{"stem":"छात्र","iast":"chātra","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.7.20","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छात्रान्तेवासिनौ शिष्ये शैक्षाः प्राथमकल्पिकाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.7.20","synonyms":["अन्तेवासिन्","शिष्य","शैक्ष","प्राथमकल्पिक"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.400","page":"0046","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अध्यापक उपाध्यायो व्याख्या विवरणं स्मृतम् ।","शिष्यान्तेवासिनौ छात्रः शैक्षः प्राथमकल्पिकः ॥ ४०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.245","synonyms":["अध्यापक","उपाध्याय","व्याख्या","विवरण","शिष्य","अन्तेवासिन्","शैक्ष","प्राथमकल्पिक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.53","page":"0074","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रेक्षावान्विबुधश्चोग्रः प्रौढः प्राज्ञो विदन्नथ ।","छात्रान्तेवासिनौ शिष्ये शैक्षः प्राथमकल्पिकः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.53","synonyms":["प्रेक्षावत्","विबुध","उग्र","प्रौढ","प्राज्ञ","विदत्","अन्तेवासिन्","शैक्ष","प्राथमकल्पिक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.615","page":"0201","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पैतिकं घृतवर्णं तदपरं पुत्तिकाकृतम् ।","पौत्तिकं स्यात् सारघं तु छात्रं तदपि पिङ्गलम् ॥ ६१५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.615","synonyms":["पैतिक","पौत्तिक","सारघ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.22","page":"0233","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छात्रान्तेवासिनौ शिष्यो विनेयश्च समार्थकः ।","शिष्योपाध्याययोर्द्वंद्वे शैष्योपाध्यायिका स्त्रियाम् ।","निशाध्ययनमस्यास्ति सोढं नैशः स नैशिकः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1126","synonyms":["अन्तेवासिन्","शिष्य","विनेय","शैष्योपाध्यायिका","नैश","नैशिक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.87","page":"0280","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["भ्रामरं श्वेतवर्णं स्याच्चतस्रो मधुजातयः ।","मधूच्छिष्टं तु मयणं सिक्थं चात्र नपुंसके ।","आर्घ्यं छात्रं तथौद्दालं मधुभेदाः परेऽपि च ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1593","synonyms":["भ्रामर","मधूच्छिष्ट","मयण","सिक्थ","आर्घ्य","औद्दाल"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"12","page":"0001","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।","तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।","यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।","इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.12","synonyms":["सूत्र","शस्त्र","शास्त्र","मित्र","पत्र","पवित्र","गात्र","पोत्र","पात्र","दात्र","सत्र","परित्र","पुत्र","मन्त्र","छत्र","विष्णुमित्र","यात्रा","मात्रा","भस्त्रा","दंष्ट्रा","वरत्रा","शरद्","दरद्","दृषद्","प्रावृष्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.444","page":"0080","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छत्रा छात्रस्तु शिष्ये ना मधुभेदे नपुंसकम् ।","छागो ना करुणाभिख्यपादपे छगले द्वयोः ॥ ४४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.444","meanings":["शिष्य","मधुभेद"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.27","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपाध्यायोऽध्यापनकृत् पाठकोऽध्यापको गुरुः ।","शिष्यः छात्रः पार्श्ववासी पवित्रः प्रयतः शुचिः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.26","synonyms":["उपाध्याय","अध्यापनकृत्","पाठक","अध्यापक","गुरु","शिष्य","पार्श्ववासिन्","पवित्र","प्रयत","शुचि"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.119","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिष्यश्छात्रो विनेयोऽन्तेवासी शैक्षश्च दीक्षितः ।","आस्तिकः श्रावकः श्राद्धः स्याच्छ्रद्धालुरुपासकः ॥ ११९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.6","synonyms":["शिष्य","विनेय","अन्तेवासिन्","शैक्ष","दीक्षित","आस्तिक","श्रावक","श्राद्ध","श्रद्धालु","उपासक"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"2.54","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अन्तेवासी विनेयश्च शैक्षः प्राथमकल्पिकः ।","छात्रोऽन्तेषच्च विद्यार्थी शिष्यश्च शिष्यवाचकाः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.2.0.47","synonyms":["अन्तेवासिन्","विनेय","शैक्ष","प्राथमकल्पिक","अन्तेसद्","विद्यार्थिन्","शिष्य"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.2.1209","page":"0148","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छात्रान्तेवासिनौ शिष्ये शैक्षाः प्राथमकल्पिकाः ।","एकब्रह्मव्रता एते मिथः सब्रह्मचारिणः ॥ १२०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.2.41","synonyms":["अन्तेवासिन्","शैक्ष","प्राथमकल्पिक","सब्रह्मचारिन्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1287","page":"0157","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ते पञ्चधा वणिग्भिक्षुच्छात्रलिङ्गिकृषीवलाः ।","आगोऽपराध उद्दानं बन्धनं दण्डनं दमः ॥ १२८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.22","synonyms":["वणिज्","भिक्षु","लिङ्गिन्","कृषीवल","आगस्","अपराध","उद्दान","बन्धन","दण्डन","दम"]},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"184","page":"0541","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अर्घ्यं तु पूज्यमापाण्डु मनाक् तिक्तं सवालकम् ।","छात्रं त्वेकान्तमधुरं सर्वार्घ्यं राजसेवितम् ॥ १८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.206","synonyms":[]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.25","page":"0085","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छात्रस्तु शिष्यो मोकः प्राडुपज्ञा ज्ञानमादिमम् ।","समौ सिद्धान्तराद्धान्तौ ज्ञात्वारंभ उपक्रमः ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.25","synonyms":["शिष्य","मोक","प्राश्","उपज्ञा","सिद्धान्त","राद्धान्त","आरम्भ","उपक्रम"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.7.26","page":"0106","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यथार्हवर्णो मंत्रज्ञो भीमरो गूढपूरुषः ।","चारोऽप्यथ वणिग्भिक्षुश्छात्रो लिंगी कृषीवलः ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.7.26","synonyms":["यथार्हवर्ण","मन्त्रज्ञ","भीमर","गूढपूरुष","चार","वणिज्","भिक्षु","लिङ्गिन्","कृषीवल"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.136","page":"0134","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["औद्दालकं तु शालाकं विषजिन्मधुराम्लकम् ।","छात्रं सर्वौघमत्यर्थस्वाद्विमा मधुजातयः ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.136","synonyms":["औद्दालक","शालाक","सर्वौघ"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}