{"stem":"दरिद्र","iast":"daridra","found":true,"koshas":10,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.26","page":"18","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दरिद्रो दुर्विधो दुःस्थो दुर्गतो निःस्वकीकटौ ।","अकिंचनोऽधिपस्त्वीशो नेता परिवृढोऽधिभूः ॥ ३५८ ॥","पतीन्द्रस्वामिनाथार्याः प्रभुर्भर्तेश्वरो विभुः ।","ईशितेनो नायकश्च नियोज्यः परिचारकः ॥ ३५९ ॥","डिङ्गरः किंकरो भृत्यश्चेटो गोप्यः पराचितः ।","दासः प्रेष्यः परिस्कन्दो भुजिष्यपरिकर्मिणौ ॥ ३६० ॥","परान्नः परिपिण्डादः परजातः परैधितः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.26","synonyms":["दुर्विध","दुःस्थ","दुर्गत","निःस्व","कीकट","अकिंचन","अधिप","ईश","नेतृ","परिवृढ","अधिभू","पति","इन्द्र","स्वामिन्","नाथ","आर्य","प्रभु","भर्तृ","ईश्वर","विभु","ईशितृ","इन","नायक","नियोज्य","परिचारक","डिङ्गर","किंकर","भृत्य","चेट","गोप्य","पराचित","दास","प्रेष्य","परिस्कन्द","भुजिष्य","परिकर्मिन्","परान्न","परिपिण्डाद","परजात","परैधित"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.365","page":"18","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शूरश्चारभटो वीरो विक्रान्तश्चाथ कातरः ।","दरिद्रश्चकितो भीतो भीरुभीरुकभीलुकाः ॥ ३६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.32","synonyms":["शूर","चारभट","वीर","विक्रान्त","कातर","चकित","भीत","भीरु","भीरुक","भीलुक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.90","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निःस्वस्तु दुर्विधो दीनो दरिद्रो दुर्गतोऽपि सः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.90","synonyms":["निःस्व","दुर्विध","दीन","दुर्गत"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.348","page":"0041","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["क्षुद्रदरिद्राकिञ्चनदुर्विधदुःस्थाश्च दुर्गताः प्रोक्ताः ।","इतरप्राकृतपामरपृथग्जना वर्वराश्च तुल्यार्थाः ॥ ३४८ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.193","synonyms":["क्षुद्र","अकिञ्चन","दुर्विध","दुःस्थ","दुर्गत","इतर","प्राकृत","पामर","पृथग्जन","वर्वर"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.90","page":"0224","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दृढमुष्टिर्बद्धकरो निस्वो दुस्थश्च दुर्विधः ।","दुस्थितो दुर्गतो दीनो दरिद्रोऽकिंचनोऽपि च ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 र्ब (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.90","synonyms":["दृढमुष्टि","बद्धकर","निस्व","दुस्थ","दुर्विध","दुस्थित","दुर्गत","दीन","अकिंचन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.25","page":"0003","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दरिद्रोऽपि दरिद्राणे दुर्गतोऽश्वस्तनोऽपि सः ।","व्रातीनः स्याद्व्रातजीवी शरीरायासजीवनः ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.128","synonyms":["दरिद्राण","दुर्गत","अश्वस्तन","व्रातीन","व्रातजीविन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.37","page":"0155","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्योत्स्ना नरि त्वापणिके कचे स्या-","न्निर्ग्रन्थकस्तु क्षपणे दरिद्रे ।","पुनर्नवायां तु कटिल्लकः स्या-","त्स्यात्कारवेल्ले च कुठेरके च ॥ ३७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.138","head":"निर्ग्रन्थक"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.47","page":"0309","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रोऽधमः क्रूरदरिद्रवाची","त्रयेऽल्पके स्त्री तु नटीबृहत्योः ।","पुराङ्गनायां मधुमक्षिकायां","व्यङ्गासु हिंस्रास्वपि लोणिकासु ॥ ४७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.56","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.59","page":"0311","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दभ्रः समुद्रे त्रिषु चाल्पवाची","शुभ्रं तु रूप्ये त्रिषु दीप्त-शुक्ले ।","खिद्रो गदे ना परवद्दरिद्रे-","ऽथाभ्रं नभःस्वर्गघनाभ्रकेषु ॥ ५९ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.68","head":"खिद्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.242","page":"0063","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रो दरिद्रे कृपणे नृशंसेऽल्पनिकृष्टयोः ।","त्रि क्षुद्रा स्त्री कण्टकारीवेश्याव्यङ्गानटीषु च ॥ २४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.242","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.259","page":"0065","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कूपसाधौ त्रि तु क्रूरो नृशंसे कठिनोष्णयोः ।","क्रुद्धे दरिद्रे घोरे च गुणमात्रे तु पुंस्ययम् ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.259","head":"क्रूर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.601","page":"0094","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दीनस्तु पुंसि पुन्नागे केतक्यां च त्रिषु त्वयम् ।","दरिद्रे कृपणे क्षीणे दीर्णी तु ककुभि स्त्रियाम् ॥ ६०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.601","head":"दीन"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.22","page":"0043","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दरिद्रे चाथ कुचरः कुवादे भूचरेऽपि च ।","गान्धिको लेखके चापि सुगन्धव्यवहारिणि ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.22","head":"क्षुल्लक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.25","page":"0043","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सदेवासत्कृतं सभ्यैर्यत् तत्राप्यथ दुर्विधः ।","नीचे दरिद्रे दोषज्ञः पुनर्भिषजि पण्डिते ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.25","head":"दुर्विध"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.30","page":"0043","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निर्ग्रन्थः स्यात् क्षपणके दरिद्रे ग्रन्थवर्जिते ।","निर्दटः परदोषोक्तिपरे निष्ठुरभाषिणि ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.30","head":"निर्ग्रन्थ"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.24","page":"0104","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दरिद्रोऽकिंचनो निःस्वो निर्धनः कीकटश्च सः ।","दुर्गतो दुर्विधो दुःस्थो नायकोऽथाधिभूः प्रभुः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.24","synonyms":["अकिंचन","निःस्व","निर्धन","कीकट","दुर्गत","दुर्विध","दुःस्थ","नायक","अधिभू","प्रभु"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.7.129","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कपर्दोऽपि वराटे स्याज्जटाजूटे पिनाकिनः ।","कीनाशस्तु दरिद्रेऽपि कर्षके राक्षसे यमे ॥ १२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.7.47","head":"कीनाश"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.22.343","page":"0205","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रङ्को मल्ले दरिद्रे च रागः संगीतरागयोः ।","रोकं जले बिले रोको रश्मौ रोचिः स्पृहारुचोः ॥ ३४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.22.2","head":"रङ्क"},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.530","page":"0067","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["स्याद्दरिद्रस्तथा दुःस्थः क्षुद्रो दुर्विधदुर्गतौ ।","कीकटोऽकिञ्चनो निःस्वो दीनो नीचोऽपि कथ्यते ॥ ५३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.39","synonyms":["दुःस्थ","क्षुद्र","दुर्विध","दुर्गत","कीकट","अकिञ्चन","निःस्व","दीन","नीच"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"4.1.66","page":"0163","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["दरिद्रो दुर्विधो दीनो निस्वो दुर्गत इत्यपि ।","याचकोऽर्थी याचनको मार्गणश्च वनीयकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 या (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.4.1.66","synonyms":["दुर्विध","दीन","निस्व","दुर्गत","याचक","अर्थिन्","याचनक","मार्गण","वनीयक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.59","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कदर्ये कृपणक्षुद्रकिंपचानमितंपचाः ।","आशयश्चाप्यदाता च दरिद्रे स्यादकिंचनः ॥ ५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.59","synonyms":["कदर्य","कृपण","क्षुद्र","किंपचान","मितंपच","आशय","अदातृ","अकिंचन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.12","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रन्थौ स्तंबे प्रकाण्डेप्सु कश्यं मद्यकशार्हयोः ।","क्षुद्रो दरिद्रे कृपणे नृशंसेऽल्पनिकृष्टयोः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.12","head":"क्षुद्र"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}