{"stem":"छद्मन्","iast":"chadman","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.379","page":"19","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।","व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥","कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।","व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.45","synonyms":["कपट","कैतव","दम्भ","कूट","उपधि","छल","व्यपदेश","मिष","लक्ष","निभ","व्याज","कुक्कुटि","कुहना","दम्भचर्या","वञ्चन","प्रतारण","व्यलीक","अतिसन्धान","साधु","सभ्य","आर्य","सज्जन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.30","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।","कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादोऽनवधानता ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.43","synonyms":["कपट","व्याज","दम्भ","उपधि","कैतव","कुसृति","निकृति","शाठ्य","प्रमाद"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.709","page":"0082","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कैतवं कपटं कूटं व्याजच्छद्मोपधिच्छलम् ।","मिषं निभं च निर्दिष्टं व्यपदेशश्च सूरिभिः ॥ ७०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.24","synonyms":["कैतव","कपट","कूट","व्याज","उपधि","छल","मिष","निभ","व्यपदेश"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.107","page":"0075","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हासिक्यं तु हसो हासो हसनं हस्यघर्घरे ।","व्याजो मिषं छलं छद्म निभं च कपटं लविः ॥ १०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.21","synonyms":["हासिक्य","हस","हास","हसन","हस्य","घर्घर","व्याज","मिष","छल","निभ","कपट","लवि"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.108","page":"0075","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["लबाडच्छद्मना छद्म दम्भो डम्भं च लक्ष्यवत् ।","प्रमीला तामसी तन्द्रा स्वापस्वप्नमनोलयाः ॥ १०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.22","synonyms":["दम्भ","डम्भ","लक्ष्य","प्रमीला","तामसी","तन्द्रा","स्वाप","स्वप्न","मनोलय"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.2.4","page":"0151","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कक्ष्या प्रकोष्ठे हर्म्यामदेः काञ्च्यां मध्येभबन्धने ।","लक्ष्यं छद्मनि विख्यातं लक्ष्यं संख्याविशेषके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None देः काञ्च्यां मध्येभबन्धने (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.2.4","head":"लक्ष्य"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.1.3","page":"0188","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दलं खण्डे दलं पर्णे डुलिः स्यात्कमठी मुनौ ।","छलं स्यात्स्खलितं छद्म पलं सम्मानमांसयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.1.3","head":"छल"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"33.2.1","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लक्षं छद्मनि विख्यातं लक्षं संख्याशरव्ययोः ।","ऋक्षाणि तारका ऋक्षो भल्लुकाद्रिप्रमेदयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.33.2.1","head":"लक्ष"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.121","page":"0430","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे ।","कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं पुंस्युपाधिर्मिषं छलम् ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.121","synonyms":["कपट","व्याज","दम्भ","उपधा","कैतव","कुसृति","निकृति","शाठ्य","उपाधि","मिष","छल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.197","page":"0097","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["माया स्त्री कुसृतिस्तथा च निकृतिर्व्याजोऽपदेशोपधी","दम्भः कैतवपक्ष(त्र?)शाठ्यकुहकं दण्डाजिनं स्यान्मिषम् ।","* * * * * * * * * * * * *","छद्म स्याच्छलमस्त्रियां तु कपटं कूटं च संश्चन्निभम् ॥ १९७ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.206","synonyms":["माया","कुसृति","निकृति","व्याज","अपदेश","उपधि","दम्भ","कैतव","पक्ष","शाठ्य","कुहक","दण्डाजिन","मिष","छल","कपट","कूट"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.5.3","page":"0171","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कूर्चश्छद्मन्यस्त्रि[266b]यां स्यादथाद्रौ","द्वीपे क्रौञ्चः पक्षिभेदे च पुंसि ।","चञ्चः पुंसि स्यान्नडादिप्रकारे","चञ्चा तु स्त्री पूरुषे स्यात्तृणस्य ॥"],"metre":"salini","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.5.3","head":"कूर्च"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.93","page":"0260","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्सद्म गेहेऽम्भसि कैतवे तु","छद्म प्रदिष्टं कुसृतौ तथैव ।","प्रेमास्त्रियां नर्मविधौ च हार्दे","व्योमान्तिमे वारिविहायसोश्च ॥ ९३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.115","meanings":["कैतव","कुसृति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.25.64","page":"0280","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तद्वत्संवसथे समूह उदितः शब्दादितश्चोत्तरः","संपूर्वः समरेऽथ कालविवरे प्राकारगर्त्तेऽवधौ ।","अर्द्धे छद्मनि पुंसि नेम उदितः [31b] सोमस्तु शीतद्युतौ","वित्तेशे पितृदैवते च पवने[व]स्वन्तरे स्यात्कपौ ॥ ६४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.25.11","head":"नेम"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"138","page":"0068","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["व्यपदेशो निभं व्याजः पदं व्यतिकरश्छलम् ।","छद्म वृत्तान्तमुत्प्रेक्षा शब्दमन्यं च निर्णयेत् ॥ १३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.138","synonyms":["व्यपदेश","निभ","व्याज","पद","व्यतिकर","छल","वृत्तान्त","उत्प्रेक्षा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.109","page":"0030","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाजोऽन्ने पक्षिपक्षे च वेगे सङ्ग्रामरेतसोः ।","इषुच्छदावलौ चैके व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ १०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.109","head":"व्याज"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.23","page":"0035","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भृङ्गाख्यगन्धद्रव्येऽथच्छद्मस्खलितयोश्छलम् ।","छन्दः श्रुतीच्छापद्येषु सामगानां विशेषके ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.23","head":"छल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.24","page":"0035","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनूहसामग्रन्थेऽथच्छद्म सद्मनि कैतवे ।","छदिस्तु पटले गेहे जन्म तूत्पत्तितोययोः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.24","meanings":["सद्मन्","कैतव"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.43","page":"0106","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दम्भः कूटं मिषं व्याजो लक्षं छद्मछले अपि ।","कैतवं चोपधिश्चैवं व्यपदेशनिभौ समौ ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.43","synonyms":["दम्भ","कूट","मिष","व्याज","लक्ष","छल","कैतव","उपधि","व्यपदेश","निभ"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.89","page":"0028","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कैतवं कपटं दम्भः कूटं छद्मोपविश्छलम् ।","व्यपदेशो मिषं व्याजं निभं लक्ष्यं छलं च तत् ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.22","synonyms":["कैतव","कपट","दम्भ","कूट","उपधि","छल","व्यपदेश","मिष","व्याज","निभ","लक्ष्य"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.561","page":"0072","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उपाधिरुपधिश्छद्म व्याजो व्यपदेशो निभम् ।","उपधा चेति मन्तव्याः कपटस्यैव वाचकाः ॥ ५६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 दे (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.78","synonyms":["उपाधि","उपधि","व्याज","व्यपदेश","निभ","उपधा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.484","page":"0034","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अस्त्रियां कपटो व्याज उपधिर्दम्भ एव च ।","कूटकल्कं च्छद-छद्म-मिष-कैरव-कैतवम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.484","synonyms":["कपट","व्याज","उपधि","दम्भ","कूट","कल्क","छद","मिष","कैरव","कैतव"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.1017","page":"0127","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अपदेशोपधिव्याजदम्भाः कपटमस्त्रियाम् ।","छलं लक्षं पदं छद्म कैतवं कृतकं मिषम् ॥ १०१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.82","synonyms":["अपदेश","उपधि","व्याज","दम्भ","कपट","छल","लक्ष","पद","कैतव","कृतक","मिष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1920","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चक्रं राष्ट्रजलावर्तसैन्यच्छद्मसु संहतौ ।","रथाङ्गे मण्डले वृत्ते संसारायुधभेदयोः ॥ १९२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.61","head":"चक्र"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1923","page":"0234","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे ।","छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 श्रू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.64","meanings":["सद्मन्","कैतव"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.392","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चपला पिप्पलीलक्ष्मीपुंश्चलीविद्युतः स्मृताः ।","छलं छद्मस्खलितयोर्जम्बालौ पङ्कशैवलौ ॥ ३९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.407","head":"छल"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.195","page":"0099","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["व्याजो मिषं छलं छद्म निभं च कपटोऽस्त्रियाम् ।","दंभो दंडाजिनं कूटं दौन्दुभिश्छन्दनोपधा ॥ १९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.195","synonyms":["व्याज","मिष","छल","निभ","कपट","दंभ","दंडाजिन","कूट","दौन्दुभि","छन्दन","उपधा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.54","page":"0218","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेणू वेदसहस्रांशू गोष्ठाध्वनिवहा व्रजाः ।","वालौ पुच्छाश्वपुच्छौ च व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.54","head":"व्याज"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.3.8","page":"0224","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चैत्यं चितांके बुद्धाण्ड उद्देशेऽद्रौ मुरालये ।","चिह्नमंके पताकायां छद्म सद्मनि कैतवे ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.3.8","meanings":["सद्मन्","कैतव"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}