{"stem":"नीर","iast":"nīra","found":true,"koshas":22,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.2.1","page":"42","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं","तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।","क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी","कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥","कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.2.1","synonyms":["वारि","जल","दक","क","उदक","पानीय","अम्भस्","कुश","तोय","जीवन","जीवनीय","सलिल","अर्णस्","अम्बु","वार्","संवर","क्षीर","पुष्कर","मेघपुष्प","कमल","अप्","पयस्","पाथस्","कीलाल","भुवन","वन","घनरस","यादोनिवास","अमृत","कुलीनस","कबन्ध","प्राणद","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.10.2","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।","पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥","कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।","अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥","मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.10.2","synonyms":["अप्","वार्","वारि","सलिल","कमल","जल","पयस्","कीलाल","अमृत","जीवन","भुवन","वन","कबन्ध","उदक","पाथस्","पुष्कर","सर्वतोमुख","अम्भस्","अर्णस्","तोय","पानीय","क्षीर","अम्बु","शम्बर","मेघपुष्प","घनरस","आप्य","अम्मय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"3.648","page":"0074","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,","कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।","अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,","प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.3.0.26","synonyms":["अप्","तोय","घनरस","पयस्","पुष्कर","मेघपुष्प","क","पानीय","सलिल","उदक","वारि","वार्","शम्बर","अर्णस्","पाथस्","कुश","जल","वन","क्षीर","अम्भस्","अम्बु","भुवन","अमृत","जीवनीय","दक"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"9.163","page":"0081","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जलन्तु सलिलं नीरं क्षीरं वारि शम्बरम् ।","शरं सारं जडं कुम्भमम्भश्चापश्च कथ्यते ॥ १६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None जलन्तु सलिलं नी (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.9.0.1","synonyms":["जल","सलिल","क्षीर","वारि","शम्बर","शर","सार","जड","कुम्भ","अम्भस्","अप्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.1","page":"0105","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्युम्नं पराक्रमं द्रव्यं वनं कानननीरयोः ।","वस्ने वेतनदानीये धनं गोधनवित्तयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.1","head":"वन"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.16","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दशनः कवचे दन्ते मदनो नीरपुष्पयोः ।","अपानौ गुदतद्वातौ चाशनी वज्रविद्युतौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.16","head":"मदन"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.47","page":"0116","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["राधनं तोषणे प्राप्तौ साधने राधनं विदुः ।","स्यन्दनं क्षरणे नीरे स्यन्दनौ रथपादपौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.47","head":"स्यन्दन"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.9","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शास्त्रं ग्रन्थे निदेशे च शस्त्रमायुधलोहयोः ।","क्षीरं दुग्धे च नीरे च भूरि प्राज्यसुवर्णयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.9","head":"क्षीर"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.2.3","page":"0190","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इला गोवाग्धरित्रीषु कलत्रे चन्द्रजस्य च ।","जलो जडमतिः ख्यातो जलं ह्रीवेरनीरयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.2.3","head":"जल"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.551","page":"0193","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वप्रं नीरः सुवर्णारिः सीरपत्रकमित्यपि ।","मृदुकृष्णायसं पक्ष्यं बन्धकं तारशुद्धिकृत् ॥ ५५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.551","synonyms":["वप्र","सुवर्णारि","सीरपत्रक","मृदुकृष्णायस","पक्ष्य","बन्धक","तारशुद्धिकृत्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.14.11","page":"0345","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["घनपर्यायतः पुष्पं नीरमर्णश्च वारुणम् ।","निम्नगं दहनारिः स्यात्सरिलं कर्वुरं मधु ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.14.11","synonyms":["अर्णस्","वारुण","निम्नग","दहनारि","सरिल","कर्वुर","मधु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.7.2","page":"0098","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सम्बर-शम्बर-कीलालान्न-प्राणद-पुष्कर-नीरापांसि ।","पिप्पल-वैष्प(?)-कुलीनस-नारं शरमृत[63b]मूषः(?) सर्वग-तोयम् ॥ २ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.7.2","synonyms":["सम्बर","शम्बर","कीलाल","अन्न","प्राणद","पुष्कर","अपस्","पिप्पल","कुलीनस","नार","शर","अमृत","सर्वग","तोय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.2","page":"0135","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कः स्याद्विधा[247a]तर्यनलेऽनिलेऽर्के","सख्यौ तथा चात्मनि धर्मराजे ।","दक्षे मयूरे नरि कं तु मौलौ","नीरे सुखेऽथ त्रिषु सर्वनामा ॥ २ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.1","head":"क"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.90","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गौरर्वनाकक्रतुभेदरश्मि-","दृग्धेनुलोमाशनिनीरभूषु ।","दिग्बाणवाणीवृषभेषु गस्तु","गणेशगन्धर्वकगातृषु स्यात् ॥ ९० ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.1","head":"गो"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.12.79","page":"0190","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत्","स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके ।","स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियां","निन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.12.13","head":"काण्ड"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.66","page":"0241","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मधुर्वसन्ते दनुजे च चैत्रे","मधूकवृक्षे च पुमानशोके ।","स्त्रियां न नीरे मदिरासु दुग्धे","क्षौद्रे तथा पुष्परसे प्रदिष्टः ॥ ६६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.16","head":"मधु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.75","page":"0254","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संसूचनोत्साहवधप्रकाशे-","ऽथो नन्दनं वृत्ररिपोर्वने स्यात् ।","शुभे तनूजे च पुमान्प्रमोद-","कृत्यन्यवच्च स्रवणे तु नीरे ॥ [16a] ५३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.75","head":"स्रवण"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.4","page":"0303","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कार्पासके स्यादपि कूलके च","स्त्रियां तु गर्भाशयभूमिवाची ।","मेदस्यथाम्भोमुचि च क्षरः स्या-","न्नीरेऽन्तिमेऽथ त्रिषु रन्ध्रभीत्योः ॥ ४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.13","head":"क्षर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.16","page":"0304","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नारं तु नीरे कनकेऽथ सारो","बले स्थिरांशेऽपि च मज्ज्नि पुंसि ।","न्याय्ये च नीरे द्रविणे च षण्ढे","वरे पुनर्वाच्यसमं वदन्ति ॥ १६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.25","head":"नार"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.2","page":"0381","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रजो गुणे रेणुपरागयोश्च","स्यादार्तवेऽन्त्येऽथ पुमानदन्तः ।","क्षीरे च नीरे च पयो वयस्तु","खगे च बाल्यादिषु यौवने च ॥ २ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.32","head":"पयस्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.16","page":"0384","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["घनरस उक्तो नीरे निर्यासे मोरटे सान्द्रे ।","कर्पूरे सिद्धरसेऽस्त्रियां भवेत्पीलुपर्ण्यर्थे ॥ १६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.48","head":"घनरस"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"14","page":"0002","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।","जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।","जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।","अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.14","synonyms":["स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","लोचन","नेत्र","नयन","चक्षुस्","दृश्","अम्बक","ईक्षण","जल","तोय","सलिल","अम्बु","वार्","वारि","कानन","उदक","वन","अप्","पद्म","अभ्र","अम्बुद","केश","नख","दन्त"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"15","page":"0007","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।","सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.15","synonyms":["वार्","वारि","क","पयस्","अम्भस्","अम्बु","पाथस्","अर्णस्","सलिल","जल","सर","वन","कुश","तोय","जीवन","अप्","विष"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.81","page":"0050","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सान्तं जीवितकालेऽन्ने घने वत्सरनीरयोः ।","अपि स्याद्विश्वतोदावन्नित्यारण्यकसामनि ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.81","head":"आयुस्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.3.72","page":"0039","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उत्तरस्त्वद्भुतश्लोको रभसेन समीरितः ।","काकचिण्डीभवे बीजे वारिक्रिमिजनीरयोः ॥ ७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.3.72","head":"वार्दूर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"7.101","page":"0101","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ना नीरे क्ली त्रिषु पुनर्यस्य स्यात् सर्वतो मुखम् ।","अथो सहस्रवीर्या स्त्री दूर्वायामपरः पुनः ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.7.0.162","head":"सर्वतोमुख"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.344","page":"0047","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनं तोयं शंवरं नीरवारिणी ।","पुष्करं कं जलं पाथः सलिलं सर्वतोमुखम् ॥ ३४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.344","synonyms":["पानीय","जीवन","तोय","शंवर","वारि","पुष्कर","क","जल","पाथस्","सलिल","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.7.114","page":"0176","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कम्बलं जलजे नीरे काकिणी तु वराटिका ।","गुञ्जायामथ कल्याणं मङ्गले काञ्चनेऽपि च ॥ ११४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.7.32","head":"कम्बल"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.7.127","page":"0177","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कृपीटं तूदरे नीरे करजो नखवृक्षयोः ।","करेणुर्हस्तिहस्तिन्योः कर्णिकारद्रुमेऽपि च ॥ १२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.7.45","head":"कृपीट"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.13.204","page":"0188","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जरणो जीरके नीरे रुचके कृष्णजीरके ।","जम्भलो देवताभेदे जम्बीरेऽपि निशम्यते ॥ २०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.13.11","head":"जरण"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.25.355","page":"0206","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शिवं भद्रे सुखे नीरे शिवो जम्बुकरुद्रयोः ।","गुग्गुले कीलके योगे शिवा कात्यायिनी स्मृता ॥ ३५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.25.3","head":"शिव"},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"3.281","page":"0020","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शम्बरं कमलं नीरं कीलालं पुष्करं नलम् ।","जलपर्यायपतिः पाशी जनपर्यायधरोऽम्बुदः ॥ २८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.3.0.4","synonyms":["शम्बर","कमल","कीलाल","पुष्कर","नल","पाशिन्","अम्बुद"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"14","page":"0467","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कबन्धमुदकमापो नीरवार्वारिनारम् ॥ १४ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.14","synonyms":["कबन्ध","उदक","अप्","वार्","वारि","नार"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"4.3","page":"0040","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कोलाहलस्तु तद्घोषे तरङ्गे बुद्बुदाकरः ।","सलिलं कमलं नीरं पुष्करं सर्वतोमुखम् ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.4.0.3","synonyms":["कोलाहल","बुद्बुदाकर","सलिल","कमल","पुष्कर","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"4.4","page":"0040","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जीवनं सर्वभद्रं च पाथः काण्डं कुशं विषम् ।","भूसारं सारसाधारं सारं नीरं जलं जडम् ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.4.0.4","synonyms":["जीवन","सर्वभद्र","पाथस्","काण्ड","कुश","विष","भूसार","सारसाधार","सार","जल","जड"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"16.4","page":"0023","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वनं प्रस्रवणे नीरे वह्निश्चित्रेऽप्यरुष्करे ।"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.16.0.4","head":"वन"},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"16.1.253","page":"0023","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवनं प्रस्रवे नीरे जीवनश्चिरजीविनि ।","मेदायां जीवनी सिद्धिवीराजीवासु जीविनी ॥ २५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.16.1.8","head":"जीवन"},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"23.1.440","page":"0040","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कङ्कोलके च कोला तु पिप्पलीचव्ययोः स्त्रियाम् ।","चलस्तुरुष्के चाम्पेये जलं वालकनीरयोः ॥ ४४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.23.1.4","head":"जल"},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"27.2.528","page":"0048","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पयः क्षीरे च नीरे च रजो रेणुपरागयोः ।","वायसो वृकधूपे च पुंसि स्यादगुरुद्रुमे ॥ ५२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.27.2.2","head":"पयस्"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.3.110","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं तोयं पानीयं सलिलं कुशम् ।","अम्भोऽर्णोऽम्बु पयः पाथः शम्बरं जीवनं वनम् ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.3.7","synonyms":["वारि","जल","तोय","पानीय","सलिल","कुश","अम्भस्","अर्णस्","अम्बु","पयस्","पाथस्","शम्बर","जीवन","वन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.2.1854","page":"0303","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वारि वारं जलं क्षीरं नीरं नारं कुलीनसम् ।","जीवनं जीवनीयं च भुवनं भवनं वनम् ॥ १८५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.2.1","synonyms":["वारि","वार","जल","क्षीर","नार","कुलीनस","जीवन","जीवनीय","भुवन","भवन","वन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.2.39","page":"0039","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।","अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.2.39","synonyms":["वार्","वारि","तोय","उदक","पानीय","सम्बर","अम्भस्","क्षीर","अम्बु","सलिल","सर्वतोमुख","जीवन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.41","page":"0202","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निषादे शूद्रपुत्रे च तृणोल्कायाञ्च कुक्कुभे ।","कुनटी स्त्री तु नैपाल्यां तथा गनःशिलासु च ।","कृपीटं जठरे नीरे विपिनेन्धनयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.41","head":"कृपीट"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.5","page":"0214","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कृतिर्जुगुप्साकल्याणसार्द्धासु वर्त्मनि स्त्रियाम् ।","कृतमुच्छशिले नीरे सत्ये दीप्ते च पूजिते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 सु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.5","head":"कृत"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.18","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वनं नीरे निवासे स्यादालये विपिनेऽपि च ।","वह्निः स्याच्चित्रकौषद्यां भवेद्वैश्वानरे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.18","head":"वन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.66","page":"0239","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भावना स्यान्न ना ध्यानपर्यालोचाधिवासने ।","भुवनं गगणे नीरे पिष्टपे च जनेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.66","head":"भुवन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.91","page":"0242","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संस्थानं मरणाकृत्योः सन्निवेशे चतुष्पथे ।","स्पन्दनं क्षरणे नीरे रथेऽस्त्री तिनिशे पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.91","head":"स्पन्दन"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.25.29","page":"0255","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कर्पूरवसुभिन्नीर कपि सोमलतासु च ।","हिमं शीते मलयजे क्लीबं स्याच्छीतलेऽन्यवत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.25.29","head":"सोम"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.7","page":"0264","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।","ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥","करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।","कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥","कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।","कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥","कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।","क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥","कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।","कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥","कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।","क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥","क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।","चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥","क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।","खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥","क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।","खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥","खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.7","head":"कीर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.20","page":"0266","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नक्रः कुम्भीरके क्लीबं नासायामनदारुणि ।","नारं स्यात्तर्वके नीरे स्त्री वहुत्वे कुत्रचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None स्त्री वहुत्वे कुत्रचित् (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.20","head":"नार"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.48","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वरो नासानिलोदात्तध्वनिषड्जादिके पुमान् ।","सारो मज्जास्थिरांशे च बलेऽप्यतिदृढे पुमान् ॥","विपिनन्याय्यनीरेषु क्लीबलिङ्गं वरे त्रिषु ।","सान्द्रं स्निग्धे मनोज्ञे च नालवाले नपुंसकम् ॥","सिप्रो निदाघनीरे ना सिप्रा स्त्री सरिदन्तरे ।","सूत्रन्तु सूजनाग्रन्थे व्यवस्थायाञ्च तन्तुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.48","head":"सार"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.14","page":"0278","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जलं गो कलने नीरे ह्रीवेरे च जडेऽन्यवत् ।","जालमानायदम्भौघगवाक्षक्षारकेष्वपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.14","head":"जल"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.57","page":"0280","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["केवली ज्ञानभेदे स्त्री केवली शास्त्रहोरयोः ।","कोमलं मृदुले नीरे मनोज्ञेऽपि च न द्वयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.57","head":"कोमल"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.30.4","page":"0288","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुशा रज्वां कुशं नीरे कुशी फाले कुथेऽस्त्रियाम् ।","पुमान् रायसुते द्वीपे त्रिषु पापिष्ठमत्तयोः ।","केशः सुगन्धिबालायां वरुणे कुन्तले हरौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.30.4","head":"कुश"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.8","page":"0294","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रसो गन्धरसे नीरे शृङ्गारादौ विषे द्रवे ।","रागवीर्यदेहधातुप्रभेदास्वादपारदे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 र्य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.8","head":"रस"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.37","page":"0296","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सरो नीरे तडागेऽपि सरसी च सरोवरे ।","समासः पुंसि संक्षेपे संज्ञाभेदे समर्थने ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.37","head":"सरस्"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.49","page":"0303","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कं पादपूरणे नीरे मस्तके मङ्गले सुखे ।","किं निषेधे वितर्के च सन्देहे प्रश्नकृत्स्न्योः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None सन्देहे प्रश्नकृत्स्न्योः (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.49","head":"कम्"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.90","page":"0225","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वणिग्द्रव्येऽपि, पानीये जीवनीयं च जीवनम् ।","नीरं नारं भीरं वा स्त्री-क्लीबयोर्वारे वार्दरे ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.90","synonyms":["जीवनीय","जीवन","नार","भीर","वार्","वार्दर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.10.318","page":"0043","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-","पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।","कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरं","नारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. 1 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.10.24","synonyms":["अम्भस्","पुष्कर","वारि","तोय","जल","वार्","पाथस्","वन","अर्णस्","पयस्","पानीय","उदक","मेघपुष्प","सलिल","क्षीर","अम्बु","अमृत","कीलाल","भुवन","कबन्ध","कमल","जीवन","शम्बर","नार","कम्","घनरस","अप्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.9.3","page":"0025","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नदीनश्चाथ कमलं नीरं नाराः स्त्रियामिरा ।","कं दकं जलमस्थानमगाधेऽथाम्भसांभ्रमः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.9.3","synonyms":["नदीन","कमल","नार","इरा","क","दक","जल","अस्थान","भ्रम"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.316","page":"0201","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पर्य्यायः स्यात्प्रकारेऽपि प्रायो ना भूयतुल्ययोः ।","पथ्यं हितेऽभया पथ्या पानीयं पेयनीरयोः ॥ ३१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.330","head":"पानीय"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.454","page":"0254","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वीणाभेदे सर्जरसो धूनकेऽप्यथ सारसम् ।","पद्मे ना पक्षिणीन्दौ च सरो नीरतडागयोः ॥ ४५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.470","head":"सरस्"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.2.1","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सलिलं मलिनं तोयं मरुलं मेघजं कतम् ।","नीरं वारि पयोंऽभोऽर्णो मेघपुष्पं कुलीनसम् ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.2.1","synonyms":["सलिल","मलिन","तोय","मरुल","मेघज","कत","वारि","पयस्","अंभस्","अर्णस्","मेघपुष्प","कुलीनस"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}