{"stem":"दन्तच्छद","iast":"dantacchada","found":true,"koshas":7,"places":[{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.524","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रोम तनूरुहमुक्तं नयनगतं पक्ष्म मुखगतं श्मश्रु ।","अधरो दन्तच्छद ओष्ठ उच्यते दन्तवासश्च ॥ ५२४ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.370","synonyms":["रोमन्","तनूरुह","पक्ष्मन्","श्मश्रु","अधर","ओष्ठ","दन्तवासस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.83","page":"0315","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पश्चाच्छरीरे करिणां स्त्रियां तु","भवेज्जरायौ चरमेऽधुनार्थे ।","आर्वाग्भवे भेद्यसमं वदन्ति","दन्तच्छदे पुंसि तथाधरः स्यात् ॥ ८३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.92","head":"अधर"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"17","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ऊर्मिश्च ध्वनिश्च अञ्जलिश्च ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः । एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयमूर्म्मिस्तरङ्गः । अयं ध्वनिः शब्दः ।","अयमञ्जलिः करपुटः । ओष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च । सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । ओष्ठश्च कपोलश्च गुल्फश्च ओष्ठकपोलगुल्फाः । एतेषां सञ्ज्ञाः पर्यायास्ते पुंसि भवन्ति । अयमोष्ठः अधरः दन्तच्छदः । अयं कपोलः गण्ड इत्येवमादयः । अयं गुल्फः पादग्रन्थिः घुठः घूंठ इत्येवमादयः । घञ्च एरच्च ऋदोरप्च । \"पदरुजवेगस्पृशो घञि\"त्येवमादिना प्रकरणे घञो विहित इति । \"येन विधिस्तदन्तस्ये\"ति घञ्प्रत्ययान्ताः शब्दाः पुंसि भवन्ति । तद्यथा । पादः रोगः वेगः स्पर्शः पाकः त्यागः योगः प्रसादः भेदः छेदः दाहः दोषः प्रकारविकार इत्येवमादयः । \"एरजि\"ति । एरजीवर्णान्तादच्प्रत्ययः स्यात् । अयं जयः नयः । तथा \"ऋदोरप्\" । ऋवर्णान्तादुवर्णान्ताच्च धातोरप्प्रत्ययः स्यात् । तत्र ऋवर्णान्तात् । अयं करः वरः भरः शरः नरः । इत्येवमादयः । उवर्णान्तात् । अयं प्लवः पवः भवः इत्येवमादयः । घञन्तादन्धकारशब्दस्यापि नित्यं पुंस्त्वं स्यादित्याह । बहुलमन्धकारश्च । अन्धकारो बहुलं पुंलिङ्गे भवति । विभाषा भवतीत्यर्थः । इदं अन्धकारम् । अयं अन्धकारः । तथा चोक्तम् । \"नेहागमोऽस्ति शलभस्य न मारुतस्य स्नेहक्षयोऽपि न भवेत्प्रथमे प्रदोषे । अव्यक्तवस्तुपुरुषप्रतिबोधितेन पारावतेन पतता कृतमन्धकारम् ।\"","प्राण्यङ्गमिदन्तं वस्तिकुक्षिपाणीन्विमुच्य सर्वं स्त्री ।","जङ्घा शिरा स्नुषा नासिका चूडा वसा चैव ॥ १७ ॥"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.18","synonyms":["ऊर्मि","तरङ्ग","ध्वनि","शब्द","अञ्जलि","करपुट","ओष्ठ","अधर","कपोल","गण्ड","गुल्फ","पादग्रन्थि","घुठ","घूंठ","पाद","रोग","वेग","स्पर्श","पाक","त्याग","योग","प्रसाद","भेद","छेद","दाह","दोष","प्रकार","विकार","जय","नय","कर","वर","भर","शर","नर","प्लव","पव","भव","अन्धकार","वस्ति","कुक्षि","पाणि","जङ्घा","शिरा","स्नुषा","नासिका","चूडा","वसा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.125","page":"0053","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षिप्रे रक्तफलासंज्ञवल्ल्यां (चो?त्वो)ष्ठी स्त्रियामथ ।","ओष्ठो दन्तच्छदे पुंसि मार्जारे त्वोतुवाग्द्वयोः ॥ १२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None क्षिप्रे रक्तफलासं (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.125","head":"ओष्ठ"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1080","page":"0134","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तुण्डास्ये नासिकानासाघोणागन्धवहाः स्त्रियः ।","घ्राणमोष्ठाधरौ दन्तच्छदौ दशनवाससी ॥ १०८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.50","synonyms":["तुण्ड","आस्य","नासिका","नासा","घोणा","गन्धवहा","घ्राण","ओष्ठ","अधर","दशनवासस्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.97","page":"0124","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निःश्वासे दशनोच्छिष्टश्चुम्बे दन्तच्छदेपि च ।","परिमाणमुदोर्दिष्टिर्दिष्टः कालोपदिष्टयोः ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.100","head":"चटु"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.87","page":"0180","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ओष्ठस्याधस्तु चिबुकं चुबुकं चबुकं च तत् ।","अधरस्त्वधरोष्ठः स्यादोष्ठा दन्तच्छदोऽपि च ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.87","synonyms":["चिबुक","चुबुक","चबुक","अधर","अधरोष्ठ","ओष्ठ"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}