{"stem":"जिह्वा","iast":"jihvā","found":true,"koshas":21,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.313","page":"25","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसज्ञा रसना जिह्वा लोला तालु तु काकुदम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.313","synonyms":["रसज्ञा","रसना","लोला","तालु","काकुद"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.3.5","page":"43","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["संतापः संज्वरो बाष्प ऊष्मा जिह्वाः स्युरर्चिषः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.3.5","synonyms":["संताप","संज्वर","बाष्प","ऊष्मन्","अर्चिस्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.91","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसज्ञा रसना जिह्वा प्रान्तावोष्ठस्य सृक्किणी ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.161","synonyms":["रसज्ञा","रसना","सृक्किन्"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.67","page":"0009","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ऊष्मा वाष्पः स्फुलिङ्गश्च कणा जिह्वास्तथार्चिषः ।","अलातमुल्मुकं ज्ञेयमुल्का ज्वालास्य निर्गता ॥ ६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.67","synonyms":["ऊष्मन्","वाष्प","स्फुलिङ्ग","कण","अर्चिस्","अलात","उल्मुक","उल्का"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.521","page":"0060","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सिङ्घिनी नासिका नासा घ्राणं घोणा च कथ्यते ।","रसज्ञा रसना जिह्वा तालु काकुदमुच्यते ॥ ५२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.367","synonyms":["सिङ्घिनी","नासिका","नासा","घ्राण","घोणा","रसज्ञा","रसना","तालु","काकुद"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"1.22","page":"0067","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["धूमस्तरिर्मेघवाही धूमलो गन्धवासितः ।","शिखा ज्वाला च कीला च जिह्वा चेति निगद्यते ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.1.0.22","synonyms":["धूम","स्तरि","मेघवाहिन्","धूमल","गन्धवासित","शिखा","ज्वाला","कीला"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"182","page":"0069","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["चपेटश्चर्पटश्च स्यान्नखरो नखरा नखः ।","जिह्वो जिह्वा च रसना रसनं चिवुकं चिवुः ॥ १८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.182","synonyms":["चपेट","चर्पट","नखर","नखरा","नख","जिह्व","रसना","रसन","चिवुक","चिवु"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.24","page":"0113","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृजिनं किल्बिषे भुग्ने वृजिनश्च शिरोरुहः ।","रसनं स्वदने शब्दे रसना काञ्चिजिह्वयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.24","head":"रसना"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.161","page":"0038","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसिकापि च लोलार्था जिह्वाप्यमृतवर्षिणी ।","रसमाता च काकुत्स्त्री तालु क्लीबे च काकुदम् ॥ १६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.161","synonyms":["रसिका","लोलार्था","अमृतवर्षिणी","रसमातृ","काकुद्","तालु","काकुद"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.157","page":"0434","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["हृषीकं त्वक्षं विषयस्रोतः करणमिन्द्रियम् ।","खं च श्रोत्रं त्वचा चक्षुर्जिह्वा नासा च पञ्चमी ॥ १५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.157","synonyms":["हृषीक","अक्ष","विषयस्रोतस्","करण","इन्द्रिय","ख","श्रोत्र","त्वचा","चक्षुस्","नासा"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.2.26","page":"0441","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["लिड्गीर्भाषा वाणिगाथे जिह्वा वाणी द्वयोः पुमान् ।","घोषः स्वरः स्वनोऽपि स्याद्गणो धेनाऽपि कारिका ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.2.26","synonyms":["लिट्","भाषा","वाणि","गाथा","वाणी","घोष","स्वर","स्वन","गण","धेना","कारिका"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.1","page":"0461","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अथ स्त्री योनिमत्सेनावीचीवम्रीतडिन्निशाम् ।","वल्लीशस्त्रीदयाजिह्वाऽवटुतन्द्रानदीदिशाम् ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.1","synonyms":["योनिमत्","सेना","वीची","वम्री","तडित्","निशा","वल्ली","शस्त्री","दया","अवटु","तन्द्रा","नदी","दिश्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.18","page":"0220","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसा रसज्ञा रसना जिह्वा लोला च सा मता ।","लम्बिका घण्टिका कण्ठशुण्डिका च सुधास्रवा ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.991","synonyms":["रसा","रसज्ञा","रसना","लोला","लम्बिका","घण्टिका","कण्ठशुण्डिका","सुधास्रवा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.23","page":"0138","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["एकं तु पूर्वसंख्यायां प्रधाने केवलेऽन्यवत् ।","अन्यार्थेऽथ द्वयोः काकुर्जिह्वायां च ध्वनेर्भिदा ।","तर्कुस्तु कर्तके पुंसि कुन्दयन्त्रेऽग्निभाजने ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.22","head":"काकु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.14","page":"0249","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जिह्वागतोऽथो रशनं निनादे","काञ्च्यां स्त्रियां स्याद्रशनागतोऽपि ।","गेहाम्भसोः स्यात्सदनं मुखे तु","संभाषिते स्याद्वदनं तथैव ॥ १४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.35","head":"रसन"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.1","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ईर्ष्यायां कुहना च दम्भचरणेऽथो पूतना राक्षसी-","भेदे किं च हरीतकीभिदि विदि त्वाहुः स्त्रियां चेतनाम् ।","वाच्ये[20a]प्राणिनि सा मताथ पृतना स्यात्सैन्यमात्रे चमू-","भेदे चाथ वराङ्गनासु ललना जिह्वाशिराभेदयोः ।","स्त्रियां प्रसन्ना मदिरासु वाच्ये","प्रसादयुक्तेऽथ फणिज्जमल्ल्योः ।","कम्पिल्लके च प्रमदासलिङ्गं","श्लेष्मघ्नमुक्तं कफहृत्सुभेद्ये ॥ १ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.121","head":"ललना"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.43","page":"0351","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्या[72b]द्वल्लकीदण्डकविद्रुमेऽपि","रसाल उक्तः सहकार इक्षौ ।","स्त्री गोस्तनीनाम्नि च मार्जितायां","जिह्वासु दूर्वासु विदारिकासु ।","स्यात्सिल्हकेऽन्त्येऽप्यथ सर्जवृक्षे","मत्तद्विपे ना कुटिलेऽप्यरालः ॥ ४३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.99","head":"रसाला"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.3","page":"0377","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तिक्तादिके बोलकपारदे च","द्रवेषु शृङ्गारमुखेषु वीर्ये ।","स्त्री सल्लकीकङ्गुमहीवृकीषु","जिह्वासु रास्नास्वपि कीर्तितोऽयम् ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.3","head":"रस"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"51","page":"0014","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।","एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।","क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।","शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.54","synonyms":["विंशति","त्रिंशत्","चत्वारिंशत्","पञ्चाशत्","षष्टि","सप्तति","अशीति","नवति","तालु","हृदय","कुड्य","पार्श्व","कुकुन्दर","विण्य","तल","धन","लवण","राष्ट्र","क्रोडा","घाटा","शिरोधरा","शष्कुली","स्पृहा","माया","शाखा","शिखा","कला","मेखला","रेखा","राजि","पङ्क्ति"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"52","page":"0015","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["एताः स्त्रियां विद्धि । इयं क्रोडा अङ्कः । घाटा ग्रीवा । शिरोधरा ग्रीवा । जिह्वा रसना । शष्कुली खण्डस्य भक्ष्यद्रव्यम् । स्पृहा वाञ्छा । माया जनवञ्चनेच्छा । इयं शाखा वृक्षस्य । शिखा चूडा । कला विज्ञानम् । मेखला काञ्ची । रेखाराजिर्घनस्य । पङ्क्तिर्दन्तानाम् ।","स्नायुश्रद्धोल्का[त्का]श्च स्त्रियां खट्वा भवेत्त्रेता ।","ताणा वाणा प्राणा विश्वाणा संक्रुणा विकोणा च ॥ ५२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.55","synonyms":["क्रोडा","घाटा","शिरोधरा","शष्कुली","स्पृहा","माया","शाखा","शिखा","कला","मेखला","रेखा","राजि","पङ्क्ति","स्नायु","श्रद्धा","उल्का","खट्वा","त्रेता","ताणा","वाणा","प्राणा","विश्वाणा","संक्रुणा","विकोणा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.39","page":"0013","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वभावे प्रभवे छन्दोभेदेष्वार्यादिकेष्वपि ।","ज्यानिस्तु हानौ बुद्धौ च रोगे जिह्वा तु वाचि च ॥ ३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.39","meanings":["वाच्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.40","page":"0013","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["ज्वालायां रसने चाथ मञ्जिष्ठासंज्ञभेषजे ।","जिङ्गी दीर्घफलायां च कोशातक्यामथो जुहूः ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.40","meanings":["ज्वाला","रसना"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.63","page":"0026","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दावो दवाग्नावग्नौ च द्रुमस्त्वखिलशाखिषु ।","नान्दिवृक्षे पारिजाते दृतिस्त्वम्बुदजिह्वयोः ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.63","head":"दृति"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.723","page":"0105","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पाण्टिसंज्ञे तु पच्छी स्त्री भवेद्वारुटकान्तरे ।","पन्नं स्कन्ने त्रिषु क्ली तु जिह्वायां पद्रवाक् पुनः ॥ ७२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.723","head":"पन्न"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1540","page":"0174","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूना वधे वधस्थाने स्याच्च दण्डार्पिताङ्कुशे ।","अधःसिरायां जिह्वाया(स्तुधा ? स्तथा) दुहितरि स्मृता ॥ १५४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1540","head":"सूना"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.1.27","page":"0003","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गोजिह्वा दार्विकासंज्ञस्थावरे परिकीर्तिता ।","मनःशिलायां गोश्चापि जिह्वायां क्षुद्रधान्यके ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.1.27","head":"गोजिह्वा"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1480","page":"0176","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आस्वादने तु जिह्वायामपि स्याद्रसना न ना ।","शब्दने च रसज्ञा तु जिह्वायां स्त्री त्रिषु त्वसौ ॥ १४८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1480","head":"रसना"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1491","page":"0177","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सजीरकं रसाला स्यादिति तस्याश्च लक्षणम् ।","जिह्वायामपि दूर्वायां रभसः प्रोक्तवानिमाम् ॥ १४९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1491","head":"रसाला"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1549","page":"0182","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जिह्वायां नाडिभेदे च लवणस्तु पुमानयम् ।","दैत्यभेदे पटुरसे त्रि तु तद्वति वस्तुनि ॥ १५४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1549","head":"ललना"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.11","page":"0053","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["तुषवह्नौ कुकूलः स्यात्तुल्यौ संतापसंज्वरौ ।","बाष्पे ऊष्माप्यथो वाह्निजिह्वा कीला शिखार्चिषः ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.11","synonyms":["तुषवह्नि","कुकूल","संताप","संज्वर","बाष्प","ऊष्मन्","वह्निजिह्वा","कीला","शिखा","अर्चिस्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.249","page":"0132","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मघ्यस्थौ राजदन्तौ तौ लोला जिह्वा रसज्ञया ।","रसनाथ काकुदं तालु घण्टिका तु सुधास्रवा ॥ २४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None रसनाथ काकुदं तालु (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.249","synonyms":["राजदन्त","लोला","रसज्ञा","रसना","काकुद","तालु","घण्टिका","सुधास्रवा"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.2.31","page":"0214","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्त्रीलिङ्गे योनिमन्नाम वल्लीसेनातडिद्दिशाम् ।","वम्रीतन्द्रानिशां ग्रीवादयाजिह्वाधियामपि ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.2.1","synonyms":["योनि","वल्ली","सेना","तडित्","दिश्","वम्री","तन्द्रा","निशा","ग्रीवा","दया","धी"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.89","page":"0013","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["भित्तिर्हेतिः प्रभा भानुश्चरणं किरणं द्युतिः ।","उमा जिह्वा दशा कीलः कोशः काशः प्रकाशनम् ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.89","synonyms":["भित्ति","हेति","प्रभा","भानु","चरण","किरण","द्युति","उमा","दशा","कील","कोश","काश","प्रकाशन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.84","page":"0006","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसज्ञा रसना जिह्वा रसाऽप्यारसनेन्द्रियम् ।","रदनो दशनो दन्तो द्विजो भ्रूर्भ्रुकुटिः कुटिः ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.83","synonyms":["रसज्ञा","रसना","रसा","रसनेन्द्रिय","रदन","दशन","दन्त","द्विज","भ्रू","भ्रुकुटि","कुटि"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"4.312","page":"0022","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कान्तिः छविः प्रभा दीप्तिः त्विट् रुचिर्भा प्रकाशिका ।","अर्च्चिर्ज्वाला वह्निशिखा कीला जिह्वा स्फुलिङ्गिनी ॥ ३१२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.4.0.6","synonyms":["कान्ति","छवि","प्रभा","दीप्ति","त्विष्","रुचि","भा","प्रकाशिका","अर्चिस्","ज्वाला","वह्निशिखा","कीला","स्फुलिङ्गिनी"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.34","page":"0023","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["जिह्वा रसज्ञा रसना कण्ठो निगरणो गलः ।","अंशः स्कन्धो भुजशिरो बाहुर्बाहा च दोर्भुजः ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.34","synonyms":["रसज्ञा","रसना","कण्ठ","निगरण","गल","अंश","स्कन्ध","भुजशिरस्","बाहु","बाहा","दोस्","भुज"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.940","page":"0143","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["जिह्वा लोला रसज्ञा च रशना रसना रसा ।","काकुश्च ललना रस्ना रसिका रसमातृका ॥ ९४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.669","synonyms":["लोला","रसज्ञा","रशना","रसना","रसा","काकु","ललना","रस्ना","रसिका","रसमातृका"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.3.19","page":"0317","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विश्वे स्युरर्चिषो जिह्वाः तन्नामतः प्रसिद्धकाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.3.19","synonyms":[]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.312","page":"0103","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["जिह्वा रसज्ञा रसना रसाला रशना तथा ।","सुधास्रवा च रसिका रसाङ्का प्रतिजिह्विका ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.312","synonyms":["रसज्ञा","रसना","रसाला","रशना","सुधास्रवा","रसिका","रसाङ्का","प्रतिजिह्विका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.68","page":"0240","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मार्जनो लोध्रवृक्षे स्यात्क्लीबं मार्ष्टौ तु मार्जनम् ।","मानिनी तु स्त्रियां फल्यां मानी मानवति त्रिषु ॥","मैथुनं सङ्गते क्लीबं सुरते च नपुंसकम् ।","यमनो ना यमे क्लीबं बन्धे चोपरतावपि ॥","यवनो जातिभिद्देशभिदोर्वेगाश्वयोरपि ।","यवन्योषधिभेदे स्त्री वेगिनि त्वभिधेयवत् ॥","यापनं स्यान्निरसने कालक्षेपे च वर्त्तने ।","युवा श्रेष्ठे च तरुणे निसर्गबलसंयुते ॥","योजनं स्याच्चतुष्क्रोश्यां योगमाने परात्मनि ।","रसनं स्वादने शब्दे स्याद्रास्नाजिह्वयोः स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.68","head":"रसना"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"9.34","page":"0310","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अब्धिद्रोणीरसाला श्रुतिविरतिगुहाशुक्तिमुक्तावडभ्यः ।","आदौ भूम्निस्थलीज्यानियतितरलिकावेदिभित्तिश्रुचोपि ।","वल्यवल्लीविदारीत्रुटिधमनिशिखामल्लिकायूषिकात्वक् ।","दृष्टिजिह्वाऽटवीद्राः सनिविकृतिकणादेहलीमृत्तिकाश्च ॥"],"metre":"sragdhara","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.9.0.34","synonyms":["द्रोणी","रसाला","श्रुति","विरति","गुहा","शुक्ति","मुक्ता","वडभी","स्थली","ज्या","नियति","तरलिका","वेदि","भित्ति","श्रुच्","वली","वल्ली","विदारी","त्रुटि","धमनि","शिखा","मल्लिका","यूषिका","त्वच्","दृष्टि","अटवी","विकृति","कणा","देहली","मृत्तिका"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1081","page":"0134","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["आस्यं मुखबिलं दन्ता दशना रदना रदाः ।","रसज्ञा रसना जिह्वा समाने तालुकाकुदे ॥ १०८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.51","synonyms":["आस्य","मुखबिल","दन्त","दशन","रदन","रद","रसज्ञा","रसना","तालुक","काकुद"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2153","page":"0260","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दक्षिणावर्तशङ्खे स्याद्रशना दर्भदामनि ।","काञ्चीगुणे च जिह्वायां रसना रसनं विषे ॥ २१५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.294","head":"रसना"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.5.16","page":"0006","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शिवोत्तमः शिवा तुष्टिश्चतुर्थी बिन्दुमालिनी ।","वैष्णवी बैन्दवी जिह्वा कामकला सनादका ॥ १६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 क (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.5.3","synonyms":["शिवोत्तम","शिवा","तुष्टि","चतुर्थी","बिन्दुमालिनी","वैष्णवी","बैन्दवी","कामकला","सनादका"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.26.82","page":"0013","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["झो झङ्कारी गुहो झञ्झावायुः सत्यः षडुन्नतः ।","अजेशो द्राविणी नादः पाशी जिह्वा जलं स्थितिः ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.26.1","head":"झ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.29.92","page":"0014","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ठः शून्यं मञ्जरी बीजं पाणिनी लाङ्गली क्षयः ।","वनजो नन्दनो जिह्वा सुमञ्जुघूर्णनं सुधा ॥ ९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ञ्जु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.29.1","head":"ठ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.5.13","page":"0047","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ई-स्त्रिमूर्तिर्वामनेत्रं शेखरः कोटरस्तथा ।","वाग्मी शुद्धश्च जिह्वाख्यो माया विष्णुः प्रकाशितः ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.5.1","synonyms":["त्रिमूर्ति","वामनेत्र","शेखर","कोटर","वाग्मिन्","शुद्ध","माया","विष्णु"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.26.34","page":"0049","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["झो जिह्वा वामहस्तश्च कङ्कणः कृतमण्डलः ।","अकल्पक(त)श्च झङ्कारी दक्षशाखा गुहस्तथा ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.26.1","synonyms":["वामहस्त","कङ्कण","कृतमण्डल","अकल्पक","झङ्कारिन्","दक्षशाखा","गुह"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"12.12","page":"0069","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मुद्गरः पाशवज्राख्या जिह्वा ब्राह्मी तथैव च ।","पञ्चमुद्राः समाख्याता ब्रह्मास्त्रजपपूजने ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.12.0.13","synonyms":["मुद्गर","पाश","वज्र","ब्राह्मी"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.6.31","page":"0053","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कटाक्षकाक्षौ काकुस्तु जिह्वाऽथ प्रतिजिह्विका ।","सुधास्रवा च कर्णस्तु श्रोतः क्लीबे ध्वनिग्रहः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.6.31","synonyms":["कटाक्ष","काक्ष","काकु","प्रतिजिह्विका","सुधास्रवा","कर्ण","श्रोतस्","ध्वनिग्रह"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.258","page":"0180","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["योषिज्जिह्वा च ललना लाञ्छनं नामचिह्नयोः ।","रक्ते वितानमुल्लोचे विलग्नं मध्यलग्नयोः ॥ २५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.267","head":"ललना"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.407","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बिम्बे देशे ना च शुनि रसालत्विक्षुचूतयोः ।","जिह्वाकमलयोर्लाला शाला स्याद्गृहशाखयोः ॥ ४०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.422","head":"लाला"},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"58","page":"0050","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जिह्वास्वादनिनादेषु रसनं कटिमण्डने ॥ ५८ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.91","head":"रसन"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.2.29","page":"0011","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शिखा जिह्वार्चिरपुमान् कीला ज्वाला च नृस्त्रियोः ।","झलका तु महाज्वाला प्रवर्ग्यो नीलकोऽपि च ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.2.29","synonyms":["शिखा","अर्चिस्","कीला","ज्वाला","झलका","प्रवर्ग्य","नीलक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.90","page":"0180","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसज्ञा रसना जिह्वा राजिः सूनाऽप्यधः स्थिता ।","गण्डो गल्लः कपोलश्च तत्परा तु हनुर्न षण् ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.90","synonyms":["रसज्ञा","रसना","राजि","सूना","गण्ड","गल्ल","कपोल","हनु"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.15","page":"0221","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अलक्ष्म्यग्रजयोर्ज्येष्ठा गृहगोल्यृक्षभेदयोः ।","जिह्वा वाग्रसनार्चिःषु तन्द्रा निद्राप्रमीलयोः ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.15","meanings":["वाच्","रसना","अर्चिस्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.69","page":"0262","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निर्यासे हेम्नि रूप्ये च जिह्वास्वादनयोर्न ना ।","रेवटं दक्षिणावर्तशंखे रेणौ तु रेवटः ॥ ६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.69","head":"रसन"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}