{"stem":"ताण्डव","iast":"tāṇḍava","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.280","page":"16","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।","नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 गे (sub) pāda 3 syl. 5 त्यं (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.200","synonyms":["गीत","गान","गेय","गीति","गान्धर्व","नर्तन","नटन","नृत्य","नृत्त","लास्य","नाट्य"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.12","page":null,"kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["ताण्डवं नटनं नाट्यं लास्यं नृत्यं च नर्तने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.12","synonyms":["नटन","नाट्य","लास्य","नृत्य","नर्तन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.93","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गीतं गानमिति प्रोक्तं वाद्यमातोद्यमिष्यते ।","नृत्यं तु ताण्डवं लास्यं त्रितयं नाट्यमुच्यते ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.93","synonyms":["गीत","गान","वाद्य","आतोद्य","नृत्य","लास्य","नाट्य"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"7.117","page":"0076","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ताण्डवं नटनं नाटयं लास्यं नृत्तं च नर्तनम् ।","जायाजीवस्तु शैलूषः शैलालिभरतो नटः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None यं लास्यं नृत्तं च नर्तनम् (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.7.0.1","synonyms":["नटन","नाट्य","लास्य","नृत्त","नर्तन","जायाजीव","शैलूष","शैलालि","भरत","नट"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.48","page":"0422","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["ग्रामसंदिग्धमित्येवं दशधा गीतदुष्टता ।","नर्त्तनं नटनं नाट्यं नृत्यं नृत्तं च ताण्डवम् ॥ ४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.48","synonyms":["ग्रामसंदिग्ध","नर्त्तन","नटन","नाट्य","नृत्य","नृत्त"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.188","page":"0482","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["क्लीबप्राग्रीवनिष्ठेवताण्डवानामथापि च ।","दैवपूर्वपल्लवानां लल्वकर्शांशयोरपि ॥ १८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 र्व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.188","synonyms":["क्लीब","प्राग्रीव","निष्ठेव","दैव","पूर्व","पल्लव","लल्व","कर्श","अंश"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.32","page":"0078","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["करताली करर्द्धिः स्त्री तालमध्ये तु कुक्कुटी ।","स्त्रियां गुणनिका च स्यात्ताण्डवं तु न योषिति ।","नृत्यं नृत्तं नर्तनं च नाट्यं नटनं लास्ययुक् ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.32","synonyms":["करताली","करर्धि","कुक्कुटी","गुणनिका","नृत्य","नृत्त","नर्तन","नाट्य","नटन","लास्य"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.26","page":"0362","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यादाहवः संगरयोगवाची","स्याद्राघवो दाशरथौ च मत्स्ये ।","स्यात्ताण्डवोऽस्त्री तृणभेदनृत्ये-","ऽथो संभवो जन्मनि मेलके च ॥ २६ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.42","meanings":["तृणभेद","नृत्य"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.851","page":"0121","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ताण्डवस्त्वस्त्रियां नृत्ते तृणभेदे च भाषितः ।","तारणस्तु पुमान् मासे सङ्क्रान्त्यवधिके रवेः ॥ ८५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.851","meanings":["नृत्त","तृणभेद"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.196","page":"0029","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नृत्तं लास्यं तथा नृत्यं ताण्डवं नाट्यनर्तने ।","नटनं चोच्चताले स्यात्पानगोष्ठ्यामपि स्मृतम् ॥ १९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.196","synonyms":["नृत्त","लास्य","नृत्य","नाट्य","नर्तन","नटन","उच्चताल","पानगोष्ठी"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.5.161","page":"0231","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["त्रिदिवताण्डवपारशवं पुनः","कुलिशकर्कशकोशविषा अपि ।","कणिशमङ्कुशपाशकरीषका","दिवसरोहिषमेषविशेषकाः ॥ १६१ ॥"],"metre":"drutavilambita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.5.44","synonyms":["त्रिदिव","पारशव","कुलिश","कर्कश","कोश","विष","कणिश","अङ्कुश","पाश","करीष","दिवस","रोहिष","मेष","विशेषक"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.23","page":"0002","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["लास्यं नृत्तं नर्त्तनकं नाट्यं नर्त्तनताण्डवे ।","विपञ्ची तुंबिनी तन्त्री वीणा सप्तस्वरस्वना ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.22","synonyms":["लास्य","नृत्त","नर्त्तनक","नाट्य","नर्त्तन","विपञ्ची","तुंबिनी","तन्त्री","वीणा","सप्तस्वरस्वना"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.3.104","page":"0029","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नर्तनं नाटकं नृत्यं लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ।","अङ्गहारोऽङ्गविक्षेपो व्यञ्जकोऽभिनयो लयः ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.3.2","synonyms":["नर्तन","नाटक","नृत्य","लास्य","नाट्य","अङ्गहार","अङ्गविक्षेप","व्यञ्जक","अभिनय","लय"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.405","page":"0052","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नर्तनं नटनं नृत्यं नृत्तं नाट्यं च ताण्डवम् ।","लास्यञ्चेति हि वामानि कथ्यन्ते कोविदैः किल ॥ ४०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.367","synonyms":["नर्तन","नटन","नृत्य","नृत्त","नाट्य","लास्य"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.443","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["लासो लासं लास्यकञ्च ताण्डवोऽस्त्री नृतिः स्त्रियाम् ।","लास्यताण्डवयोर्भेदो नृत्यशास्त्रे प्रकाशितः ।","अथ वाद्यनृत्यगीतं नाट्यं तौर्यत्रिकं विदुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.443","synonyms":["लास","लास्यक","नृति","नाट्य","तौर्यत्रिक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.314","page":"0080","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["तृणं त्रिणं खटं खेटं हरितार्जुनताण्डवम् ।","तृण्यं तृणसमूहे स्यान्नाड्या तु नडसञ्चये ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.314","synonyms":["तृण","त्रिण","खट","खेट","हरित","अर्जुन","तृण्य","नाड्या"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.18","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् ।","दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥","दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति ।","दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥","दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु ।","दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥","दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः ।","दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥","धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु ।","धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥","धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः ।","नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः ।","नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥","पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु ।","पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥","पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.18","head":"नाट्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.29.29","page":"0287","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुटुम्बोऽस्त्री जनज्ञातिबान्धवेषु च सन्ततौ ।","कैरवं कुमुदे धूर्ते चन्द्रिकायान्तु कैरवी ॥","गाण्डीवगाण्डिवौ चापे पार्थचापेऽपि न स्त्रियौ ।","गालवो मुनिभेदे स्यात्तथा लोध्रमहीरुहे ॥","ताण्डवोऽस्त्री तृणभिदि ख्याते नृत्ये समुद्धते ।","त्रिदिवा तु नदीभेदे स्वर्लोके तु भवेत्पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.29.29","meanings":["तृणभिद्","नृत्य"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.7.918","page":"0115","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कौर्मं चाष्टादशैतानि तावन्त्यन्यानि संख्यया ।","सनत्कुमारताण्डवमानवमारीचवायवीयानि ॥ ९१८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.7.16","synonyms":["कौर्म","सनत्कुमार","मानव","मारीच","वायवीय"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.945","page":"0118","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["स्यादुद्धतं ताण्डवोऽस्त्री कैशिक्याद्यास्तु वृत्तयः ।","तौर्यत्रिकं नृत्तगीतवाद्यं नाट्यं च तत् त्रयम् ॥ ९४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.10","synonyms":["वृत्ति","तौर्यत्रिक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.73","page":"0142","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["ताण्डवोऽस्त्री नृत्तलास्यनटनाक्षजनर्तनम् ।","नटितिर्नाटकी रासो नृत्तं बाह्यं स्वकल्पितम् ॥ ७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.73","synonyms":["नृत्त","लास्य","नटन","अक्षज","नर्तन","नटिति","नाटकी","रास","बाह्य"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}