{"stem":"छेद","iast":"cheda","found":true,"koshas":11,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.372","page":"19","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्युः कर्तने कल्पनवर्धने च च्छेदश्च घातोद्यत आततायी ॥ ३७२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.37","synonyms":["कर्तन","कल्पन","वर्धन","आततायिन्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.5","page":"0109","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दानं हस्तिमदे दत्ते छेदरक्षणशुद्धिषु ।","हनुः स्त्रियां कपोलाधो हनुर्हट्टविलासिनी ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.5","head":"दान"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.369","page":"0130","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कर्त्तप्रमाथ सन्तापनिवापच्छेदसंज्ञयाः ।","कदव्यापादनिर्ग्रन्थनिस्तर्हविशसा अपि ॥ ३६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.369","synonyms":["कर्त्त","प्रमाथ","सन्ताप","निवाप","संज्ञप","कद","व्यापाद","निर्ग्रन्थ","निस्तर्ह","विशस"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.10.47","page":"0240","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["फालिः फाली स्त्रियां छेदे खण्डोऽस्त्री रदनं रदः ।","विधूननं विधुवनं धुवनं च विधूवने ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.10.47","synonyms":["फालि","फाली","खण्ड","रदन","रद","विधूनन","विधुवन","धुवन","विधूवन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.136","page":"0476","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कंसोऽपुंसि कुशो बर्हौ बालो ह्रीवेरकेशयोः ।","द्वापरः संशये छेदे पिप्पलो विटपोऽतरोः ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.136","head":"पिप्पल"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.68","page":"0052","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["अरर्यत्याराकरणेऽथेष्णात्याभीक्ष्ण्यकर्मणि ।","छिनत्ति वृश्चति छिन्ते छुरति छुटति छ्यति ।","त्रुटति त्रुट्यति त्रोटयति पल्यूलयत्यपि ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.149","meanings":["छिनत्ति","वृश्चति","छिन्ते","छुरति","छुटति","छ्यति","त्रुटति","त्रुट्यति","त्रोटयति","पल्यूलयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.69","page":"0052","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["चुटति स्याच्चोटयति चुण्टयत्यपि कृन्तति ।","खुरत्युपस्किरति च लुनीते च लुनाति च ॥ ६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 च्चो (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.150","meanings":["चुटति","चोटयति","चुण्टयति","कृन्तति","खुरति","उपस्किरति","लुनीते","लुनाति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.70","page":"0052","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छेदयति स्यात्पिच्छयति कुट्टयत्यपि कुण्ठति ।","कोटयत्युदितं वासयति वर्धयति स्मृतम् ।","लुम्पति स्याल्लुम्पयते छेदे चोद्ग्रहणे लुपिः ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ल्लु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.151","meanings":["छेदयति","पिच्छयति","कुट्टयति","कुण्ठति","कोटयति","वासयति","वर्धयति","लुम्पति","लुम्पयते","लुपि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.39","page":"0224","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रवाहवृत्तान्तगता प्रवृत्ति-","रथाङ्गहारे रमणीविलासे ।","छेदेऽपि विच्छित्तिरथानुभूतौ","संवित्तिरुक्ता विजनाविवादे( ? ) ॥ ३९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.137","head":"विच्छित्ति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.50","page":"0254","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्कल्पनं कर्तनक्लृप्तिवाचि","स्त्री सज्जनायामथ कर्तनं तु ।","छेदे वधूनामपि तूलसेवे-","ऽथो लङ्घनं भूषणवाचकं च ॥ ५० ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"indravajra · pāda 1 syl. 7 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.72","head":"कर्तन"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"17","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ऊर्मिश्च ध्वनिश्च अञ्जलिश्च ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः । एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयमूर्म्मिस्तरङ्गः । अयं ध्वनिः शब्दः ।","अयमञ्जलिः करपुटः । ओष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च । सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । ओष्ठश्च कपोलश्च गुल्फश्च ओष्ठकपोलगुल्फाः । एतेषां सञ्ज्ञाः पर्यायास्ते पुंसि भवन्ति । अयमोष्ठः अधरः दन्तच्छदः । अयं कपोलः गण्ड इत्येवमादयः । अयं गुल्फः पादग्रन्थिः घुठः घूंठ इत्येवमादयः । घञ्च एरच्च ऋदोरप्च । \"पदरुजवेगस्पृशो घञि\"त्येवमादिना प्रकरणे घञो विहित इति । \"येन विधिस्तदन्तस्ये\"ति घञ्प्रत्ययान्ताः शब्दाः पुंसि भवन्ति । तद्यथा । पादः रोगः वेगः स्पर्शः पाकः त्यागः योगः प्रसादः भेदः छेदः दाहः दोषः प्रकारविकार इत्येवमादयः । \"एरजि\"ति । एरजीवर्णान्तादच्प्रत्ययः स्यात् । अयं जयः नयः । तथा \"ऋदोरप्\" । ऋवर्णान्तादुवर्णान्ताच्च धातोरप्प्रत्ययः स्यात् । तत्र ऋवर्णान्तात् । अयं करः वरः भरः शरः नरः । इत्येवमादयः । उवर्णान्तात् । अयं प्लवः पवः भवः इत्येवमादयः । घञन्तादन्धकारशब्दस्यापि नित्यं पुंस्त्वं स्यादित्याह । बहुलमन्धकारश्च । अन्धकारो बहुलं पुंलिङ्गे भवति । विभाषा भवतीत्यर्थः । इदं अन्धकारम् । अयं अन्धकारः । तथा चोक्तम् । \"नेहागमोऽस्ति शलभस्य न मारुतस्य स्नेहक्षयोऽपि न भवेत्प्रथमे प्रदोषे । अव्यक्तवस्तुपुरुषप्रतिबोधितेन पारावतेन पतता कृतमन्धकारम् ।\"","प्राण्यङ्गमिदन्तं वस्तिकुक्षिपाणीन्विमुच्य सर्वं स्त्री ।","जङ्घा शिरा स्नुषा नासिका चूडा वसा चैव ॥ १७ ॥"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.18","synonyms":["ऊर्मि","तरङ्ग","ध्वनि","शब्द","अञ्जलि","करपुट","ओष्ठ","अधर","दन्तच्छद","कपोल","गण्ड","गुल्फ","पादग्रन्थि","घुठ","घूंठ","पाद","रोग","वेग","स्पर्श","पाक","त्याग","योग","प्रसाद","भेद","दाह","दोष","प्रकार","विकार","जय","नय","कर","वर","भर","शर","नर","प्लव","पव","भव","अन्धकार","वस्ति","कुक्षि","पाणि","जङ्घा","शिरा","स्नुषा","नासिका","चूडा","वसा"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.67","page":"0071","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कदनं क्षणनं चैव ज्ञेयं निर्वासनं तथा ।","स्यात् कर्त्तनं तथा छेदः"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.67","synonyms":["कदन","क्षणन","निर्वासन","कर्त्तन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.7.1","page":"0196","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छं निर्मले च तरणे छेदे तु स्यात् पुमानयम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.7.1","head":"छ"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.1","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दं कलत्रे खण्डने ना दा दानच्छेददातृषु ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.1","head":"दा"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.10","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्योत्स्नी पटोलिकायान्तु ज्योत्स्नायुतनिशि स्त्रियाम् ।","तनुर्देहे त्वचि स्त्री स्यात्त्रिष्वल्पे विरले कृशे ।","दानं त्यागे हस्तिमदे च्छेदपालनशुद्धिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.10","head":"दान"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.42","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कर्तनं न द्वयोश्छेदे स्त्रीणां सूत्रादिनिर्मितौ ।","काञ्चनश्चम्पके नागकेशरे काञ्चनालके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.42","head":"कर्तन"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1387","page":"0168","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आहताच्छोटिताविद्धताडितास्फालितास्त्रिषु ।","छेदनकुट्टनलवनत्रुटनं छेदो जयो विजयः ॥ १३८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.122","synonyms":["आहत","आच्छोटित","आविद्ध","ताडित","आस्फालित","छेदन","कुट्टन","लवन","त्रुटन","जय","विजय"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.7.1695","page":"0204","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अनुप्रासोऽक्षरावृत्तिः स तु वीप्सा सकृत्कृतः ।","ग्रहो ग्राहे भिदा भेदे छिदा छेदे क्षये क्षिया ॥ १६९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.7.3","synonyms":["अनुप्रास","अक्षरावृत्ति","वीप्सा","ग्रह","ग्राह","भिदा","भेद","छिदा","क्षय","क्षिया"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1973","page":"0240","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भङ्गः पराजये छेदे तरङ्गे चावखण्डने ।","भङ्गा तु यवभेदे स्याद् भीमौ रुद्रवृकोदरौ ॥ १९७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.114","head":"भङ्ग"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1990","page":"0242","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लवो लेशे नृपे च्छेदे लङ्का पूर्भेदचिह्नयोः ।","लक्षं शरव्ये संख्यायां लघुस्त्रिषु मनोरमे ॥ १९९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.131","head":"लव"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"3.20","page":"0025","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दं कलत्रे समाख्यातं दो दान-च्छेद-धातुषु ।","धं धने च धनेशे धो धा धातरि निदर्शितः ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.3.0.20","head":"द"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.2.9","page":"0087","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लेशस्तूपपदं गन्धोऽनुबन्धेषत्करावपि ।","छेदः खण्डोऽस्त्रियां गलिः शपनं शमनं शमः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.2.9","synonyms":["लेश","उपपद","गन्ध","अनुबन्ध","ईषत्कर","खण्ड","गलि","शपन","शमन","शम"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.184","page":"0154","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छेदे विनाशै विच्छित्तिर्विगतौ वीतनिष्प्रभौ ।","असारेऽश्वेभयोर्वीतं वीतमङ्कुशकर्मणि ॥ १८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.191","head":"विच्छित्ति"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.234","page":"0172","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्थापत्ये वर्मिते सर्पे क्लृप्तौ छेदे च कल्पनम् ।","कामिनौ स्त्रैणचक्रौ च कृतिनौ थोग्यपण्डितौ ॥ २३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.243","head":"कल्पन"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.249","page":"0177","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्धमानः प्रश्नभेदशरावैरण्डविष्णुषु ।","सेना नदी च वाहिन्यौ छेदे वृद्धौ च वर्धनम् ॥ २४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.258","head":"वर्धन"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.3.29","page":"0252","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लांगूलं वालधौ मेढ्रे वर्जनं त्यागहिंसयोः ।","वरांगं स्त्रीभगे मूर्ध्नि च्छेदे वृद्धौ च वर्धनम् ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.3.29","head":"वर्धन"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}