{"stem":"तक्षन्","iast":"takṣan","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.917","page":"36","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रथकृत्स्थपतिस्त्वष्टा काष्ठतड्तक्षवर्धकी ॥ ९१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.784","synonyms":["रथकृत्","स्थपति","त्वष्टृ","काष्ठतट्","वर्धकिन्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.15","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारस्तु काष्ठतट् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.15","synonyms":["वर्धकि","त्वष्टृ","रथकार","काष्ठतक्ष्"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.587","page":"0066","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आभीरः स्यान्महाशूद्रो गोपालो वल्लवस्तथा ।","त्वष्टा च काष्ठतट् तक्षा रथकारश्च वर्धकिः ॥ ५८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.433","synonyms":["आभीर","महाशूद्र","गोपाल","वल्लव","त्वष्टृ","काष्ठतक्ष्","रथकार","वर्धकि"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.2.7","page":"0067","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूतः क्षत्राद्ब्राह्मणीजे तक्ष्णि सारथिबन्दिनोः ।","लिप्तं च लेपिते भुक्ते लिप्तोऽथ विषदिग्धके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.2.7","head":"सूत"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.2.79","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रथकारस्तु माहिष्यात्करणीजे च तक्षणि ।","अलंकारो विभूषायां ग्रन्थभेदे च कीर्तितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.2.79","head":"रथकार"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.19","page":"0204","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मणिकारो नैकटिको रथकारस्तु वर्द्धकिः ।","काष्ठतट् स्थपतिस्त्वष्टा तक्षाथ ग्रामगृह्यके ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 नै (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.19","synonyms":["मणिकार","नैकटिक","रथकार","वर्द्धकि","काष्ठतट्","स्थपति","त्वष्टृ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.24","page":"0297","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारश्च काष्ठतट् ।","स्थपतिर्ग्रामतक्षस्तु ग्रामाधीनो हि वर्धकिः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.23","synonyms":["वर्धकि","त्वष्टृ","रथकार","काष्ठतट्","स्थपति","ग्रामतक्ष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.4","page":"0286","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भयं तु घोरे कथितं च भीतौ","कुब्जप्रसूनेऽथ मयस्तथोष्ट्रे ।","स्याद्दैत्यतक्ष्ण्यश्वतरे लयस्तु","संश्लेषतौर्यत्रिकसाम्ययोश्च ॥ ४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.4","head":"मय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.11","page":"0332","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पादूकरे चर्मकरौषधौ स्त्री","माहिष्यतः स्यात्तनये करण्याः ।","तक्षण्यपि स्याद्रथकार आद्ये","भटे समे च प्रतिकार उक्तः ॥ ११ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.220","head":"रथकार"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"19","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्रगादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । तद्यथा । इयं स्रक् माला । इयं स्रुक् यज्ञोपकरणभाण्डम् । इयं स्फिक् कटिप्रदेशः । इयं त्वक् बहिश्चर्म । इयं वाक् वाणी । इयं योषित् बाला । द्यौश्च नौश्च द्युनावौ च स्त्रियां भवतः इयं द्यौः स्वर्गः । इयं नौः जलतरणिः । हिशब्दः पादपूरणे । दीधितिमेकां वर्ज्जयित्वा रश्मिवाचकाः शब्दाः पर्यायाश्च ये ते पुंसि भवन्ति । तद्यथा इमे रश्मयः प्रग्रहाः किरणाः अंशवः पादाः मयूखाः अभीषवः गभस्तयः घृणय इत्येवमादयः । तुशब्दः पादपूरणे ।","मूर्द्ध्नोऽक्षतक्षमज्जश्लेष्मात्माश्मयु[यू]वपूषराजभी रहितम् ।","सर्वं द्व्यच्कं नान्तं नपुंसकं पुंसि वा भवेद्ब्रह्मा ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.20","synonyms":["स्रज्","स्रुच्","स्फिज्","त्वच्","वाच्","योषित्","दिव्","नौ","दीधिति","रश्मि","प्रग्रह","किरण","अंशु","पाद","मयूख","अभीषु","गभस्ति","घृणि","मूर्धन्","उक्षन्","मज्जन्","श्लेष्मन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","राजन्","ब्रह्मन्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"20","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मूर्द्धन् उक्षन् तक्षन् मज्जन् श्लेष्मन् आत्मन् अश्मन् युवन् पूषन् इत्येतैः शब्दै रहितं वर्जितं यदन्यत् द्व्यच्कं द्विस्व[श्व]रं च नान्तं प्रातिपदिकं तत्सर्वं नपुंसकं भवति । यथा इदं चर्म वर्म शर्म भस्म सद्म लोम इत्येवमादयः । मूर्द्धादयोऽपि नान्तत्वात् द्व्यच्का अतस्तेषामपि नपुंसकता प्राप्नोति । तदर्थमिति प्रतिषेधः कृतः मूर्द्धोऽक्षतक्षेत्यादि पुंल्लिङ्गाधिकारात्पुंसि भवन्ति । यथा अयं मूर्द्धा शिरः । उक्षा वृषभः । मज्जा सारः । तक्षा वर्द्धकिः । श्लेष्मा धातुविकारः । आत्मा शरीरस्थः । अश्मा नीलः । युवा तरुणः । पूषादित्यः पुंसि वा भवेद्ब्रह्मेति । द्वच्कत्वान्नान्तत्वाच्च ब्रह्मशब्दस्य नपुंसकत्वे प्राप्ते पुंस्त्वं वा विधीयते ब्रह्मशब्दो वा नपुंसकलिङ्गो भवति । इदं ब्रह्मा वेदाध्ययनमीश्वरश्च । अयं ब्रह्मा प्रजापतिः । यद्येवं यत् द्व्यच्कं नान्तं तन्नपुंसकम् । एवं सति राजन् शब्दस्यापि नपुंसकता स्यात् पुंस्यन्तर्भावो द्रष्टव्यः ।","त्रुटिसीमसन्ध्यारात्रयः स्त्रियां धूलिवेणिखार्यश्च ।","पुंसि निशीथो ज्योत्स्नादयाशलाका स्त्रियां नित्यम् ॥ २० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.21","synonyms":["चर्मन्","वर्मन्","शर्मन्","भस्मन्","सद्मन्","लोमन्","मूर्धन्","उक्षन्","मज्जन्","श्लेष्मन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","ब्रह्मन्","राजन्","त्रुटि","सीमन्","सन्ध्या","रात्रि","धूलि","वेणि","खारि","निशीथ","ज्योत्स्ना","दया","शलाका"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.514","page":"0086","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तप्ता स्याद्भास्करे पुंसि भेद्यलिङ्गं तु तापके ।","त्वष्टा प्रजापतौ वह्नौ देवतक्षणि तक्षणि ॥ ५१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.514","head":"त्वष्टृ"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.515","page":"0087","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विष्ण्वग्रजे माध्यमिकदेवे दिनकरे च ना ।","त्रि तु त्वक्षितरि स्यात् तु तक्षा ना वर्धकौ स तु ॥ ५१५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.515","meanings":["वर्धकि"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.516","page":"0087","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विप्रीकरणजे मर्त्यजातिभेदे द्वयोस्तथा ।","आयोगवे च वृत्तिश्चेत् तक्षणं तस्य ना पुनः ॥ ५१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.516","meanings":["विप्रीकरणजमर्त्यजातिभेद","आयोगव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1537","page":"0173","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पारदे द्वे तु तक्ष्णि स्याद् वन्दिन्यपि पठन्त्यमुम् ।","ब्राह्मण्यां क्षत्त्रियाज्जाते जनिते तु त्रिषु स्मृतः ॥ १५३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1537","head":"सूत"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.2.240","page":"0032","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वज्रे कुठारे स्थपतिः पुनः स्यात् सोविदल्लके ।","तक्षण्यधिपतौ चापि बृहस्पतिसवेष्टिनि ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.2.240","head":"स्थपति"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.825","page":"0119","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तप्तावथ पुमान् सर्पराजभेदे हि तक्षकः ।","तक्ष्णि चाथो तक्षितरि त्रिस्त्वक्सारस्तु पुंस्ययम् ॥ ८२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.825","head":"तक्षक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.240","page":"0032","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वज्रे कुठारे स्थपतिः पुनः स्यात् सौविदल्लके ।","तक्षण्यधिपतौ चापि बृहस्पतिसवेष्टिनि ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.338","head":"स्थपति"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.15.230","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तक्षको भुजगे तक्ष्णि तरणी रविबेडयोः ।","तरुणो नूतने यूनि तारकं नेत्रतारयोः ॥ २३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.15.17","head":"तक्षक"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.27.362","page":"0207","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूनुर्द्रुमेऽनुजे पुत्रे सौम्यो धिष्ण्ये बुधेऽपि च ।","सूतस्तु पारदे तक्ष्णि मागधे सारथावपि ॥ ३६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.27.2","head":"सूत"},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.575","page":"0100","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शाङ्खिकः स्यात्काम्बविकः शौल्बिकस्ताम्रकुट्टकः ।","तक्षा त्वष्टा वर्धकी च रथकारश्च काष्ठतट् ॥ ५७५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त्का (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.575","synonyms":["शाङ्खिक","काम्बविक","शौल्बिक","ताम्रकुट्टक","त्वष्टृ","वर्धकि","रथकार","काष्ठतट्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.4.59","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वर्धकिः स्थपतिस्तक्षा रथकारश्च काष्ठतक् ।","व्योकारो लोहकारश्च शस्त्रमार्जोऽसिधावकः ॥ ५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.4.10","synonyms":["वर्धकि","स्थपति","रथकार","काष्ठतक्ष्","व्योकार","लोहकार","शस्त्रमार्ज","असिधावक"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1549","page":"0246","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रथकृत् रथकारश्च तक्षा त्वष्टा च वर्द्धकिः ॥ १५४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1499","synonyms":["रथकृत्","रथकार","त्वष्टृ","वर्द्धकि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.13","page":"0154","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्वष्टा तु वर्धकिस्तक्षा सूत्रधारोऽपि वर्धकी ।","रथकारो रथकरः काष्टतट् काष्टतक्षकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.13","synonyms":["त्वष्टृ","वर्धकि","सूत्रधार","वर्धकिन्","रथकार","रथकर","काष्टतट्","काष्टतक्षक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.68","page":"0218","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूतः स्याद्वाहनणक्षत्रसुतपारदयोरपि ।","प्रसूते प्रेरिते तक्ष्णि नन्दिसारथिवन्दिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None सूतः स्याद्वाहनणक्षत्र (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.68","head":"सूत"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1516","page":"0183","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तक्षा तु करणाज्जातो माहिष्याद्वैणवस्तथा ।","आयोगवाच्चर्मकारो मागधात्ताम्रजीवकः ॥ १५१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.8","synonyms":["वैणव","चर्मकार","ताम्रजीवक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1521","page":"0184","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा स्थपती रथकारकः ।","कौटतक्षोऽनधीनः स्याद् ग्राभतक्षोऽन्वितार्थक्रः ॥ १५२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 7 र्थ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.13","synonyms":["वर्धकि","त्वष्टृ","स्थपति","रथकारक","कौटतक्ष","ग्रामतक्ष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1928","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["डिम्भः प्लीह्नि खगापत्ये ढक्कावाघे सरित्यपि ।","धुतक्ष्णि तक्ष्णि च त्वष्टा तालस्तु नरके द्रुमे ॥ १९२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.69","head":"त्वष्टृ"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.5.86","page":"0079","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आयोगवस्तैजसकृद्भ्रमकृन्मणिवेधकृत् ।","स तक्षा तक्षणाज्जीवन् स्थपतिर्नगराधिकृत् ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.5.86","synonyms":["आयोगव","स्थपति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.34","page":"0138","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारश्च काष्ठतट् ।","ग्रामाधीनो ग्रामतक्षः कौटतक्षोऽनधीनकः ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.34","synonyms":["वर्धकि","त्वष्टृ","रथकार","काष्ठतट्","ग्रामतक्ष","कौटतक्ष"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.25","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तर्काः कांक्षावितर्कोहास्त्वष्टा तक्ष्णि द्युशिल्पिनि ।","मणिदोषे भये त्रासस्तिष्यः पुष्ये कलौ युगे ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.25","head":"त्वष्टृ"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.81","page":"0245","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्थापत्येऽधिपतौ तक्ष्णि बृहस्पतिसवी च यः ।","समाधिर्ध्याननीवाकप्रतिज्ञासु समर्थने ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.81","head":"स्थपति"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}