{"stem":"जतु","iast":"jatu","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.450","page":"29","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["लाक्षा द्रुमामयो राक्षा रङ्गमाता पलंकषा ॥ ६८५ ॥","जतु क्षतघ्ना कृमिजा यावालक्तौ तु तद्रसः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.450","synonyms":["लाक्षा","द्रुमामय","राक्षा","रङ्गमाता","पलंकषा","क्षतघ्ना","कृमिजा","याव","अलक्त"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.218","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["लाक्षा राक्षा जतु क्लीबे यावोऽलक्तो द्रुमामयः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.218","synonyms":["लाक्षा","राक्षा","याव","अलक्त","द्रुमामय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.555","page":"0063","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जतुयावकलाक्षाऽलक्तकाः समाः सिक्थकं मधूच्छिष्टम् ।","कज्जलमञ्जनमभिहितमादर्शो दर्पणो मुकुरः ॥ ५५५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.401","synonyms":["यावक","लाक्षा","अलक्तक","सिक्थक","मधूच्छिष्ट","कज्जल","अञ्जन","आदर्श","दर्पण","मुकुर"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.375","page":"0174","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["जतुरस्त्री कृमिघ्नी स्त्री द्रुमार्थादामयार्थकः ।","दीप्तिः पलाशी जतुका जतूका गन्धमादिनी ॥ ३७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.375","synonyms":["कृमिघ्नी","दीप्ति","पलाशी","जतुका","जतूका","गन्धमादिनी"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.127","page":"0262","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जम्बीरो जम्भलो जम्भी जम्भो दन्तशठो जतुः ।","स्याद्गम्भीरोऽपि जम्भीरस्तद्वज्जम्बीर इत्यपि ॥ १२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.127","synonyms":["जम्बीर","जम्भल","जम्भिन्","जम्भ","दन्तशठ","गम्भीर","जम्भीर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.82","page":"0174","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जतु क्लीबेऽथ जतुका जतूका जतुकृज्जनी ।","जननी रञ्जनी चक्रवर्तिनी पर्पटी च सा ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.489","synonyms":["जतुका","जतूका","जतुकृत्","जनी","जननी","रञ्जनी","चक्रवर्तिनी","पर्पटी"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"44","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पुरादीनि नपुंसके विजानीयात् । इदं पुरं नगरम् । मधु क्षौद्रम् । जगद्विश्वम् । अर्च्चिःशब्दः स्त्रियां भवति वा । इयमर्चिः । इदमर्चिर्दीप्तिः । त्वतलौप्रत्ययौ यथासङ्ख्यं नपुंसकस्त्रीविधौ द्रष्टव्यौ । ब्राह्मणस्य भावो ब्राह्मणत्वं ब्राह्मणता । एवमिदं शूद्रत्वं इयं शूद्रता । अहःशब्दः यदा सङ्ख्यादिः तदा पुंल्लिङ्गो भवति । अयमेकाहः द्व्यहः त्र्यहः । सङ्ख्यादेरिति किम् । पुन्याहम्? । प्रत्यहम् ।","रुत्वन्ताः पुंसि कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तूभिस्त्यक्ताः ।","स्युः सग्रन्थिप्रस्था इसुसू ष्य[घ्य]ञन्तानां नपुंसकता ॥ ४४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.47","synonyms":["पुर","मधु","जगत्","अर्चिस्","एकाह","द्व्यह","त्र्यह","कशेरु","दारु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"46","page":"0013","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन \"वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि\"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।","पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।","आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.48","synonyms":["त्सरु","भरु","मरु","चरु","शत्रु","तरु","मेरु","केतु","सेतु","हेतु","तन्तु","धातु","कशेरु","दारु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ","सर्पिस्","हविस्","बर्हिस्","वपुस्","आयुस्","धनुस्","सौकुमार्य","शौक्ल्य","कार्ष्ण्य","दाक्ष्य","पाटलि","गो","मुष्टि","अशनि","बाहु","सिन्धु","मणि","आशिस्","धुर्","पुर्","क्षुध्","तृष्","गिर्","मुद्","रुष्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"58","page":"0016","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पल्लवशब्दः पुंसि भवति । अयं पल्लवः । इदं किशलयं प्रवालम् । लाक्षा स्त्रियां स्यात् । इयं लाक्षा जतु । ऋगादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयमृक् वेदावयवः । रोचना गोपित्त[त]म् । पि[पिं]डका शरायगम्? । कण्डूः खर्जूः । क्षपा रात्रिः ।","कललकफपूयकुल्माषकल्ककल्पगेहमखलौहित्याः ।","झर्झरपुङ्खचषालाश्च पुंसि कटाहमत्स्यौ च ॥ ५८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.61","synonyms":["पल्लव","किशलय","प्रवाल","लाक्षा","ऋच्","रोचना","पिण्डका","कण्डू","खर्जू","क्षपा","कलल","कफ","पूय","कुल्माष","कल्क","कल्प","गेह","मख","लौहित्य","झर्झर","पुङ्ख","चषाल","कटाह","मत्स्य"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.326","page":"0142","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["द्रुमामयो रङ्गमाता क्षतघ्ना कृमिजा जतु ।","अलक्तो याव आख्यातः कज्जलं त्वञ्जनं समम् ॥ ३२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.326","synonyms":["द्रुमामय","रङ्गमातृ","क्षतघ्ना","कृमिजा","अलक्त","याव","कज्जल","अञ्जन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.4.199","page":"0014","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लाक्षाजतुः खदिरका पलाशी गन्धमादनी ।","अलक्तको जतुरसो रोगो निर्भर्त्सनाह्वयः ॥ १९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.4.52","synonyms":["लाक्षा","खदिरका","पलाशी","गन्धमादनी","अलक्तक","जतुरस","रोग","निर्भर्त्सनाह्वय"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.899","page":"173","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रोक्तं पलङ्कमा नाम जतु वै कृमिजा तथा ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.899","synonyms":["पलङ्कमा","कृमिजा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.384","page":"0107","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दीपकं लोहितञ्चाग्रसौरभं चापि चन्दनम् ।","लाक्षा राक्षा जतु क्लीबे जतुकं यावयावकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.384","synonyms":["दीपक","लोहित","अग्रसौरभ","चन्दन","लाक्षा","राक्षा","जतुक","याव","यावक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.7.82","page":"0143","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गृहिणी मघुरासूपधूपनं जतुकं जतु ।","त्वक् पत्री त्वक् च तत्पत्री कवरी कर्वरी पृथुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.7.82","synonyms":["गृहिणी","मधुरा","सूपधूपन","जतुक","त्वक्पत्री","त्वच्","पत्री","कवरी","कर्वरी","पृथु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.3","page":"0256","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अर्थ्यो बुधे जतुन्यर्थ्यं न्याय्ये चाप्यभिधेयवत् ॥","अन्त्यो ना मुस्तके नीचे भवेदन्तभवे त्रिषु ।","अर्घ्यं वाच्यवदर्घ्यार्थेऽप्यर्घयोग्ये नपुंसकम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.3","head":"अर्थ्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.13","page":"0292","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रूक्षमप्रेम्णि कठिने रक्षा जतुनि रक्षणे ।","लक्षं व्याजे शरव्ये च लक्षसंख्यान्तरेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.13","head":"रक्षा"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1494","page":"0181","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जतु द्रुमामयो यावोऽलक्तो रागश्च दीपकः ।","एलवालुकमैलेयं सुगन्धि हरिवालुकम् ॥ १४९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.101","synonyms":["द्रुमामय","याव","अलक्त","राग","दीपक","एलवालुक","ऐलेय","सुगन्धि","हरिवालुक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.3.153","page":"0171","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कस्तूर्यगरुकर्पूराः सुगन्धो यक्षकर्दमः ।","यावो द्रुमामयोऽलक्तो लाक्षा रक्ता जतु क्रिमिः ॥ १५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.3.153","synonyms":["यक्षकर्दम","याव","द्रुमामय","अलक्त","लाक्षा","रक्ता","क्रिमि"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}