{"stem":"त्राण","iast":"trāṇa","found":true,"koshas":13,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.159","page":"56","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["गुप्तगोपायितत्रातावितत्राणानि रक्षिते ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.159","synonyms":["गुप्त","गोपायित","त्रात","अवित","रक्षित"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.200","page":"57","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रक्ष्णस्त्राणे ग्रहो ग्राहे व्यधो वेधे क्षये क्षिया ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.200","synonyms":["रक्ष्ण","ग्रह","ग्राह","व्यध","वेध","क्षय","क्षिया"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.187","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["त्रातं त्राणं रक्षितमवितं गोपायितं च गुप्तं च ।"],"metre":"giti","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.187","synonyms":["त्रात","रक्षित","अवित","गोपायित","गुप्त"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.93","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदं व्यवसितित्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.181","head":"पद"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.173","page":"0233","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["समुन्नमुत्तं त्रातं तु गुप्तं गोपायितं पुनः ।","अवितं रक्षितं त्राणमथावगणितं पुनः ॥ १७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.173","synonyms":["समुन्न","उत्त","त्रात","गुप्त","गोपायित","अवित","रक्षित","अवगणित"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.10.40","page":"0239","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["संप्रदायोऽथ विश्रम्भो विश्वासोऽथ क्षये क्षिया ।","ग्रहे ग्राहो वशः कान्तौ रक्षा त्राणे रणः क्वणे ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.10.40","synonyms":["संप्रदाय","विश्रम्भ","विश्वास","क्षय","क्षिया","ग्रह","ग्राह","वश","कान्ति","रक्षा","रण","क्वण"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.80","page":"0043","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पाति पालयति पालयते च","त्राय[188a]तेऽवति पिपर्ति पृणाति ।","कुण्डयत्यपि च कुण्डयते स्याद्","गुण्ठयत्यपि च गुण्ठयतेऽत्र ॥ ८० ॥"],"metre":"svagata","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.72","head":"पाति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.81","page":"0044","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तेजति तुञ्जति जंसति जंसयते गुण्ठति प्रोक्तम् ।","कुण्डति गोपायति च स्याद्दयते रक्षति त्राणे ॥ ८१ ॥"],"metre":"upagiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.73","head":"तेजति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.4","page":"0194","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["झिण्ट्यां तु द्वितये द्वयोस्तु निकषे शाणः प्रदिष्टो बुधैः","कर्षांशे करपत्रके नरि मतः शाणी तु वस्त्रान्तरे ।","त्रायन्त्यामवनेऽन्तिमेऽथ परवत्त्राणं भवेद्रक्षिते","प्राणो हृत्पवने शिशौ च कवितासारे बले चानिले ॥ ४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.3","meanings":["त्रायन्ती","अवन","रक्षित"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.21","page":"0197","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याच्छून्योषरयोस्त्रिलिङ्गमिरिणं क्लीबे तु नित्यं गृहे","त्राणे त्रातरि हिंसने च शरणं स्याद्वारिपर्ण्यां पुनः ।","क्लीबे कत्तृणमीरितं तृणभिदि त्राणे पुनर्यन्त्रणं","न स्यात्पुंसि च बन्धने नियमनेऽथो मुद्गरे ब्रह्मणि ॥ २१ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.23","head":"शरण"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.40","page":"0224","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आसत्तिः स्त्री लाभे सङ्गे पर्याप्तिस्तु त्राणे प्राप्तौ ।","प्राकाम्येऽथो निर्वृत्तिः स्याद्वैराग्यादौ पञ्चत्वेऽपि ॥ ४० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.138","head":"पर्याप्ति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.19","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शुक्रेभदानैणमदेषु मद्ये","मनोविकारेऽपि पुमान्मदः स्यात् ।","स्त्री क्षेत्रिवस्तुन्यथ शब्दवाक्य-","व्याजोद्यमत्राणपदार्थपत्सुः ॥ १९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.3","head":"पद"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.7","page":"0247","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्राणे प्रमोदेऽप्यवनं न तु स्त्री","गेहे द्वयोनं भवनं च भावे ।","स्याद्विष्टपे खे भुवनं जने च","स्त्रियां न वारिण्यथ चन्दनोऽस्त्री ॥ ७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.28","head":"अवन"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.23.1","page":"0274","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निष्फलवचने फः स्याद्भयतस्त्राणे च फूत्कारे ।"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.23.1","head":"फ"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.53","page":"0294","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छायातपाभावरविस्त्रियोस्त्विट्-","शोभासु पङ्क्तौ प्रतिबिम्बके च ।","त्राणे च लञ्चेऽथ चिकित्सनेहा-","रम्भोपदेशार्चननिश्चयेषु ॥ ५३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.53","head":"छाया"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.36","page":"0036","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शाखायां त्वपि वैचित्र्ये नान्तशब्दं प्रचक्षते ।","पदमङ्घ्रौ शरे त्राणे व्यवसायापदेशयोः ॥ ३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.36","head":"पद"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.749","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ना त्राणे जडकन्यायां पुनः पाली स्त्रियामियम् ।","अस्त्री द्रोणाह्वये दारुपात्रे पाकस्तु पर्वते ॥ ७४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.749","head":"पाल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.751","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शिशौ द्वे त्रिः प्रशस्येऽथ पातं त्रिस्त्रातशुष्कयोः ।","ना तु राहौ च पतने क्ली तु त्राणे च शोषणे ॥ ७५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.751","head":"पात"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.758","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्यावापृथिव्योः पानं तु त्राणशोषणयोर्नपि ।","पीतौ च ना तु निःश्वासवायौ प्रायः पुनः पुमान् ॥ ७५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.758","head":"पान"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.15.215","page":"0189","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["देवतानिलये पुण्यक्षेत्रे योन्यवतारयोः ।","त्राणं वीर्ये वने त्रायमाणभेषजनाम च ॥ २१५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.15.2","meanings":["वीर्य","वन","त्रायमाणाभेषज"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.283","page":"0198","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदं त्राणे क्रमे स्थानेऽपवादव्यवसाययोः ॥ २८३ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.1","head":"पद"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.3.88","page":"0222","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["बीजं पिञ्जं चोचफाण्टे ललाटं","व्युष्टं रिष्टं चीनपिष्टं कृपीटम् ।","इष्टं गोष्ठं पृष्ठपिङ्गाणके च","त्राणं तीक्ष्णं कार्मणं कारणं च ॥ ८८ ॥"],"metre":"salini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.3.19","synonyms":["बीज","पिञ्ज","चोच","फाण्ट","ललाट","व्युष्ट","रिष्ट","चीनपिष्ट","कृपीट","इष्ट","गोष्ठ","पृष्ठ","पिङ्गाणक","तीक्ष्ण","कार्मण","कारण"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.718","page":"0120","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["त्राते त्राणं चावितं चाप्यवीतं गुप्तमित्यपि ।","संत्यक्ते धूतविधुते विधूतं धौतमित्यपि ॥ ७१८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.718","synonyms":["अवित","अवीत","गुप्त","धूत","विधुत","विधूत","धौत"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2724","page":"0442","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["गुप्तं गोपायितं त्रातं त्राणं तथाऽवितं खलु ॥ २७२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.324","synonyms":["गुप्त","गोपायित","त्रात","अवित"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2775","page":"0453","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["त्राणं रक्षा च रक्षणश्च त्रीणि नामानि सन्ति वै ।","ग्रहणार्थे ग्रहो ग्राहः स्याद्वेधस्तु व्यधोऽपि च ॥ २७७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None त्राणं रक्षा च रक्षणश्च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.409","synonyms":["रक्षा","रक्षण","ग्रह","ग्राह","वेध","व्यध"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.75","page":"0168","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सार्द्रास्तिमिता क्लिन्नतिमितोत्तसमुन्नवत् ।","त्राणो गोपायितस्त्रातो गुप्तश्चारितरक्षितौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 1 सा (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.75","synonyms":["स्तिमित","क्लिन्न","तिमित","उत्त","समुन्न","गोपायित","त्रात","गुप्त","चारित","रक्षित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.9","page":"0208","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबे घ्राणं नासिकायां घ्राते स्यादभिधेयवत् ।","चूर्णो धूल्यां क्षारभेदे चूणं स्यात्पटयुक्तिषु ॥","जिष्णुर्महेन्द्रार्जुनयोर्जित्वरे वाच्यलिङ्गकः ।","झूणि गुवाकभेदे स्याद्दुटदैवश्रुतौ स्त्रियाम् ॥","त्राणं स्यात्त्रायमाणायां रक्षिते रक्षणेऽपि च ।","तीक्ष्णं स्याद्विषलौहाजिमुष्ककलवणेषु च ॥","आत्मत्यागिनि तीव्रे च त्रिषु क्लीबं यवाग्रके ।","द्रोणोऽस्त्रियामाढके तु भवेदाढाचतुष्टये ॥","देशभेदे भारद्वाजे दग्धकाके स्त्रियां क्वचित् ।","तथा काष्ठाम्बुवाहिन्यां गवादन्यामपि स्त्रियाम् ॥","पणो वराटर्के मूल्ये गृहे कार्षापणेऽपि च ।","क्रय्ये द्यूते भृतौ वित्ते व्यवहारेऽपि पुंस्ययम् ॥","पार्ष्णि द्वयोः सैन्यपृष्ठे पादग्रन्थ्यधरेऽपि च ।","स्त्रियामुन्मत्तकान्तायां पार्ष्णी पार्ष्णिरिति द्विधा ॥","प्राणोऽनिले बले काव्यजीवे हृदयमारुते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 गु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ष्क (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 भा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.9","meanings":["त्रायमाणा","रक्षित","रक्षण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.3","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निन्दा स्थियान्तु कुत्सायामपवादे च दुष्कृतौ ।","पदं वाक्ये व्यवसाये शब्दप्रदेशयोरपि ॥","पादे च पादचिह्णो च स्थाने त्राणे च वस्तुनि ।","अङ्के च श्लोकपादे च क्लीबं स्यात्किरणे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.3","head":"पद"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.80","page":"0256","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["रक्षिते तु त्राणं त्रातं गुप्तं गोपायितं तथा ।","वशक्रिया संवननं संवदनं, स्थितौ पुनः ॥ ८० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त्रा (sub) pāda 4 syl. 3 द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.80","synonyms":["रक्षित","त्रात","गुप्त","गोपायित","संवनन","संवदन","स्थिति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1606","page":"0193","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["ऊरीकृतमुररीकृतमाश्रुतमङ्गीकृतं प्रतिज्ञातम् ।","रक्षितमवितं त्रातं त्राणं गोपायितं गुप्तम् ॥ १६०६ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.36","synonyms":["ऊरीकृत","उररीकृत","आश्रुत","अङ्गीकृत","प्रतिज्ञात","रक्षित","अवित","त्रात","गोपायित","गुप्त"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.7.1703","page":"0205","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रीणनं तर्पणं तृप्तिर्धावनं परिशोधनम् ।","सेवनं सीवनं स्यूती रक्ष्णस्त्राणे क्षुधा क्षुधि ॥ १७०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.7.11","synonyms":["प्रीणन","तर्पण","तृप्ति","धावन","परिशोधन","सेवन","सीवन","स्यूति","रक्ष्ण","क्षुधा","क्षुध्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.128","page":"0135","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जेतरीन्द्रेऽर्जुने जिष्णुर्झूणिः कठिनपूगयोः ।","तरुणः कुब्जपुष्पेऽपि त्राणं रक्षितरक्षयोः ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.135","meanings":["रक्षित","रक्षा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.100","page":"0209","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["आबर्हिते तूद्वृहितोन्मूलितोत्पाटितोद्धृताः ।","ऊतगोपायितत्रातत्राणगुप्तास्तु रक्षिते ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.100","synonyms":["आबर्हित","उद्वृहित","उन्मूलित","उत्पाटित","उद्धृत","ऊत","गोपायित","त्रात","गुप्त","रक्षित"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.3.18","page":"0225","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदं स्थाने शरे त्राणे पादांके पादचिह्नयोः ।","शब्देंऽशुवस्तुवाक्येषु व्यवसायापदेशयोः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.3.18","head":"पद"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}