{"stem":"जीवन","iast":"jīvana","found":true,"koshas":24,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.712","page":"35","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आजीवो जीवनं वार्ता जीविका वृत्तिवेतने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.712","synonyms":["आजीव","वार्ता","जीविका","वृत्ति","वेतन"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.2.1","page":"42","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं","तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।","क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी","कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥","कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.2.1","synonyms":["नीर","वारि","जल","दक","क","उदक","पानीय","अम्भस्","कुश","तोय","जीवनीय","सलिल","अर्णस्","अम्बु","वार्","संवर","क्षीर","पुष्कर","मेघपुष्प","कमल","अप्","पयस्","पाथस्","कीलाल","भुवन","वन","घनरस","यादोनिवास","अमृत","कुलीनस","कबन्ध","प्राणद","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"4.1.159","page":"6","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रजते त्रापुषं वङ्गं जीवनं वसु भीरुकम् ।","स्वभ्रं सौम्यं च शोध्यं च रूप्रं भीरु जवीयसम् ॥ १५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.4.1.7","synonyms":["त्रापुष","वङ्ग","वसु","भीरुक","स्वभ्र","सौम्य","शोध्य","रूप्र","भीरु","जवीयस"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.10.2","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।","पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥","कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।","अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥","मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.10.2","synonyms":["अप्","वार्","वारि","सलिल","कमल","जल","पयस्","कीलाल","अमृत","भुवन","वन","कबन्ध","उदक","पाथस्","पुष्कर","सर्वतोमुख","अम्भस्","अर्णस्","तोय","पानीय","नीर","क्षीर","अम्बु","शम्बर","मेघपुष्प","घनरस","आप्य","अम्मय"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.9.1","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ऊरव्या ऊरुजा अर्या वैश्या भूमिस्पृशो विशः ।","आजीवो जीविका वार्ता वृत्तिर्वर्तनजीवने ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.9.1","synonyms":["ऊरव्य","ऊरुज","अर्य","वैश्य","भूमिस्पृश्","विश्","आजीव","जीविका","वार्ता","वृत्ति","वर्तन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.570","page":"0064","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आर्या भूमिस्पृशो वैश्या ऊख्याश्च विशः स्मृताः ।","जीवनं वृत्तिराजीवो वार्त्ता चेति निगद्यते ॥ ५७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None आर्या भूमिस्पृशो वै (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.416","synonyms":["आर्य","भूमिस्पृश्","वैश्य","ऊख्य","विश्","वृत्ति","आजीव","वार्त्ता"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.3.9","page":"0083","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृत्तिः प्रवर्तने ख्याता विवृतौ जीवनेऽपि च ।","कौशिकीभारतीत्यादौ नाट्यवृत्तौ च दृश्यते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.3.9","head":"वृत्ति"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.54","page":"0118","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवनं जीवने तोये जीवनी चौषधी स्मृता ।","अङ्गनं प्राङ्गणे गत्यामङ्गना कामिनी स्मृता ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.54","meanings":["तोय"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"1.97","page":"0016","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["महामुखं मेघपुष्पं जीवनं जीवितं शरम् ।","जीवनीयं शुचिः सारं शम्बरं चाप्यधोमुखम् ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.1.0.97","synonyms":["महामुख","मेघपुष्प","जीवित","शर","जीवनीय","शुचि","सार","शम्बर","अधोमुख"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.43","page":"0073","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्त्ता वृत्तिः पुनः क्लीबे वर्त्तनं जीवनं पुनः ।","पुंस्याजीवोऽपि यद्भेद्यगाम्येषां त्रिष्वितः पुनः ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.43","synonyms":["वार्त्ता","वृत्ति","वर्त्तन","आजीव"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.226","page":"0157","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["हौम्यं होमोत्तमार्थं स्यादस्याघाराभिघारणौ ।","मले घृतस्य विलयोथास्त्री क्षीरं तु जीवनम् ॥ २२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.226","synonyms":["हौम्य","आघार","अभिघारण","विलय","क्षीर"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.239","page":"0159","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मन्थदण्डोऽथ तद्रज्जौ नेत्रं क्लीबे ततः पुनः ।","स्त्रियां भिः सान्नमन्धः षण् जीवनं स्यात्प्रसाधनम् ॥ २३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.239","synonyms":["मन्थदण्ड","नेत्र","भिस्सा","अन्न","अन्धस्","प्रसाधन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.535","page":"0192","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कार्त्तस्वरं लोहवरं महारजतगारुडे ।","अग्निपर्यायबीजार्थं शुक्रं जीवनमोजसम् ॥ ५३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.535","synonyms":["कार्त्तस्वर","लोहवर","महारजत","गारुड","शुक्र","ओजस"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.384","page":"0292","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वादुमांसी वयस्था तु विषाणी च पयस्विनी ।","काकोली मधुरा शुक्ला क्षीरशुक्लापि जीवनः ॥ ३८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.384","synonyms":["स्वादुमांसी","वयस्था","विषाणी","पयस्विनी","काकोली","मधुरा","शुक्ला","क्षीरशुक्ला"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.535","page":"0309","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जीवको जीवनो जीव्यः शृङ्गाख्यः प्राणदः प्रियः ।","चिरञ्जीवी च मधुरो मङ्गल्यः कूर्चशीर्षकः ॥ ५३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.535","synonyms":["जीवक","जीव्य","शृङ्गाख्य","प्राणद","प्रिय","चिरञ्जीविन्","मधुर","मङ्गल्य","कूर्चशीर्षक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.14.10","page":"0344","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जीवनं भुवनं यादः पावनं क्षणदं दकम् ।","अम्ब्वम्भः शंवरं तोयं कोमलं धरुणं सुखम् ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.14.10","synonyms":["भुवन","यादस्","पावन","क्षणद","दक","अम्बु","अम्भस्","शंवर","तोय","कोमल","धरुण","सुख"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.7.3","page":"0099","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्जीवनं जीवनीयं दगर्णे(?) सर्वतोमुखम् ।","गवं(?)सरः कर्बुरं च पवित्रं पूतमङ्कुरः ।","कम्बलं तामरं कृत्स्नं क्षणदं स्यन्दनं मधु ।","क्षरं कंत्वलिगं * * न स्त्री कोडं(?)रसं विषम् ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.7.3","synonyms":["वार्","जीवनीय","सर्वतोमुख","सरस्","कर्बुर","पवित्र","पूत","अङ्कुर","कम्बल","तामर","कृत्स्न","क्षणद","स्यन्दन","मधु","क्षर","रस","विष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.2","page":"0271","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्याज्जीवनं चाथ कृषिः कर्षणं प्रमृतानृते ।","उञ्छो धान्यकणादानं कणिशाद्यर्जनं शिलम् ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1504","synonyms":["कृषि","कर्षण","प्रमृत","अनृत","उञ्छ","शिल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.100","page":"0281","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["भक्तौदनोन्धोमसरारनाल-","[133a]प्रसादनान्नानि च जीवनं च ।","याजं च वाजं कुरुरोदनोऽस्त्री","कूराशने दीदिवि चात्र भिस्सा ॥ १०० ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"indravajra · pāda 2 syl. 1 प्र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1605","synonyms":["भक्त","ओदन","अन्धस्","मसर","आरनाल","प्रसादन","अन्न","याज","वाज","कुरुर","कूर","दीदिवि","भिस्सा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.86","page":"0084","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्गर्भग्रहणे वेति प्राणिगर्भमुचि त्विह ।","स्यात्सूयते च सूतेऽथ श्वसित्यनिति जीवति ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.487","meanings":["श्वसिति","अनिति","जीवति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.87","page":"0084","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["प्राणित्यूर्जयति स्याच्च धुक्षते धिक्षते तथा ।","बलति स्याद्बलयति तथा पियति लाट्यति ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.488","meanings":["प्राणिति","ऊर्जयति","धुक्षते","धिक्षते","बलति","बलयति","पियति","लाट्यति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.44","page":"0253","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्यौतिष्यपि स्याच्चरमेऽथ वेगे","वेगाधिकेऽश्वे जवनश्च देशे ।","स्यादौषधौ स्त्रीपरवत्सवेगे","जीवे सुते जीवन आदिलिङ्गः ॥ ४४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.66","meanings":["जीव","सुत"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.45","page":"0253","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबे तु वृत्तौ सलिलेऽथ मेदा","स्याज्जीवनाह्वा किल जीवनी तु ।","जीवन्तिका देवनमन्तिमे स्यात्","क्रीडाजिगीषाव्यवहारवाचि ॥ ४५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.67","meanings":["वृत्ति","सलिल"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.206","page":"0034","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आर्या भूमिस्पृशो वैश्या ऊरव्या ऊरुजा विशः ।","आजीवो जीवका वृत्तिर्वार्ता वर्तनजीवने ॥ २०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.206","synonyms":["आर्य","भूमिस्पृश्","वैश्य","ऊरव्य","ऊरुज","विश्","आजीव","जीविका","वृत्ति","वार्ता","वर्तन"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"15","page":"0007","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।","सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.15","synonyms":["वार्","वारि","क","पयस्","अम्भस्","अम्बु","पाथस्","अर्णस्","सलिल","जल","सर","वन","कुश","नीर","तोय","अप्","विष"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.804","page":"0117","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यादाशीविषये जीवितरि क्लीबं तु जीवनम् ।","जीविकायां जलेऽन्ने च प्राणने च स्त्रियां पुनः ॥ ८०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.804","meanings":["जीविका","जल","अन्न","प्राणन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.806","page":"0117","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मेदासंज्ञौषधीभेदे टाबन्ता स्यादना पुनः ।","जीवना जीवयत्यर्थे जीवदस्तु रिपौ पुमान् ॥ ८०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.806","meanings":["जीवयितृ"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.35","page":"0021","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["साकल्यासङ्गयोश्च स्यादङ्कुशस्य च बन्धने ।","जलेन चतुरो मासाञ्जीवनेऽप्यथ पाप्मनः ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.224","head":"पारायण"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.344","page":"0047","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनं तोयं शंवरं नीरवारिणी ।","पुष्करं कं जलं पाथः सलिलं सर्वतोमुखम् ॥ ३४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.344","synonyms":["पानीय","तोय","शंवर","नीर","वारि","पुष्कर","क","जल","पाथस्","सलिल","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.257","page":"0084","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["क्लीबलिङ्गे जनुः षान्तं जीवातुर्जीवनागदे ।","श्वसितं श्वास इत्येवमुच्छ्वासोऽन्तर्मुखे मतः ॥ २५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.257","synonyms":["जनुस्","जीवातु","अगद","श्वसित","श्वास","उच्छ्वास"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.13.206","page":"0188","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवनं सलिले जन्मवृत्त्योरपि निरीक्ष्यते ।","जगती छन्दसां भेदे भूमौ लोकेऽथ जम्बुकः ॥ २०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.13.13","meanings":["सलिल","जन्मन्","वृत्ति"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"3.27","page":"0125","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि कीलं कीलालं कमलं कि(को?)मलं जलम् ।","जीवं च जीवनं चैव भुवनं वनमित्यपि ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.3.0.27","synonyms":["वार्","वारि","कील","कीलाल","कमल","कोमल","जल","जीव","भुवन","वन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"2.240","page":"0017","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मृतः परासुर्निर्ज्जिवः प्रमीतस्त्यक्तजीवनः ।","आसुः प्राणो वसुर्जीव आयुर्जीवितजीवने ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 र्नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.2.0.23","synonyms":["मृत","परासु","निर्जीव","प्रमीत","त्यक्तजीवन","असु","प्राण","वसु","जीव","आयुस्","जीवित"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.280","page":"0020","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अमृतं जीवनं वारि सलिलं भुवनं पयः ।","कबन्धमर्णोम्भस्त्योयमुदकं ककुशं शरम् ॥ २८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.3","synonyms":["अमृत","वारि","सलिल","भुवन","पयस्","कबन्ध","अर्णस्","अम्भस्","तोय","उदक","क","कुश","शर"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"4.4","page":"0040","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जीवनं सर्वभद्रं च पाथः काण्डं कुशं विषम् ।","भूसारं सारसाधारं सारं नीरं जलं जडम् ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.4.0.4","synonyms":["सर्वभद्र","पाथस्","काण्ड","कुश","विष","भूसार","सारसाधार","सार","नीर","जल","जड"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"5.3.40","page":"0045","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ऊरव्यश्वोरुजो विट् च तुलाधाराग्रजीवनः ।","वार्ता तु वर्तकं वार्ता वृत्तिर्वर्तनजीवने ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.5.3.2","synonyms":["ऊरव्य","ऊरुज","विश्","तुलाधार","अग्रजीवन","वर्तक","वार्ता","वृत्ति","वर्तन"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"15.1.234","page":"0022","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षीरस्य चोत्तरावस्थाभावे दुग्धं तु जीवने ।","क्षीराविकायां दुग्धी स्यात् मधुः पुण्ड्रमधूकयोः ॥ २३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.15.1.2","head":"दुग्ध"},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"16.1.253","page":"0023","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवनं प्रस्रवे नीरे जीवनश्चिरजीविनि ।","मेदायां जीवनी सिद्धिवीराजीवासु जीविनी ॥ २५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.16.1.8","meanings":["प्रस्रव","नीर","चिरजीविन्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.3.110","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं तोयं पानीयं सलिलं कुशम् ।","अम्भोऽर्णोऽम्बु पयः पाथः शम्बरं जीवनं वनम् ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.3.7","synonyms":["नीर","वारि","जल","तोय","पानीय","सलिल","कुश","अम्भस्","अर्णस्","अम्बु","पयस्","पाथस्","शम्बर","वन"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.3.46","page":"0038","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अमत्रं भाजनं पात्रं पण्यं भाण्डं क्रयाणकम् ।","वर्तनं जीवनं वृत्तिराजीवो जीविकापि च ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.3.3","synonyms":["अमत्र","भाजन","पात्र","पण्य","भाण्ड","क्रयाणक","वर्तन","वृत्ति","आजीव","जीविका"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1353","page":"0229","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आजीवो जीवनं वार्ता जीविका वृत्तिवेतने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1353","synonyms":["आजीव","वार्ता","जीविका","वृत्ति","वेतन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.1.1802","page":"0294","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रूप्यं रूपं तथा श्वेतं त्रापुषं रजतं सितम् ।","दुर्वर्णकञ्च दुर्वर्णं जीवनं बङ्गजीवनम् ॥ १८०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.1.302","synonyms":["रूप्य","रूप","श्वेत","त्रापुष","रजत","सित","दुर्वर्णक","दुर्वर्ण","बङ्गजीवन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.2.1854","page":"0303","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वारि वारं जलं क्षीरं नीरं नारं कुलीनसम् ।","जीवनं जीवनीयं च भुवनं भवनं वनम् ॥ १८५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.2.1","synonyms":["वारि","वार","जल","क्षीर","नीर","नार","कुलीनस","जीवनीय","भुवन","भवन","वन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.2.39","page":"0039","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।","अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.2.39","synonyms":["वार्","वारि","तोय","उदक","नीर","पानीय","सम्बर","अम्भस्","क्षीर","अम्बु","सलिल","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.56","page":"0237","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः ।","जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥","जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च ।","जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥","ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् ।","जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥","जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके ।","तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥","तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् ।","तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥","तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु ।","त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥","तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् ।","तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥","तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 षु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.56","meanings":["वर्त्तन","प्राणधारण","सलिल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.72","page":"0241","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्रीपुंसयोस्तूलनाले जीवने तर्कुपीठके ।","वर्त्तिष्णौ च त्रिषु क्लीबं स्यात्साधारणवर्तुले ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.72","head":"वर्तन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.104","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथर्वनो द्वयोर्वेदे भूमिदेवे च पुंस्यपि ।","अभिजनं कुले ख्यातौ जन्मभूमौ कुलध्वजे ॥","आयोधनं क्लीबलिङ्गं भवेद्युद्धे वधेऽपि च ।","भवेदाकलनं काङ्क्षा परिसंख्यानबन्धने ॥","आतञ्चनं प्रतीवायाप्यायनजीवनेष्वपि ।","आराधनं तोषणे स्यात्संप्राप्तो पचनेऽपि च ॥","आच्छादनं पिधाने स्याद्वस्त्रेऽपि वृतिमात्रके ।","आक्रन्दनं शोचने च तिरस्कारणे(?)पि च ॥","आवेशनं शिल्पिगृहे भूतावेशप्रवेशयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 ज (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 न (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 शो (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.104","head":"आतञ्चन"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.90","page":"0225","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वणिग्द्रव्येऽपि, पानीये जीवनीयं च जीवनम् ।","नीरं नारं भीरं वा स्त्री-क्लीबयोर्वारे वार्दरे ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.90","synonyms":["जीवनीय","नीर","नार","भीर","वार्","वार्दर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.145","page":"0019","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दुर्वर्णवङ्गजीवनरुद्राश्रुभवानि तुल्यानि ।","ताम्रं म्लेच्छमुखं म्लेच्छं सुखं शुल्बमुदुम्बरम् ॥ १४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.80","synonyms":["दुर्वर्ण","वङ्ग","रुद्राश्रुभव","ताम्र","म्लेच्छमुख","म्लेच्छ","सुख","शुल्ब","उदुम्बर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.10.318","page":"0043","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-","पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।","कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरं","नारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. 1 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.10.24","synonyms":["अम्भस्","पुष्कर","वारि","तोय","जल","वार्","पाथस्","वन","अर्णस्","पयस्","पानीय","उदक","मेघपुष्प","सलिल","क्षीर","अम्बु","नीर","अमृत","कीलाल","भुवन","कबन्ध","कमल","शम्बर","नार","कम्","घनरस","अप्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1394","page":"0169","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अर्या भूमिस्पृशो वैश्या ऊरव्या ऊरुजा विशः ।","आजीवो जीविका वृत्तिर्वार्ता वर्तनजीवने ॥ १३९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.1","synonyms":["अर्य","भूमिस्पृश्","वैश्य","ऊरव्य","ऊरुज","विश्","आजीव","जीविका","वृत्ति","वार्ता","वर्तन"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1997","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वीर्यं पराक्रमे शुक्ले वृत्तिर्वर्तनजीवने ।","विधिर्ब्रह्मणि दैवे च विधाने कर्मकल्पयोः ॥ १९९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.138","head":"वृत्ति"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.29.37","page":"0049","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ठकारो लाङ्गली चैव दक्षोरुर्वर्त्तुलः पुनः ।","पूर्णचन्द्रामृताख्यौ च तथा करतलद्वयम् ।","वनजो जीवनो जीवो वृषघ्नश्चन्द्रकः सुधा ॥ ३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.29.1","synonyms":["लाङ्गलिन्","दक्षोरु","वर्त्तुल","पूर्णचन्द्र","अमृत","करतलद्वय","वनज","जीव","वृषघ्न","चन्द्रक","सुधा"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.240","page":"0174","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निम्बेऽपि छर्दनं वान्तौ जवनो देशवेगिनोः ।","बुद्धे जिनो जित्वरे च जीवनं वर्तनाम्भसोः ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.249","meanings":["वर्तन","अम्भस्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.1","page":"0123","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अर्या भूमिस्पृशो वैश्या ऊरव्या उरुजा विशः ।","आजीवो जीविका वृत्तिर्वार्ता वर्तनजीवने ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.1","synonyms":["अर्य","भूमिस्पृश्","वैश्य","ऊरव्य","उरुज","विश्","आजीव","जीविका","वृत्ति","वार्ता","वर्तन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.2.2","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनीयं कं जलमंबूदकं दकम् ।","विषं पाथो घनपदं भुवनं जीवनं वनम् ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.2.2","synonyms":["पानीय","जीवनीय","क","जल","अंबु","उदक","दक","विष","पाथस्","घनपद","भुवन","वन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.3.75","page":"0165","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शष्कुली त्वायता पिष्टगुडतैलतिलैः कृता ।","जीवनान्नाशनांघांसि कूरं भक्तं प्रसादनम् ॥ ७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.3.75","synonyms":["शष्कुली","अन्न","अशन","अंघस्","कूर","भक्त","प्रसादन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.29","page":"0222","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुंश्चल्यां मौक्तिके मुक्ता कारासंयमयोर्यतिः ।","गमने जीवने यात्रा रुजा रुग्भङ्गमृत्यवः ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.29","head":"यात्रा"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}