{"stem":"दरद्","iast":"darad","found":true,"koshas":5,"places":[{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.2.14","page":"0128","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["भृगुः प्रपातोऽप्यतटः स्त्रियां दरदपि स्मृता ।","बहिर्निर्गतदेशस्तु प्राग्भारो दन्तको गिरेः ।","द्रोणिस्तु शैलयोः संधिः पादाः प्रत्यन्तभूधराः ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.2.14","synonyms":["भृगु","प्रपात","अतट","प्राग्भार","दन्तक","द्रोणि","पाद","प्रत्यन्तभूधर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.39","page":"0237","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याच्छ्वभ्रेगतिगोचरेऽपि च गवां माने तथा गोष्पदं","वर्षर्त्वोः शरदीरिता गिरिभृगुत्रासेषु नीवृद्भिदि ।","स्त्री म्लेच्छेऽपि दरन्मताथ च दृषत्पाषाणमात्रे स्त्रियां","निष्पेषोपलकेऽथ पुंसि न भसद्वक्त्रे तथामाशये ॥ ३९ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.26","meanings":["गिरि","भृगु","त्रास","नीवृद्भिद्","म्लेच्च्ह"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"12","page":"0001","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।","तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।","यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।","इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.12","synonyms":["सूत्र","शस्त्र","शास्त्र","मित्र","पत्र","पवित्र","गात्र","पोत्र","पात्र","दात्र","सत्र","परित्र","पुत्र","मन्त्र","छत्र","छात्र","विष्णुमित्र","यात्रा","मात्रा","भस्त्रा","दंष्ट्रा","वरत्रा","शरद्","दृषद्","प्रावृष्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"13","page":"0002","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यात्रामात्रादिकान् शब्दान् स्त्रियां स्त्रीलिङ्गे विद्याज्जानीयादित्यर्थः । इयं यात्रा तीर्थादिगमनम् । इयं मात्राऽक्षरावयवस्तोकं च । इयं भस्त्रा लोहधमनी । इयं दंष्ट्रा दशनविशेषः । इयं वरत्रा त्रिगुणीकृता रज्जुः । वरत्रादीनामापि त्रान्तत्वान्नपुंसकत्वे प्राप्ते । ब्रूमः । त्रप्रत्ययाभावात्तद्व्यवस्थाभावादिति । भावान्तं त्र च । भाववाचकाद्धातोस्त्रप्रत्ययः स्यात् । ईच्च ऊच्च ईदूतौ तावन्ते यस्य तदिदं शब्दरूपमीदूदन्त अन्तःशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते इत्युक्तत्वात् । एकोऽच् यस्य तत् एकाच् एकस्वरमित्यर्थः । ईदूदन्तं यच्चैकाच् स्त्रियां तच्छब्दरूपं भवति । इयं स्त्री योषित् । इयं श्रीर्देवताविशेषः प्रभुशक्तिश्च । इयं भ्रूरक्ष्णोरुपरिरेखा । एकाजिति किम् । सेनानीः । ग्रामणीः । शरदादयोऽपि स्त्रियाम् । इयं शरत् ऋतुविशेषः । इयं दरत् ग्रीवास्थानम् । इयं दृषत् शिला । इयं प्रावृट् जलधरसमयः । चकारः समुच्चयार्थः । एवकारोऽवधारणे ।","स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तो गृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकता ।","सर्वस्याक्षिनाम्नो जलनाम्नश्चैव मुक्त्वापः ॥ १३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.13","synonyms":["यात्रा","मात्रा","भस्त्रा","दंष्ट्रा","वरत्रा","स्त्री","श्री","भ्रू","शरद्","दृषद्","प्रावृष्","स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","जल","अप्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.582","page":"0092","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न्यग्रोधीसंज्ञकस्तम्बे दरत् तु स्त्री भये हृदि ।","नद्यां प्रपाते चेत्येके विष्ठायामिति कश्चन ॥ ५८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.582","meanings":["भय","हृद्","नदी","प्रपात","विष्ठा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.583","page":"0092","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["हिमवत्तट इत्यन्ये राजभेदे तु पुंस्ययम् ।","तस्यैव पुमपत्येषु भूम्नि देशस्य भूपतेः ॥ ५८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.583","meanings":["हिमवत्तट","राजभेद","देश","भूपति"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"4.1","page":"0267","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["{लिङ्गादिसङ्ग्रहेऽनुक्तममरेणाऽभिदध्महे ।}","स्त्रियामाजिर्दरज्जातिः पूरुभाद्राः समाः शरत् ।","सिकताद्या बहुत्वेऽपि विंशत्याद्येकवागपि ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.4.0.1","synonyms":["आजि","जाति","पूरु","भाद्रा","समा","शरद्","सिकता","विंशति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.18","page":"0221","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दरदो भीतिहृद्गूढा दृष्टिर्धीदर्शनाक्षिषु ।","द्रोणी स्यादम्बुवाहिन्यां द्रवभाण्डे गिरिप्लवे ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.18","meanings":["भीति","हृद्गूढा"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}