{"stem":"नयन","iast":"nayana","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.575","page":"25","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चक्षुरक्षीक्षणं नेत्रं नयनं दृष्टिरम्बकम् ।","लोचनं दर्शनं दृक्च तत्तारा तु कनीनिका ॥ ५७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.300","synonyms":["चक्षुस्","अक्षि","ईक्षण","नेत्र","दृष्टि","अम्बक","लोचन","दर्शन","दृश्","तारा","कनीनिका"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.93","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["लोचनं नयनं नेत्रमीक्षणं चक्षुरक्षिणी ।","दृग्दृष्टी चास्रु नेत्राम्बु रोदनं चास्रमश्रु च ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.164","synonyms":["लोचन","नेत्र","ईक्षण","चक्षुस्","अक्षि","दृश्","दृष्टि","अस्रु","नेत्राम्बु","रोदन","अस्र","अश्रु"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.519","page":"0059","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दृग्दृष्टिनेत्रलोचनचक्षुर्नयनाम्बकेक्षणाक्षीणि ।","अश्रूणि वाष्परोदननयनजलाश्रास्रुनामानि ॥ ५१९ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.365","synonyms":["दृश्","दृष्टि","नेत्र","लोचन","चक्षुस्","अम्बक","ईक्षण","अक्षि","अश्रु","वाष्प","रोदन","नयनजल","अश्र","अस्रु"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.852","page":"0097","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आचारे नयनादौ द्यूतविशेषे तथा रथावयवे ।","अक्षं विभीतकेऽपि प्रयुञ्जते पञ्चसु प्राज्ञाः ॥ ८५२ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.66","head":"अक्ष"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.145","page":"0036","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पालिः स्त्री कर्णलतिका शंखोऽस्त्री भ्रूश्रवोन्तरा ।","विलोचनं चक्षुरक्षि लोचनं नयनाम्बके ॥ १४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.145","synonyms":["पालि","कर्णलतिका","शंख","विलोचन","चक्षुस्","अक्षि","लोचन","अम्बक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.15","page":"0070","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नयनं नायनं नाय उपादथ द्विजायनम् ।","स्यात्सूत्रं ब्रह्मयज्ञाभ्यां पवित्रमुपवीतकम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.15","synonyms":["नायन","नाय","उपाद","द्विजायन","सूत्र","पवित्र","उपवीतक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.7","page":"0219","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शङ्खोऽस्त्री स्याद्भालकर्णमध्यगः स्त्री तु दृग्दृशा ।","दृष्टिश्च न स्त्रियां नेत्रं नयनं चक्षुरक्षिणी ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.980","synonyms":["शङ्ख","दृश्","दृशा","दृष्टि","नेत्र","चक्षुस्","अक्षि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.34","page":"0307","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नेत्रं तु न स्त्री नयने च वस्त्र-","भेदे द्रुमूले रथवस्तिनाड्योः ।","मथो गुणेऽन्यत्र तु नेतृवाची","क्षेत्रं तु केदारशरीरयोः स्यात् ॥ ३४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.43","head":"नेत्र"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"14","page":"0002","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।","जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।","जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।","अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.14","synonyms":["स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","लोचन","नेत्र","चक्षुस्","दृश्","अम्बक","ईक्षण","जल","तोय","सलिल","अम्बु","नीर","वार्","वारि","कानन","उदक","वन","अप्","पद्म","अभ्र","अम्बुद","केश","नख","दन्त"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"99","page":"0049","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दृगक्षि चक्षुर्नयनं दृष्टिर्नेत्रं विलोचनम् ।","कटाक्षं केकरापाङ्गं विभ्रमस्तस्य वैकृतम् ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.99","synonyms":["दृश्","अक्षि","चक्षुस्","दृष्टि","नेत्र","विलोचन","कटाक्ष","केकर","अपाङ्ग","विभ्रम"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.42","page":"0046","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अक्ष्णं क्ली नयनेऽक्ष्णा स्त्री रज्जौ व्याधौ पुमांस्त्रि तु ।","अखण्डेऽथ द्वयोरक्तः प्रेते त्रि म्रक्षितादिषु ॥ ४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.42","head":"अक्ष्ण"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.185","page":"0059","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्थित्याख्यमर्यादायां च दिशि चाप्युपदिश्यपि ।","दक्षिणोत्तरयोरन्यतरस्मिन्नयने रवेः ॥ १८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.185","head":"काष्ठा"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.3.12","page":"0034","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हृषीक इन्धनं तु स्याद् दीपनाग्न्यर्थकाष्ठयोः ।","ईक्षणं तु क्रियायां स्यात् पश्यतेर्नयनेऽपि च ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.3.12","head":"ईक्षण"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.89","page":"0054","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तिथौ रुद्रस्याष्टमः स्यादष्टानां पूरणे त्रिषु ।","अम्बकं नयने क्लीबं पार्वत्यां त्वम्बिका स्त्रियाम् ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.89","head":"अम्बक"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.240","page":"0130","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नयनं लोचनं नेत्रमम्बकं दृष्टिचक्षुषी ।","अक्षीक्षणे तथा दृक्च तारायां स्यात्कनीनिका ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.240","synonyms":["लोचन","नेत्र","अम्बक","दृष्टि","चक्षुस्","अक्षि","ईक्षण","दृश्","तारा","कनीनिका"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.82","page":"0006","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दृक् दृष्टिर्नयनं नेत्रं लोचनं चक्षुरक्षिणी ।","अपाङ्गो लोचनप्रान्तः कटाक्षः कुटिलेक्षितम् ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.81","synonyms":["दृश्","दृष्टि","नेत्र","लोचन","चक्षुस्","अक्षि","अपाङ्ग","लोचनप्रान्त","कटाक्ष","कुटिलेक्षित"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.30","page":"0022","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नयनं लोचनं नेत्रमीक्षणं चक्षुरम्बकम् ।","अक्षि दृग्दृष्टिरस्यान्तस्तारका च कनीनिका ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.30","synonyms":["लोचन","नेत्र","ईक्षण","चक्षुस्","अम्बक","अक्षि","दृश्","दृष्टि","तारका","कनीनिका"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.922","page":"0140","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नेत्रं च नयनं चक्षुर्लोचनं च विलोचनम् ।","ईक्षणं दर्शनं दृष्टिर्देवदीपोऽक्षि वै पुनः ॥ ९२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.647","synonyms":["नेत्र","चक्षुस्","लोचन","विलोचन","ईक्षण","दर्शन","दृष्टि","देवदीप","अक्षि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.316","page":"0103","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नयनं लोचनं नेत्रं चक्षुरक्षिविलोचनम् ।","आत्मकं दृग्दृशादृष्टिर्वीक्षणं प्रक्षणेक्षणम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.316","synonyms":["लोचन","नेत्र","चक्षुस्","अक्षि","विलोचन","आत्मक","दृश्","दृशा","दृष्टि","वीक्षण","प्रेक्षण","ईक्षण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.20","page":"0200","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथ दृष्टिर्मनीषायां दर्शने नयनेऽपि च ।","घटो दिवा तुलायां ना खण्डवस्त्रे घटी स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.20","head":"दृष्टि"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.26","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ईक्षणं नयने दृष्टौ ईरिणं शून्य उषरे ।","उषणा स्त्रीकणायां स्यादुषणं मरिचेऽपि च ॥","एषणी व्रणमार्गानुसारिण्यां मानभेदके ।","करुणा स्त्री कृपायाञ्च करुणो रसवृक्षयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 उ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.26","head":"ईक्षण"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.57","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।","दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥","दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।","दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥","दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।","दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥","देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।","अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥","ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।","धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥","धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।","धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥","धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।","धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥","धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।","नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥","नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।","नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥","नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।","अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥","निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।","निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥","पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।","स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥","प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।","एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥","पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।","प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥","प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।","पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥","पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।","स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥","पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।","पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None स्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु (extra_in_pada)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प्र (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 3 न (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 व (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ल्क (sub) pāda 4 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.57","head":"दर्शन"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1084","page":"0134","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["दृग्दृष्टिरक्षि नयनं लोचनं चक्षुरीक्षणम् ।","अम्बकं दर्शनं नेत्रं निध्यानमवलोकनम् ॥ १०८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.54","synonyms":["दृश्","दृष्टि","अक्षि","लोचन","चक्षुस्","ईक्षण","अम्बक","दर्शन","नेत्र","निध्यान","अवलोकन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.94","page":"0180","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ईक्षणं नयनं चक्षुरक्षि लोचनमंबकम् ।","दृष्टिर्दृक् चाथ न पुमांस्तारकाक्ष्णः कनीनिका ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.94","synonyms":["ईक्षण","चक्षुस्","अक्षि","लोचन","अम्बक","दृष्टि","दृश्","तारका","कनीनिका"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}