{"stem":"नव","iast":"nava","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.101","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नवं नवीनं सद्यस्कं प्रत्यग्रं नूत्ननूतने ।","नव्यं चाभिनवे जीर्णे पुरातनं चिरंतनम् ॥ १४४८ ॥","पुराणं प्रतनं प्रत्नं जरन्मूर्तं तु मूर्तिमत् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.101","synonyms":["नवीन","सद्यस्क","प्रत्यग्र","नूत्न","नूतन","नव्य","अभिनव","जीर्ण","पुरातन","चिरंतन","पुराण","प्रतन","प्रत्न","जरत्","मूर्त","मूर्तिमत्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.77","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रत्यग्रोऽभिनवो नव्यो नवीनो नूतनो नवः ॥ ७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.131","synonyms":["प्रत्यग्र","अभिनव","नव्य","नवीन","नूतन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.711","page":"0082","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["जीर्णं जरत्पुराणं प्रत्नं प्रतनं पुरातनं प्रोक्तम् ।","नव्यं नवं नवीनं स्यान्नूतनमभिनवं नूत्नम् ॥ ७११ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.26","synonyms":["जीर्ण","जरत्","पुराण","प्रत्न","प्रतन","पुरातन","नव्य","नवीन","नूतन","अभिनव","नूत्न"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"260","page":"0076","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पुरातनं पुराणं स्यात् प्रतनं प्रत्नमुच्यते ।","नवं नव्यं नवीनं च चिक्कण(णः?) चिक्वणः समौ ॥ २६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ण (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.260","synonyms":["पुरातन","पुराण","प्रतन","प्रत्न","नव्य","नवीन","चिक्कण","चिक्वण"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"28.1.1","page":"0203","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नवः स्तुतौ नवो नव्यः सान्त्वे दाक्षिण्यसामनी ।","किण्वं पापे सुराबीजे बिल्वं स्याच्छ्रीफले फले ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.28.1.1","meanings":["स्तुति","नव्य","सान्त्व","दाक्षिण्य","सामन्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.137","page":"0229","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नवीनो नूतनो नव्यः प्रत्यग्रो नूतनो नवः ।","अथ स्यात्सुकुमारं तु कोमलं मृदुलं मृदु ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.137","synonyms":["नवीन","नूतन","नव्य","प्रत्यग्र","नूत्न","सुकुमार","कोमल","मृदुल","मृदु"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.2.81","page":"0447","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परुषं निष्ठुरं रूक्षं विक्रुष्टं चाप्यथ स्तुतिः ।","वर्णनेडा प्रशंसा स्यान्नुतिः श्लाघा स्तवो नवः ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.2.81","synonyms":["परुष","निष्ठुर","रूक्ष","विक्रुष्ट","स्तुति","वर्णना","इडा","प्रशंसा","नुति","श्लाघा","स्तव"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.87","page":"0226","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अस्त्रीण्यथो निष्प्रवाणि तन्त्रकं नाहतं नवम् ।","पटच्चरं जीर्णवस्त्रं त्रिष्वथो अञ्चलोऽस्त्रियाम् ॥ ८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1054","synonyms":["निष्प्रवाणि","तन्त्रक","अनाहत","पटच्चर","अञ्चल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.3","page":"0022","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["विरलं पेलवं तच्च द्रवं( ? )तनु च संस्मृतम् ।","नवं नवीनं नूत्नं च प्रत्यग्रं नव्य-नूतने ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.275","synonyms":["विरल","पेलव","द्रव","तनु","नवीन","नूत्न","प्रत्यग्र","नव्य","नूतन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.34","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वरे निषादः श्वपचे प्रसाद-","स्त्वनुग्रहे काव्यगुणे प्रसत्तौ ।","स्वाच्छ्ये नवे च प्रतिभेऽप्यधृष्टे","पीते तु मुद्गे नरि शारदः स्यात् ।","स्त्री सप्तप[5b]र्णेऽम्बुकणागतश्च","स्याद्दारदः पारदहिङ्गुलार्थः ।","विषेऽप्यथो सर्पिषि तोयदं स्या-","न्ना मुस्तके वारिधरेऽपि तद्वत् ॥ ३४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 1 syl. 4 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.20","head":"शारद"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.93","page":"0357","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नवः स्तवे ना तरुणेऽन्यवत्स्याद्-","ध्रुवः शिवे भान्तरयोगयोश्च ।","मुनौ वसौ स्याद्वटशङ्कुकीले","स्त्री शालिपर्ण्यां स्रुचि गीतिभेदे ॥ ९३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.9","meanings":["स्तव","तरुण"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"156","page":"0075","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रत्यग्रं साम्प्रतं नव्यं नवं नूतनमग्रिमम् ।","पुराणं जठरं जीर्णं प्राक्तनं सुचिरन्तनम् ॥ १५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.156","synonyms":["प्रत्यग्र","साम्प्रत","नव्य","नूतन","अग्रिम","पुराण","जठर","जीर्ण","प्राक्तन","सुचिरन्तन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.667","page":"0100","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नवस्तु ना स्तुतौ त्रिस्तु नवीने स्त्री तु सा नवा ।","कार्पासीसंज्ञके गुल्मे नष्टस्तु त्रिस्तिरोहिते ॥ ६६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.667","meanings":["स्तुति","नवीन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2631","page":"0424","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अभिनवं नवं नव्यं नवीनं नूत्ननूतने ।","प्रत्यग्रं चैव सद्यस्कं नामान्यष्टौ भवन्ति वै ॥ २६३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.187","synonyms":["अभिनव","नव्य","नवीन","नूत्न","नूतन","प्रत्यग्र","सद्यस्क"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.34","page":"0165","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रवीनं प्रतनं प्रत्नं चिरन्तनपुरातने ।","नवीननूत्रनव्याश्च प्रत्यग्रो नूतने नवः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.34","synonyms":["प्रवीन","प्रतन","प्रत्न","नवीन","नूत्न","नव्य","प्रत्यग्र"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.17","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जया जयन्त्यां पार्वत्यां तत्सख्यां तिथिवृक्षयोः ।","पुमान् जयन्ते विजयेऽप्यग्निमन्थे युधिष्ठिरे ॥","जन्यं युद्धे परीवादे हहेऽपि च नपुंसकम् ।","जन्या स्त्री मातृसख्याञ्च जनके तु भवेत्पुमान् ॥","वरस्निग्धोत्पाद्यभृत्य नवीदाज्ञातिषु त्रिषु ।","जन्युः पुमान् वीतिहोत्रे शरीरिणि विधातरि ॥","तार्क्ष्ये शालेह्ये स्वर्णे गरुडे गरुडाग्रजे ।","पुमान् रसाञ्जने क्लीबं तार्क्ष्यी वनलतादिषु ॥","तिष्यो ना कलिनक्षत्रे तिष्योधात्र्यामपि स्त्रियाम् ।","द्रव्यं लेपे च पृथ्यादौ क्लीबं पित्तलवित्तयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 ले (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.17","head":"जन्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.29.13","page":"0286","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तर्कनिश्चितयोः क्लीबं नित्यनिश्चलयोस्त्रिषु ।","स्त्रियान्तु शालपर्ण्यां स्यात्तथा साध्वी स्त्रियामपि ॥","गीतभेदे च स्रुग्भेदे त्रिलिङ्ग्यामाह माधवः ।","नवस्त्रिषु नूतने स्यात्स्तुतिमात्रे पुमानयम् ॥","नीवी परिपणे स्त्री तु स्त्रीकट्यंशुकबन्धने ।","पक्वं विनाशाभिमुखे तथा परिणते त्रिषु ॥","प्लवो ना विहगे भेके निषादे भेलके कपौ ।","शलके प्रेरणे शत्रौ श्वपचे प्लवनेऽपि च ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 च (sub) pāda 3 syl. 4 षु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.29.13","meanings":["नूतन","स्तुति"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.46","page":"0253","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["रामाऽभिरामे चाऽसारे शक्यं शिक्यं च, रिक्तके ।","शून्यं शुन्यं च, प्रत्यग्रे नवीना-ऽभिनवे नवम् ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.46","synonyms":["राम","अभिराम","शक्य","शिक्य","शून्य","शुन्य","नवीन","अभिनव"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1627","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कर्कशे तु घनक्रूरकठोरदृढनिष्ठुराः ।","जरठः कठिनो नूत्नो नूतनोऽभिनवो नवः ॥ १६२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.57","synonyms":["कर्कश","घन","क्रूर","कठोर","दृढ","निष्ठुर","जरठ","कठिन","नूत्न","नूतन","अभिनव"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"1.19","page":"0002","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["-----------------------------------","ढ-कारश्चार्धनारीशो नवश्च परमेश्वरि! ।","ण-कारश्चात्युमाकान्तो विज्ञेयो नरजित् प्रिये! ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.1.0.19","head":"ढ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.28.89","page":"0014","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ट-ष्टङ्कारः कपाली च सोमजा खेचरो ध्वनिः ।","मुकुन्दो विनदा पृथ्वी वैष्णवी वारुणी नवः ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.28.1","head":"ट"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.31.97","page":"0015","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ढो ढक्का निर्णयः पूर्वो यज्ञेशश्च नदेश्वरः ।","अर्धनारीश्वरस्तोयमीश्वरी त्रिशिखी नवः ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.31.1","head":"ढ"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.5.3","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संज्ञाऽधिवचनं सद्यःकृतं लक्षणनामनी ।","व्यपदेशः प्रसिद्धस्तु टङ्कारोऽथ नवः स्तवः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.5.3","synonyms":["संज्ञा","अधिवचन","सद्यःकृत","लक्षण","नामन्","व्यपदेश","प्रसिद्ध","टङ्कार","स्तव"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.118","page":"0131","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विचेष्टबालिशौ मूढौ राढा स्याद्दीप्तिदेशयोः ।","पण्डकञ्चुकिनौ षण्ढौ समूढः पुञ्जिते नवे ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.124","head":"समूढ"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.417","page":"0240","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ध्रुवो वटे स्मरारौ च गीतिस्रुग्भेदयोर्ध्रुवा ।","धवो धूर्त्तेऽप्यथ नवो नूतने वासवे स्तुतौ ॥ ४१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.432","meanings":["नूतन","वासव","स्तुति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.88","page":"0208","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नूत्ने त्वभिनवो नव्यो नवीनो नूतनो नवः ।","शाश्वते त्वमृतो नित्यः सनातनसदातनौ ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.88","synonyms":["नूत्न","अभिनव","नव्य","नवीन","नूतन","शाश्वत","अमृत","नित्य","सनातन","सदातन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.12","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुग्धं सौम्ये नवे मूढे मूढो मोहिनि तंद्रिते ।","मृद्वतीक्ष्णे कोमले च बद्धोपरतयोर्यतः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.12","head":"मुग्ध"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}