{"stem":"निकृष्ट","iast":"nikṛṣṭa","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.97","page":"54","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["गुणोपसर्जनोपाग्र्याण्यप्रधानेऽधमं पुनः ॥ १४४१ ॥","निकृष्टमणकं गर्ह्यमवद्यं काण्डकुत्सिते ।","अपकृष्टं प्रतिकृष्टं याप्यं रेफोऽवमं ब्रुवम् ॥ १४४२ ॥","खेटं पापमपशदं कुपूयं चेलमर्व च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ति (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.97","synonyms":["गुण","उपसर्जन","उपाग्र्य","अधम","अणक","गर्ह्य","अवद्य","काण्ड","कुत्सित","अपकृष्ट","प्रतिकृष्ट","याप्य","रेफ","अवम","ब्रुव","खेट","पाप","अपशद","कुपूय","चेल","अर्व"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.54","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निकृष्टप्रतिकृष्टार्वरेफयाप्यावमाधमाः ।","कुपूयकुत्सितावद्यखेटगर्ह्याणकाः समाः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.98","synonyms":["प्रतिकृष्ट","अर्वन्","रेफ","याप्य","अवम","अधम","कुपूय","कुत्सित","अवद्य","खेट","गर्ह्य","अणक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.434","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्विट् शोभापि त्रिषु परे न्यक्षं कार्त्स्न्यनिकृष्टयोः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.434","head":"न्यक्ष"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.337","page":"0040","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अर्वाणमणकमपसदमवममवद्यं निकृष्टमपकृष्टम् ।","अधमं चेलं काण्डं खेटं पापं च रेफसं प्राहुः ॥ ३३७ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.182","synonyms":["अर्वन्","अणक","अपसद","अवम","अवद्य","अपकृष्ट","अधम","चेल","काण्ड","खेट","पाप","रेफस"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"5.1.1","page":"0028","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न्यङ् निकृष्टे तथा कार्त्स्ने वीचिः कल्लोलस्वल्पयोः ।","अर्चा स्यात्प्रतिमा पूजा क्रौञ्चा द्वीपाद्रिपक्षिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.5.1.1","head":"न्यञ्च्"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"33.1.1","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वीक्षं स्याद्विस्मये दृश्ये न्यक्षं कार्त्स्ननिकृ[109]ष्टयोः ।","यक्षौ गुह्यकयक्षेशौ चोक्षौ तीक्ष्णमनोहरौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.33.1.1","head":"न्यक्ष"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.103","page":"0225","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निकृष्टे प्रतिकृष्टार्वरेफयाप्यावमाधमाः ।","रोपरेपारमा रेवो निकृष्टः संडमस्त्रियाम् ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.103","synonyms":["प्रतिकृष्ट","अर्व","रेफ","याप्य","अवम","अधम","रोप","रेप","अरम","रेव","सण्ड"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.70","page":"0019","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["द्वयहीनं त्वप्रधानमुपसर्जनमित्यपि ।","निकृष्ट-प्रतिकृष्टापकृष्ट-याप्यावमाधमाः ॥","रेप-रेफ-कुपूयार्व-कपूयावद्य-गर्हिताः ।","गर्ह्य-कुत्सित-खेटापसद-चेल-ब्रुवाणकाः ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.239","synonyms":["अप्रधान","उपसर्जन","प्रतिकृष्ट","अपकृष्ट","याप्य","अवम","अधम","रेप","रेफ","कुपूय","अर्व","कपूय","अवद्य","गर्हित","गर्ह्य","कुत्सित","खेट","अपसद","चेल","ब्रुवाणक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"5.1.4","page":"0131","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निःक्षेपे नियमे निवेशभ(भृ?)शयोर्दानेऽन्तिके दर्शने-","न्तर्भावोपरमाश्रयाम्बुषु तयोधा(?)भावविन्यासके ।","हर्षे चौर्यनिकृष्टवर्जनविपर्यासप्रमोदेष्वप","स्याद्विश्लेषविकारयोरुप पुनर्हीनेऽधिके चान्तिके ॥ ४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.5.1.117","head":"अप"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.51","page":"0372","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न्यक्षं तु का[र्त्स्न्ये]त्रितये निकृष्टो","ना पर्शुरामेऽथ शुचौ परस्मिन् ।","तीक्ष्णे मनोज्ञे च पुमांस्तु गीते","चोक्षोऽथ काके च बके च भिक्षौ ॥ ५१ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.53","head":"न्यक्ष"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.4.15","page":"0041","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न्यक्षं कृत्स्ने निकृष्टे च न्यूनमूनविगर्हयोः ।","प्राज्ञस्तु धीमज्ज्ञात्रोः स्यात् तत्रापि स्यात् क्रमाद्द्वयम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.4.15","head":"न्यक्ष"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.242","page":"0063","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रो दरिद्रे कृपणे नृशंसेऽल्पनिकृष्टयोः ।","त्रि क्षुद्रा स्त्री कण्टकारीवेश्याव्यङ्गानटीषु च ॥ २४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.242","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.693","page":"0102","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नीचः शनैश्चरे नीचैःस्वरे च त्रि तु तद्वति ।","वामने च निकृष्टे च नीडं त्वस्त्री कुलायके ॥ ६९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.693","head":"नीच"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.331","page":"0093","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अवद्यमपकृष्टं च निकृष्टं ब्रुवरेफसी ।","याप्यं काण्डावमे चेलं कुपूयं खेटमेव च ॥ ३३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.331","synonyms":["अवद्य","अपकृष्ट","ब्रुव","रेफस्","याप्य","काण्ड","अवम","चेल","कुपूय","खेट"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.29.382","page":"0210","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रस्तु निर्धने क्रूरे निकृष्टे स्वल्पतुच्छयोः ।","क्षेत्रं पत्न्यां भगे देहे केदारे भरतादिके ॥ ३८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.29.5","head":"क्षुद्र"},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2620","page":"0422","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अधममणकं गर्ह्यं निकृष्टं काण्डकुत्सिते ।","अवद्यमपकृष्टञ्च प्रतिकृष्टं ब्रुवं पुनः ॥ २६२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.173","synonyms":["अधम","अणक","गर्ह्य","काण्ड","कुत्सित","अवद्य","अपकृष्ट","प्रतिकृष्ट","ब्रुव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.5","page":"0163","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अधमस्तु निकृष्टोऽर्वा कुपूयः कुत्सितोऽवमः ।","खेटगर्ह्यावद्ययाप्या अणकः रेकरेपसौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.5","synonyms":["अधम","अर्वन्","कुपूय","कुत्सित","अवम","खेट","गर्ह्य","अवद्य","याप्य","अणक","रेक","रेपस्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1583","page":"0191","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रतिकृष्टनिकृष्टार्वरेफगर्ह्याधमावमाः ।","कुपूयः कत्सितः खेटो याप्योऽवद्योज्वरोऽणकाः ॥ १५८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.13","synonyms":["प्रतिकृष्ट","अर्व","रेफ","गर्ह्य","अधम","अवम","कुपूय","कुत्सित","खेट","याप्य","अवद्य","अवर","अणक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.8.1850","page":"0225","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सम्मुखीनस्त्वभिमुखः सुमुखस्तु प्रगल्भवाक् ।","कृतकृत्यः कृतार्थः स्यात् समौ न्यक्षनिकृष्टकौ ॥ १८५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.8.108","synonyms":["संमुखीन","अभिमुख","सुमुख","कृतकृत्य","कृतार्थ","न्यक्ष"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.75","page":"0207","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["गर्ह्येऽपकृष्टचेलार्वरेफयाप्याधमावमाः ।","प्रतिकृष्टावद्यखेटनिकृष्टाणककुत्सिताः ॥ ७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.75","synonyms":["अपकृष्ट","चेल","अर्व","रेफ","याप्य","अधम","अवम","प्रतिकृष्ट","अवद्य","खेट","अणक","कुत्सित"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.1","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अर्थ्योऽर्थयुक्तात्मवतोरन्त्योऽन्त्यजनिकृष्टयोः ।","क्लृप्तेऽर्घायार्घ्यमर्घार्हेऽप्यदस्त्वत्र परत्र च ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.1","head":"अन्त्य"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.9","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धृष्णुर्धृष्टे प्रगल्भे च कुटिले बंधुरे नतम् ।","न्यक्षं कृत्स्ने निकृष्टे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.9","head":"न्यक्ष"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.10","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नीचे खर्वे निकृष्टे च समर्थेऽधिपतौ प्रभुः ।","प्राप्तं न्याय्ये च लब्धे च विपुलानेकयोर्बहु ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.10","head":"नीच"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.12","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रन्थौ स्तंबे प्रकाण्डेप्सु कश्यं मद्यकशार्हयोः ।","क्षुद्रो दरिद्रे कृपणे नृशंसेऽल्पनिकृष्टयोः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.12","head":"क्षुद्र"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}