{"stem":"चेतना","iast":"cetanā","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.309","page":"16","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥","प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।","संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.237","synonyms":["मति","मनीषा","बुद्धि","धी","धिषणा","ज्ञप्ति","प्रतिभा","प्रतिपद्","प्रज्ञा","प्रेक्षा","चित्","उपलब्धि","संवित्ति","शेमुषी","दृष्टि","मेधा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.5.1","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिर्मनीषा धिषणा धीः प्रज्ञा शेमुषी मतिः ।","प्रेक्षोपलब्धिश्चित्संवित्प्रतिपद्ज्ञप्तिचेतनाः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.5.1","synonyms":["बुद्धि","मनीषा","धिषणा","धी","प्रज्ञा","शेमुषी","मति","प्रेक्षा","उपलब्धि","चित्","संविद्","प्रतिपद्","ज्ञप्ति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.33","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संज्ञा स्याच्चेतनानामहस्ताद्यैश्चार्थसूचना ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.67","head":"संज्ञा"},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.87","page":"0074","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिर्मनीषा धिषणा चेतना शेमुषी मतिः ।","विदा बुधा धीख्याती च ज्ञप्तिसंवित्तिरित्यपि ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.1","synonyms":["बुद्धि","मनीषा","धिषणा","शेमुषी","मति","विदा","बुधा","धी","ख्याति","ज्ञप्ति","संवित्ति"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"9.3.2","page":"0035","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संज्ञा स्याच्चेतनानाम्नोर्हस्ताद्यैश्चार्थसूचने ।","संज्ञा सूर्यप्रिया ख्याता स्याच्छायेति प्रकीर्तिता ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.9.3.2","head":"संज्ञा"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.37","page":"0115","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चेतनो ज्ञानवान्प्राणी चेतना बुद्धिरिष्यते ।","गायनो मुखरे प्रोक्तो गीतोपजीवकेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.37","meanings":["बुद्धि"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.142","page":"0432","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मनीषा धिषणा श्रीश्चिच्चेतना शेमुषी चिदा ।","प्रज्ञा संज्ञा चितिर्द्धामा विज्ञानं ज्ञानमित्यपि ॥ १४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.142","synonyms":["मनीषा","धिषणा","श्री","चित्","शेमुषी","चिदा","प्रज्ञा","संज्ञा","चिति","धामा","विज्ञान","ज्ञान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.1","page":"0052","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिः श्रद्धा प्रतिपदपि चिच्चेतना चोपलब्धिर्-","ज्ञप्तिः प्रज्ञा भवति धिषणा शेमुषी धीर्मनीषा ।","प्रेक्षा दृष्टिर्मतिरपि धरा वेदना विच्च संवित्","प्रज्ञानं तु स्फुरति चरमेऽथाऽव्ययं स्याद्विषा च ॥ १ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.1","synonyms":["बुद्धि","श्रद्धा","प्रतिपद्","चित्","उपलब्धि","ज्ञप्ति","प्रज्ञा","धिषणा","शेमुषी","धी","मनीषा","प्रेक्षा","दृष्टि","मति","धरा","वेदना","विद्","संविद्","प्रज्ञान","विषा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.51","page":"0164","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["* * * * * * * * * धुरा शृङ्गरीटिका ।","ऋद्धिः सिद्धिस्तुष्टिराशीश्चेतना च यशस्विनी ॥ ५१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.357","synonyms":["शृङ्गरीटिका","ऋद्धि","सिद्धि","तुष्टि","आशीस्","यशस्विनी"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.2.58","page":"0101","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ह्रादिनी स्वेदनी कर्तनी काकिनी","दामनी शिञ्जिनी वर्तनी कामिनी ।","नीलिनी मालिनी चेतना भावना","सामिधेनी तथा मातुलानी भवेत् ॥ ५८ ॥"],"metre":"sragvini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.2.31","synonyms":["ह्रादिनी","स्वेदनी","कर्तनी","काकिनी","दामनी","शिञ्जिनी","वर्तनी","कामिनी","नीलिनी","मालिनी","भावना","सामिधेनी","मातुलानी"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.9.47","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अज्ञोऽलसे मन्दमतौ च संज्ञा","गायत्रिकाचेतगयोश्च नाम्नि ।","करादिभिश्चेप्सितसूचनायां","सूर्यस्य पत्न्यामपि संप्रदिष्टा ॥ ४७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.9.2","head":"संज्ञा"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.1","page":"0261","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ईर्ष्यायां कुहना च दम्भचरणेऽथो पूतना राक्षसी-","भेदे किं च हरीतकीभिदि विदि त्वाहुः स्त्रियां चेतनाम् ।","वाच्ये[20a]प्राणिनि सा मताथ पृतना स्यात्सैन्यमात्रे चमू-","भेदे चाथ वराङ्गनासु ललना जिह्वाशिराभेदयोः ।","स्त्रियां प्रसन्ना मदिरासु वाच्ये","प्रसादयुक्तेऽथ फणिज्जमल्ल्योः ।","कम्पिल्लके च प्रमदासलिङ्गं","श्लेष्मघ्नमुक्तं कफहृत्सुभेद्ये ॥ १ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.121","meanings":["विद्","प्राणिन्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.111","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संज्ञाभिधाने सङ्केते हस्ताद्यैरर्थसूचने ।","सूर्यभार्यान्तरे बुद्धौ चेतनायां च तत्र च ॥ १११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.111","head":"संज्ञा"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.205","page":"0030","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिः प्रज्ञा मतिर्मेधा मनीषा धिषणा च धीः ।","चेतना प्रतिभा ज्ञप्तिशेमुषीदृष्टयस्तथा ॥ २०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.205","synonyms":["बुद्धि","प्रज्ञा","मति","मेधा","मनीषा","धिषणा","धी","प्रतिभा","ज्ञप्ति","शेमुषी","दृष्टि"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.136","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिर्मेधा मतिः प्रज्ञा धिषणा धीश्च शेमुषी ।","मनीषा प्रतिभा ज्ञप्तिः प्रेक्षा पण्डा च चेतना ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.23","synonyms":["बुद्धि","मेधा","मति","प्रज्ञा","धिषणा","धी","शेमुषी","मनीषा","प्रतिभा","ज्ञप्ति","प्रेक्षा","पण्डा"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.454","page":"0057","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ज्ञप्तिश्चित् चेतना प्रज्ञा प्रेक्षा च प्रतिभा तथा ।","उपलब्धिश्च संवित्तिः दृष्टिश्च शेमुषी तथा ॥ ४५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.417","synonyms":["ज्ञप्ति","चित्","प्रज्ञा","प्रेक्षा","प्रतिभा","उपलब्धि","संवित्ति","दृष्टि","शेमुषी"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.316","page":"0022","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धि प्रज्ञा मनीषा धीः शेमुषी धिषणा मतिः ।","चित् सम्बित् चेतना प्रेक्षा संज्ञोपलब्धिरात्मजा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.316","synonyms":["बुद्धि","प्रज्ञा","मनीषा","धी","शेमुषी","धिषणा","मति","चित्","सम्बित्","प्रेक्षा","संज्ञा","उपलब्धि","आत्मजा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.10.3","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संज्ञा सूर्यस्त्रियां नाम्नि गायत्यां चेतनासु च ।","हस्ताद्यर्थसूचनायां मनीषायाञ्च योषिति ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 र्थ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.10.3","head":"संज्ञा"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.145","page":"0223","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सन्ततिः प्रणतिध्वन्योः सङ्गतिर्ज्ञानसंज्ञयोः ।","सम्बित्तिश्चेतनायां स्याज्जनानामविवादके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.145","head":"सम्बित्ति"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.26","page":"0230","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तमोनुदनले सूर्ये दीपे हिमकरे पुमान् ।","प्रतिपत्तिथिभेदे स्याच्चेतनायामपि स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.26","head":"प्रतिपद्"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.55","page":"0237","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रावा स्यात्पुंसि पाषाणे दृढे पृथ्वीधरेऽपि च ।","गृञ्जनो ना रसोने स्त्री निषाक्तपशुमांसके ॥","गोस्तनो ना हारभेदे द्राक्षायां स्त्री च गोस्तनी ।","गोमी पुंसि जम्बुके स्याद्गोमत्युपासके त्रिषु ॥","चलनं भ्रमणे कम्पे क्लीबं कम्पयुते त्रिषु ।","चलनी वस्त्रविधिन्यां वारीभेदे च कुत्रचित् ॥","चक्री काककुलालाजग्रामजालिकसूचके ।","सर्पे तैलिकभेदे स्याद्वासुदेवे च पुंस्ययम् ॥","चर्मी भृङ्गरिटौ भूर्जे मोचाफलकहस्तयोः ।","चर्म क्लीबन्तु फलके कृत्तौ त्वचि तु कुत्रचित् ॥","चेतनो वाच्यवत् प्राणयुक्ते च संविदि स्त्रियाम् ।","छर्दनं वमने क्लीबं पुंसि निम्बेऽप्यलम्बुषे ॥","छदनं चलने पक्षे पिधानेऽपि नपुंसकम् ।","छेदनन्तु द्विधा कार्ये कर्त्रनेऽपि च न द्वयोः ॥","जवनस्तु रये वेगिहये वेगवति त्रिषु ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 3 syl. 4 सि (sub) pāda 4 syl. 3 त्यु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 वि (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.55","meanings":["संविद्"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.120","page":"0187","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शमथोऽप्यथ रोमाञ्चे पुलकः पुलसंयुतः ।","बाष्पेऽश्वस्रू अस्रमश्रं, चित् तान्ता चेतना मतौ ॥ १२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.120","synonyms":["शमथ","पुलक","पुल","अश्रु","अस्रु","अस्र","अश्र","चित्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.264","page":"0036","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["चेतश्चित्तं हृदयमनसी स्वान्तहृन्मानसानि","प्रज्ञा बुद्धिः प्रतिपदुपलब्धिः प्रतीतिर्मनीषा ।","दृष्टिः संविच्चिदपि धिषणा चेतना शेमुषी धी-","र्ज्ञप्तिः प्रेक्षा मतिरपि गतव्यापिनी धीः स्मृतिः स्यात् ॥ २६४ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.1","synonyms":["चेतस्","चित्त","हृदय","मनस्","स्वान्त","हृद्","मानस","प्रज्ञा","बुद्धि","प्रतिपद्","उपलब्धि","प्रतीति","मनीषा","दृष्टि","संविद्","चिद्","धिषणा","शेमुषी","धी","ज्ञप्ति","प्रेक्षा","मति","स्मृति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1476","page":"0178","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ऋद्धिराश्वासना सिद्धिर्जीवनी चेतना लघुः ।","प्राणदा बोधना लक्ष्मीः सुवृद्धिस्तु तदर्थकाः(थिका?) ।","रोमाह्वया लता रोमा तरुणी बस्तगन्धिका ॥ १४७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.83","synonyms":["ऋद्धि","आश्वासना","सिद्धि","जीवनी","लघु","प्राणदा","बोधना","लक्ष्मी","सुवृद्धि","रोमाह्वया","रोमा","तरुणी","बस्तगन्धिका"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.16.50","page":"0010","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["परं शशी प्रमाणीशः सोमो बिन्दुः कलानिधिः ।","अक्रूरश्चेतना नादः पूर्णा दुःखहरः शिवः ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.16.2","head":"अं"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.23.74","page":"0012","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दयितश्च द्विनेत्रश्च लक्ष्मीस्त्रितयलोचनः ।","चन्दनं चन्द्रमा दैवश्चेतना वृश्चिको बुधः ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.23.3","head":"च"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.43.142","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्व(वे)गात्मा मलयो माता हंसिनी भृङ्गनायकः ।","चेतना शोषको मीनो धनिष्ठाऽनङ्गवेदिनी ॥ १४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.43.4","head":"य"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.163","page":"0096","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["महांस्तु लैंगिको ब्रह्मा लिंगज्येष्ठश्च चेतना ।","मनीषा शेमुषी बुद्धिर्धीः पूः ख्यातिर्विदा बुधा ॥ १६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.163","synonyms":["महत्","लैङ्गिक","ब्रह्मन्","लिङ्गज्येष्ठ","मनीषा","शेमुषी","बुद्धि","धी","पू","ख्याति","विदा","बुधा"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}