{"stem":"निसर्ग","iast":"nisarga","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.17","page":"52","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वाद्रूपं लक्षणं भावश्चात्मप्रकृतिरीतयः ।","सहजो रूपतत्त्वं च धर्मः सर्गो निसर्गवत् ॥ १३७६ ॥","शीलं सतत्त्वं संसिद्धिरवस्था तु दशा स्थितिः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.17","synonyms":["स्वरूप","लक्षण","भाव","आत्मन्","प्रकृति","रीति","सहज","रूपतत्त्व","धर्म","सर्ग","शील","सतत्त्व","संसिद्धि","अवस्था","दशा","स्थिति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.38","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अदृष्टिः स्यादसौम्येऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्विमे ॥ ३७ ॥","स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः ।","कम्पोऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः ॥ ३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.55","synonyms":["अदृष्टि","संसिद्धि","प्रकृति","स्वरूप","स्वभाव","वेपथु","कम्प","क्षण","उद्धर्ष","मह","उद्धव","उत्सव"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"7.2.7","page":"0033","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सहजः सहजाते स्यान्निसर्गः सहजः स्मृतः ।","काम्बोजाः कम्बोजभवाः काम्बोजी मासपर्णिका ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.7.2.7","head":"सहज"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.140","page":"0432","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अवहित्थमपि क्लीबेऽथ स्वभावस्तु पुंस्ययम् ।","निसर्गश्च पुनः क्लीबे स्वरूपं रूपमित्यपि ॥ १४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.140","synonyms":["अवहित्थ","स्वभाव","स्वरूप","रूप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.16","page":"0167","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुंनागो नरवर्ये","तुङ्गतरौ स्यात्सितोत्पले किंच ।","जातीफलेऽथ शीले","दाने सर्गे निसर्गः स्यात् ॥ १६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.26","meanings":["शील","दान","सर्ग"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"185","page":"0088","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वभावः प्रकृतिः शीलं निसर्गो विश्वसो निजः ।","योग्या गुणनिकाभ्यासः स्यादभीक्ष्णं मुहुर्मुहुः ॥ १८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.185","synonyms":["स्वभाव","प्रकृति","शील","विश्वस","निज","योग्या","गुणनिका","अभ्यास","अभीक्ष्ण","मुहुर्मुहुस्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.2.111","page":"0020","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्वभावे सर्जने न्यासे निर्गमेऽप्यजयोऽपठीत् ।","निष्पावः शिम्बिसंज्ञे स्याद् धान्ये ब्रूते तु यादवः ॥ १११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.2.111","meanings":["स्वभाव","सर्जन","न्यास","निर्गम"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.265","page":"0085","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वरूपं सहजो रूपतत्त्वं सर्गो निसर्गवत् ।","प्रीतौ प्रेम स्नेहहार्दे समाधाववधानता ॥ २६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.265","synonyms":["स्वरूप","सहज","रूपतत्त्व","सर्ग","प्रीति","प्रेमन्","स्नेह","हार्द","समाधि","अवधानता"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.18.270","page":"0196","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वणिङ्मार्गे श्रुतौ मार्गे निकायो गणलक्षयोः ।","निसर्गस्तु स्वरूपे स्याद्विश्वनिर्माण एव च ॥ २७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.18.12","meanings":["स्वरूप","विश्वनिर्माण"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.84","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["भावो मतमभिप्रायश्छन्द आकूत आशयः ।","शीलं स्वभावः सहजो निसर्गः प्रकृती रुचिः ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.17","synonyms":["भाव","मत","अभिप्राय","छन्द","आकूत","आशय","शील","स्वभाव","सहज","प्रकृति","रुचि"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2502","page":"0405","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["धर्मः शीलं स्वभावश्च सर्गश्चापि निसर्गवत् ।","एतन्नामानि मन्यन्ते स्वरूपस्य बुधैर्भुवि ॥ २५०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.27","synonyms":["धर्म","शील","स्वभाव","सर्ग"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.507","page":"0035","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात् स्वरूपं निसर्गश्च पर्यायोऽयं स्वभावके ।","कम्पनं कम्पितं कम्पो वेपनं वेपथुः पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.507","synonyms":["स्वरूप","कम्पन","कम्पित","कम्प","वेपन","वेपथु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.3.39","page":"0193","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निसर्गः सर्गरूपादौ निषङ्गः सङ्गतूणयोः ।","पत्राङ्गोऽस्त्री भूर्जपत्रे पद्मके रक्तचन्दने ॥","पन्नगः स्यादौषधीभित् पन्नगाशनयोरपि ।","प्लवगोऽरुणमण्डूकवानरप्लवपक्षिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.3.39","meanings":["सर्ग","रूप"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.6","page":"0249","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अमानस्यमामनस्यम्, चर्चा चर्चो विचारणा ।","स्वभावे निसर्ग-सर्गौ पश्चात्तापोऽनुतापवत् ॥ ६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 स्य (sub) pāda 3 syl. 4 नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.6","synonyms":["अमानस्य","आमनस्य","चर्चा","चर्च","विचारणा","सर्ग","पश्चात्ताप","अनुताप"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.88","page":"0121","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व्याजः शाठ्येऽपदेशे च स्वेदरक्तात्मजाः स्वजाः ।","निसर्गे सहजः पुंसि सहोत्थे वाच्यलिङ्गकः ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.89","head":"सहज"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.2.1","page":"0192","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रूपं तत्त्वं सतत्त्वं च स्वरूपं च सलक्षणम् ।","सहजं निजमाजानं धर्मसर्गौ निसर्गवत् ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.2.1","synonyms":["रूप","तत्त्व","सतत्त्व","स्वरूप","सलक्षण","सहज","निज","आजान","धर्म","सर्ग"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.5.35","page":"0280","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ईशेश्वरौ प्रभौ रुद्रे पार्वत्यामीश्वरेश्वरी ।","स्वभावे स्यान्निसर्गश्च सृष्टिश्चोत्पादनेऽपि च ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.5.37","meanings":["स्वभाव","उत्पादन"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}