{"stem":"चेतस्","iast":"cetas","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1369","page":"52","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आयुर्जीवितकालोऽन्तःकरणं मानसं मनः ।","हृच्चेतो हृदयं चित्तं स्वान्तं गूढपथोच्चले ॥ १३६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.7","synonyms":["आयुस्","जीवितकाल","अन्तःकरण","मानस","मनस्","हृद्","हृदय","चित्त","स्वान्त","गूढपथ","उच्चल"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.31","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चित्तं तु चेतो हृदयं स्वान्तं हृन्मानसं मनः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.49","synonyms":["चित्त","हृदय","स्वान्त","हृद्","मानस","मनस्"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.534","page":"0061","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चेतश्चित्तं मनः स्वान्तं हृदयं मानसं समम् ।","एकायनं तथैकाग्रमेकतानं च तद्गतम् ॥ ५३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.380","synonyms":["चित्त","मनस्","स्वान्त","हृदय","मानस","एकायन","एकाग्र","एकतान","तद्गत"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.93","page":"0074","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उच्चलं मानसं चेतश्चित्रमुच्चलितं मनः ।","स्वान्तं प्रबोधवद्धृच्च सङ्कल्पा मानसी क्रिया ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.7","synonyms":["उच्चल","मानस","चित्र","उच्चलित","मनस्","स्वान्त","प्रबोध","हृद्","सङ्कल्प"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.2.34","page":"0156","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इन्द्रियं तु हृषीके स्यादिन्द्रियं चेतसि स्मृतम् ।","सौकर्ये स्यादनायासः सौकर्यं सूकरक्रिया ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.2.34","head":"इन्द्रिय"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"28.2.6","page":"0205","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राध्वोऽतिमात्रं प्रणतः प्राध्वं बन्धनमुच्यते ।","तत्त्वं ब्रह्मणि तद्भावे वाद्यभेदे च चेतसि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.28.2.6","head":"तत्त्व"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.4.102","page":"0417","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चेतः स्वान्तं मानसं च मनः क्लीबेऽन्तरिन्द्रियम् ।","कल्पद्रौ केशवकृते भुवः स्कन्धे द्वितीयके ।","कालाभिधः प्रकाण्डोऽयं साङ्गः सिद्धिमुपागतः ॥ १०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.4.102","synonyms":["स्वान्त","मानस","मनस्","अन्तरिन्द्रिय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.30","page":"0003","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चित्तेऽन्तः[3b]करणं मनोऽपि हृदयं हृच्चेतसी मानसम्","स्वान्तं गूढपथोच्चलेऽलिगु तथाऽतश्चान्तरस्थोऽव्यये ।","संकल्पो नरि मानमानसकृती चित्तस्थिरत्वं समा-","धानं स्यादवधानवन्नरि मनस्कारो हृतं भोगवत् ॥ ३० ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.29","synonyms":["चित्त","अन्तःकरण","मनस्","हृदय","हृद्","मानस","स्वान्त","गूढपथ","उच्चल","अलिगु","संकल्प","मान","मानसकृत्","समाधान","अवधान","मनस्कार"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.32","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वान्तं भवेच्चेतसि गह्वरे च","प्रासे तु चण्डे च गवेधुकायाम् ।","कुन्तः स्त्रियां गुग्गुलुपादपे च","स्यात्सल्लकीपाण्डुवधूगतश्च ॥ ३२ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.30","head":"स्वान्त"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"25","page":"0007","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।","पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।","निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"sibilant","found":"जरस्शब्दस्यापि"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.26","synonyms":["अङ्गिरस्","चन्द्रमस्","स्थूलशिरस्","पुरूरवस्","उच्चैःश्रवस्","दुर्वासस्","पृथुयशस्","सुमनस्","अप्सरस्","ओजस्","तेजस्","वर्चस्","शिरस्","यशस्","छन्दस्","स्रोतस्","पयस्","तपस्","अम्भस्","जरस्","जरा","क्षुर","खुर","बिन्दु","इक्षु","पायु","मणि","कील","केलि","बलि","निघ","सङ्घ","उद्घ","उपघ्न","ओघ","विघ्न","घर्म","अर्घ","वर्ण"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"81","page":"0041","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्वान्तमास्वनितं चित्तं चेतोऽन्तःकरणं मनः ।","हृदयं विशिखाऽकूतं मारस्तत्रोद्भवो मतः ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.81","synonyms":["स्वान्त","आस्वनित","चित्त","अन्तःकरण","मनस्","हृदय","विशिखा","आकूत"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.184","page":"0062","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सङ्घे चेतसि चेत्याह सज्जनो विभवे त्वमुम् ।","अजयः प्राह रूपेण पुनर्जीर्णे च भेद्यवत् ॥ १८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.184","head":"आशय"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.263","page":"0069","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भवेदुद्गतवेगादावुष्णिका तु स्त्रियामियम् ।","यवाग्वामुष्णकस्तु त्रिर्दक्षे क्लीबं तु चेतसि ॥ २६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.263","head":"उष्णक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1699","page":"0195","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भगवद्यादवोक्तं तु चेतसि क्लीबलिङ्गकम् ।","निश्शिखे तु त्रिषु स्त्री तु विशाखा तारकान्तरे ॥ १६९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1699","head":"विशिख"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.259","page":"0084","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हृदन्तःकरणं चेतश्चित्तं स्वान्तं तथोच्चलम् ।","संकल्पः स्यान्मनःकर्म सुखं निर्वृतिशर्मणी ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.259","synonyms":["हृद्","अन्तःकरण","चित्त","स्वान्त","उच्चल","संकल्प","मनःकर्मन्","सुख","निर्वृति","शर्मन्"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.90","page":"0007","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चित्तं चेतो मनः स्वान्तं तालुः काकुदतालुके ।","मध्योऽवलग्नं क्षीणाङ्गं नाभिर्नालपयोरुहम् ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.89","synonyms":["चित्त","मनस्","स्वान्त","तालु","काकुद","तालुक","मध्य","अवलग्न","क्षीणाङ्ग","नाभि","नालपयोरुह"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.22","page":"0021","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्वान्तं चित्तं मनश्चेतो मानसं हृदयं च तत् ।","अन्तःकरणमप्यस्य संकल्पश्च मनोरथः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.22","synonyms":["स्वान्त","चित्त","मनस्","मानस","हृदय","अन्तःकरण","संकल्प","मनोरथ"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2489","page":"0403","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मनोऽन्तःकरणं स्वान्तं हृच्चेतो हृदयं तथा ।","उच्चलं मानसं चित्तं गूढपथमतिन्द्रियम् ॥ २४८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ढ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.11","synonyms":["मनस्","अन्तःकरण","स्वान्त","हृद्","हृदय","उच्चल","मानस","चित्त","गूढपथ","अतिन्द्रिय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.315","page":"0022","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हृन्मानसं मनः स्वान्तं चेतश्चित्तमनङ्गकम् ।","अङ्गञ्च हृदयञ्चेति मनःपर्याय ईरितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.315","synonyms":["हृद्","मानस","मनस्","स्वान्त","चित्त","अनङ्गक","अङ्ग","हृदय"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.3","page":"0249","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आयुः सान्तं च षण् आयुरुदन्तः पुंसि चोच्यते ।","हृद्धृदयं चित्तं चेतो मनो मानसमित्यपि ॥ ३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 षण् (sub) pāda 3 syl. 2 द्धृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.3","synonyms":["आयुस्","आयु","हृद्","हृदय","चित्त","मनस्","मानस"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.264","page":"0036","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चेतश्चित्तं हृदयमनसी स्वान्तहृन्मानसानि","प्रज्ञा बुद्धिः प्रतिपदुपलब्धिः प्रतीतिर्मनीषा ।","दृष्टिः संविच्चिदपि धिषणा चेतना शेमुषी धी-","र्ज्ञप्तिः प्रेक्षा मतिरपि गतव्यापिनी धीः स्मृतिः स्यात् ॥ २६४ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.1","synonyms":["चित्त","हृदय","मनस्","स्वान्त","हृद्","मानस","प्रज्ञा","बुद्धि","प्रतिपद्","उपलब्धि","प्रतीति","मनीषा","दृष्टि","संविद्","चिद्","धिषणा","चेतना","शेमुषी","धी","ज्ञप्ति","प्रेक्षा","मति","स्मृति"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.307","page":"0198","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेदोपदेशावाम्नायौ हृषीके चेतसीन्द्रियम् ।","इज्या स्यात्सङ्गमे दाने यागेऽर्चायां गुरौ पुमान् ॥ ३०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.321","head":"इन्द्रिय"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.172","page":"0097","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रीडावमाननावज्ञाप्यवहेलमसूर्क्षणम् ।","उच्चलं मानसं चेतश्चित्तमुच्चलितं मनः ॥ १७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.172","synonyms":["रीढा","अवमानना","अवज्ञा","अवहेल","असूर्क्षण","उच्चल","मानस","चित्त","उच्चलित","मनस्"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}