर्घी चपलो भीरुरित्यपि ॥ १५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.8.0.3","synonyms":["कुण्डलिन्","गूढपाद्","चक्षुश्रवस्","काकोदर","फणि","कञ्चुकिन्","श्रतिदृस्","दीर्घिन्","भीरु"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.3.18","page":"0201","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलः पारदः प्रोक्तश्चपलश्चेष्टितः स्मृतः ।","चपलं क्षणिकं शीघ्रं चपला पिप्पली तडित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.3.18","meanings":["पारद","चेष्टित","क्षणिक","शीघ्र"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"28.1.6","page":"0204","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पराभवौ नाशावज्ञे परिप्लवौ चपलाकुलौ ।","उपप्लवौ राहुयोगौ जीवंजीवौ द्रुपक्षिणौ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None परिप्लवौ चपलाकुलौ (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.28.1.6","head":"परिप्लव"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"31.3.2","page":"0225","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रसः शृङ्गारादौ द्रवगरलरागेष्वपि रसो","रसस्तिक्तादौ च…तनुधात्वोरपि रसः ।","रसो वीर्ये सूते चपलजलस्वादेष्वपि रसा","[106] रसा पाठाशल्लक्यवनिरपि धीरैर्निगदिता ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"sikharini · pāda 1 syl. 11 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.31.3.2","head":"रस"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.64","page":"0139","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षवः क्षुधाधिजननो मधुरः सुकुमारकः ।","वृत्तबीजो दीर्घशिम्बी चपलोप्यथ नेः परः ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.64","synonyms":["क्षव","क्षुधाधिजनन","मधुर","सुकुमारक","वृत्तबीज","दीर्घशिम्बिन्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.585","page":"0197","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सूतो रसोत्तमो जैत्रश्चपलो रुद्रजः प्रभुः ।","शिवाह्वः शिवबीजाह्वो लोकेशो दुर्द्धरोऽमृतः ॥ ५८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.585","synonyms":["सूत","रसोत्तम","जैत्र","रुद्रज","प्रभु","शिवाह्व","शिवबीजाह्व","लोकेश","दुर्द्धर","अमृत"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.133","page":"0228","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चराचरं त्रसं द्रङ्गं कम्प्रं चरनकम्पने ।","चटुलं चपलं लोलं चञ्चलं च चलाचलम् ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.133","synonyms":["चराचर","त्रस","द्रङ्ग","कम्प्र","चटुल","लोल","चञ्चल","चलाचल"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.3","page":"0380","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["धूलिध्वजो बलदेवो महाबलमलिम्लुचौ ।","चञ्चलश्चपलः प्राणः संहर्षः प्रवहो वहः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.3","synonyms":["धूलिध्वज","बलदेव","महाबल","मलिम्लुच","चञ्चल","प्राण","संहर्ष","प्रवह","वह"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.16","page":"0381","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जवोऽथ शीघ्रं त्वरिं लघु क्लीबेऽरमव्ययम् ।","क्षिप्रं द्रुतं सत्वरं च चपलं तूर्णमाशु च ॥ १६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 घ्रं (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.16","synonyms":["जव","शीघ्र","त्वरित","लघु","अरम्","क्षिप्र","द्रुत","सत्वर","तूर्ण","आशु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.165","page":"0024","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पुलाकश्चपलं क्षिप्रं झम्पासंपातपाटवम् ।","अजस्रं नित्यमनिशमश्रान्तं सततं तथा ॥ १६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.158","synonyms":["पुलाक","क्षिप्र","झम्पा","संपात","पाटव","अजस्र","नित्य","अनिश","अश्रान्त","सतत"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.2.47","page":"0131","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रसो रसेन्द्रः सूतश्च पारदः पारतोऽस्त्रियाम् ।","हरबीजं च चपलः स्वामी स्नेहनिधिश्चलः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.2.53","synonyms":["रस","रसेन्द्र","सूत","पारद","पारत","हरबीज","स्वामिन्","स्नेहनिधि","चल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.64","page":"0007","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["विक्लवो विह्वलः स्यात्तु विवशोऽनिष्ट[ दुष्ट ]धीः ।","चलाचलश्चाचलिश्च चिकुरश्चपलस्तथा ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.163","synonyms":["विक्लव","विह्वल","विवश","चलाचल","चाचलि","चिकुर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.14","page":"0023","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चराचरं च[रि]ष्णु स्यादिङ्गं जगदपि स्मृतम् ।","चपलं[173b] तरलं लोलं चञ्चलं [च] चलाचलम् ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.288","synonyms":["चराचर","चरिष्णु","इङ्ग","जगत्","तरल","लोल","चञ्चल","चलाचल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.93","page":"0344","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्भेषजेऽन्त्ये जलजे तु न स्त्री","शूद्रे तुरंगे वृषलः प्रदिष्टः ।","पाषाणभेदे चपलो झषेऽपि","स्यात्पारदे चोरकनाम्नि पुंसि ॥ ९३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.50","meanings":["पाषाणभेद","झष","पारद","चोरक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.94","page":"0344","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्त्रियां सुविद्युत्कमलाकणासु","श्रियामसत्यां चरमे तु शीघ्रे ।","विशेष्यवत्स्यात्तरले चलेऽथा-","स्त्री प्रस्तरे स्यादुपलश्च रत्ने ॥ ९४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.51","meanings":["विद्युत्","कमला","कणा","श्री","असती","शीघ्र","तरल","चल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.408","page":"0077","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपले तु त्रिषु स्त्री तु चञ्चुस्त्रोटौ पतत्त्रिणः ।","एरण्डे नाथ चर्मी ना भूर्जद्रौ शङ्करस्य च ॥ ४०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.408","head":"चञ्चु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.706","page":"0108","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलस्तु त्रिषु ज्ञेयश्चञ्चलेऽप्यनवस्थिते ।","दुर्विनीते च शीघ्रे च पारते तु पुमानयम् ॥ ७०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.706","meanings":["चञ्चल","अनवस्थित","दुर्विनीत","शीघ्र","पारत"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.707","page":"0108","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["तुरुष्काख्ये च निर्यासे मर्कटे तु द्वयोरथ ।","पिप्पलीविद्युतोस्तु स्त्री लक्ष्म्यां तु रभसेरिता ॥ ७०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.707","meanings":["तुरुष्क","निर्यास","मर्कट"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.343","page":"0094","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चपलं चञ्चलं लोलं कम्पनं तरलं चलम् ।","पारप्लवं कम्प्रमुक्तं चटुलं चास्थिरे समम् ॥ ३४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.343","synonyms":["चञ्चल","लोल","कम्पन","तरल","चल","पारिप्लव","कम्प्र","चटुल","अस्थिर"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.141","page":"0119","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चपलोऽथ तदन्यस्तु हरिद्रारागको मतः ।","मेदुरे स्निग्धसान्द्रौ च अस्तिमान्धनिको धनी ॥ १४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.141","synonyms":["हरिद्रारागक","मेदुर","स्निग्ध","सान्द्र","अस्तिमत्","धनिक","धनिन्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.11.181","page":"0185","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चामरः केतके? पुष्पे काशे माकन्दपादपे ।","चमरश्चामरे दैत्ये चपलश्चञ्चलेऽनिले ॥ १८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.11.7","meanings":["चञ्चल","अनिल"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.11.182","page":"0185","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलो मूर्धजे मीने चपलं शीघ्रलोलयोः ।","पारदे चपला लक्ष्म्यां पिप्पलीविद्युतोरथ ॥ १८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.11.8","meanings":["मूर्धज","मीन","शीघ्र","लोल"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.15.227","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तरलस्तु बले हारान्तर्मणौ चपले तथा ।","आकाशे त्रिदिवं ख्यातं स्वर्गलोकेऽपि सम्मतम् ॥ २२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.15.14","head":"तरल"},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.545","page":"0095","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["क्षारस्तु काचेऽथ स्यात्तु पारदे पारतोऽपि च ।","रसः सूतश्च चपलं गवलं त्वथ इष्यते ॥ ५४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.545","synonyms":["क्षार","पारत","रस","सूत","गवल"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"23.2.456","page":"0041","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गौरिलस्तु कटुस्नेहे लोहचूर्णेऽपि चक्रला ।","गुञ्जायां छत्रमुस्ते च चपलः सूतसिल्हयोः ॥ ४५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.23.2.9","meanings":["सूत","सिल्ह"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.103","page":"0044","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["विप्रकृष्टं परं दूरं ध्रुवं नित्यं च शाश्वतम् ।","चञ्चलं चपलं लोलं तरलं चटुलं चलम् ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.34","synonyms":["विप्रकृष्ट","पर","दूर","ध्रुव","नित्य","शाश्वत","चञ्चल","लोल","तरल","चटुल","चल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.732","page":"0102","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चपलश्चिकुरश्चेति नामाऽपि कथ्यते जनैः ॥ ७३२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.338","synonyms":["चिकुर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.1.1818","page":"0297","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पारतः पारदः सूतश्चलश्च चपलो रसः ॥ १८१८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.1.320","synonyms":["पारत","पारद","सूत","चल","रस"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2645","page":"0427","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चञ्चलं चपलं ज्ञेयं चलनं चटुलं चलम् ।","लोलं चलाचलं कम्प्रं कम्पनं तरलं तथा ॥ २६४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.204","synonyms":["चञ्चल","चलन","चटुल","चल","लोल","चलाचल","कम्प्र","कम्पन","तरल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2672","page":"0431","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं तूर्णं त्वरितं सत्वरं लघु ।","आशुमङ्क्षु तथाऽह्नायश्चपलमविलम्बितम् ॥ २६७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.241","synonyms":["शीघ्र","क्षिप्र","द्रुत","तूर्ण","त्वरित","सत्वर","लघु","आशु","मङ्क्षु","अह्नाय","अविलम्बित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.154","page":"0011","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शीघ्रं तूर्णं द्रुतं क्षिप्रं चपलं लघु सत्वरम् ।","अरं त्वरितमाशु स्यादविलम्बितमित्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.154","synonyms":["शीघ्र","तूर्ण","द्रुत","क्षिप्र","लघु","सत्वर","अर","त्वरित","आशु","अविलम्बित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.7.192","page":"0150","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["रसो रसेन्द्रश्चापलः सूतपारदसूतकाः ।","हरवीजं सिद्धधातुः पारतोऽपि च कुत्रचित् ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 श्चा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.7.192","synonyms":["रस","रसेन्द्र","सूत","पारद","सूतक","हरवीज","सिद्धधातु","पारत"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.73","page":"0271","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["चिकुरः केशचिष्काहि-वि-द्रुमिच्यपलाद्रिषु (?) ।","छित्वरस्त्रिषु धूर्ते स्याच्छेदनद्रव्यवैरयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.73","head":"चिकुर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.61","page":"0281","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलः पारदे मीने चौरे च चञ्चलाश्मनोः ।","चपला कुलटालक्ष्मीपिप्पलीचञ्चलासु च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.61","meanings":["पारद","मीन","चौर","चञ्चल","अश्मन्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.62","page":"0281","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलं तरले शीघे चञ्चले विकलेऽपि च ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.62","meanings":["तरल","शीघ्र","चञ्चल","विकल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.63","page":"0281","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चञ्चला स्त्री तडिल्लक्ष्म्यीश्चञ्चलचपलेऽनिले ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.63","head":"चञ्चल"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.80","page":"0224","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पारतः पारदः सूते चलश्च चपलोऽभ्रके ।","अभ्रं गिरिजामलं स्याद् गिरिजं चामलं तथा ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 रि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.80","synonyms":["पारत","पारद","सूत","चल","अभ्र","गिरिजामल","गिरिज","अमल"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.53","page":"0253","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चलं चपलं चटुलं कमनं कम्प्रमप्यथ ।","अधोमुखेऽवनतं स्यादानतं, कुटिले पुनः ॥ ५३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 प (sub) pāda 3 syl. 6 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.53","synonyms":["चल","चटुल","कमन","कम्प्र","अवनत","आनत"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.131","page":"0018","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चपलं सत्त्वरं शीघ्रं त्वरितं च द्रुतादिषु ।","यत्सत्त्वे वाच्यलिङ्गं तत्क्लीबे तद्यदसत्त्वके ॥ १३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.66","synonyms":["सत्वर","शीघ्र","त्वरित"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.2.424","page":"0056","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परासं हेमजं रङ्गं वङ्गं तमरुकं शठम् ।","काचः क्षारोऽथ चपलो रसः सूतश्च पारदः ॥ ४२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.2.19","synonyms":["परास","हेमज","रङ्ग","वङ्ग","तमरुक","शठ","काच","क्षार","रस","सूत","पारद"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1688","page":"0203","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["भिन्नार्थवाचकास्त्वेत एकान्यान्यतरेतरे ।","चपलश्चिकुरस्तुल्यौ वन्ध्यो मोघो निरर्थकः ॥ १६८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.118","synonyms":["एक","अन्य","अन्यतर","इतर","चिकुर","वन्ध्य","मोघ","निरर्थक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2089","page":"0253","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपले त्रिषु केशे ना चिकुरश्चपलो रसे ।","तडिति स्त्री द्रुते क्लीबश्चत्वरस्तु चतुष्पथे ॥ २०८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.230","meanings":["रस","तडित्","द्रुत"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.391","page":"0229","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मण्डले मणिके गोला गोलं गोदावरी सखी ।","गोपो भूपश्च गोपालो चपलः पारदेऽपि च ॥ ३९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.406","meanings":["पारद"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.33","page":"0125","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सांवत्सरः कृष्णशालिर्बालकश्चावरोहकः ।","श्वेतशालोऽपौरशूरचपलाः करसूकरौ ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.33","synonyms":["सांवत्सर","कृष्णशालि","बालक","अवरोहक","श्वेतशाल","अपौर","शूर","कर","सूकर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.110","page":"0132","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वृकधूपश्च तूणस्तु पिण्डकश्चपलश्चलः ।","कप्याख्यः कपिलः सिह्लः कृत्रिमः क्षेत्रिको वरः ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.110","synonyms":["वृकधूप","तूण","पिण्डक","चल","कप्याख्य","कपिल","सिह्ल","कृत्रिम","क्षेत्रिक","वर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.78","page":"0207","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["करंबः कंबरो मिश्रः संपृक्तः खचितः समाः ।","चलाचलं तु प्रचलं चपलं चंचलं चलम् ॥ ७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.78","synonyms":["करंब","कंबर","मिश्र","संपृक्त","खचित","चलाचल","प्रचल","चंचल","चल"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.125","page":"0211","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अजिरं चपलं शीघ्रमविलंबितमाशु च ।","विरलं तनु विश्लिष्टमघनं तलिनं तथा ॥ १२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.125","synonyms":["अजिर","शीघ्र","अविलंबित","आशु","विरल","तनु","विश्लिष्ट","अघन","तलिन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.39","page":"0260","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपलः पारदे शीघ्रे दुर्विनीते चले कपौ ।","चले केशे च चिकुरो जराय्वस्त्र्यंबुजेऽपि च ॥ ३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.39","meanings":["पारद","शीघ्र","दुर्विनीत","चल","कपि"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}