{"stem":"नृत्य","iast":"nṛtya","found":true,"koshas":13,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.280","page":"16","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।","नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 गे (sub) pāda 3 syl. 5 त्यं (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.200","synonyms":["गीत","गान","गेय","गीति","गान्धर्व","नर्तन","नटन","नृत्त","लास्य","नाट्य","ताण्डव"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.12","page":null,"kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["ताण्डवं नटनं नाट्यं लास्यं नृत्यं च नर्तने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.12","synonyms":["ताण्डव","नटन","नाट्य","लास्य","नर्तन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.93","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गीतं गानमिति प्रोक्तं वाद्यमातोद्यमिष्यते ।","नृत्यं तु ताण्डवं लास्यं त्रितयं नाट्यमुच्यते ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.93","synonyms":["गीत","गान","वाद्य","आतोद्य","ताण्डव","लास्य","नाट्य"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"54","page":"0058","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["भ्रकुंसश्च भ्रुकुंसश्च भ्रकुंसोऽपि भृकुंसवत् ।","नृत्यं नृत्तं लास्यकं च लास्यं स्यादालसोऽलसः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.54","synonyms":["भ्रकुंस","भ्रुकुंस","भ्रूकुंस","भृकुंस","नृत्त","लास्यक","लास्य","आलस","अलस"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"2.2.4","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शङ्खो निध्यन्तरे नख्यां शङ्खः कम्बुललाटयोः ।","प्रेङ्खा पर्यटने नृत्ये प्रेङ्खामश्वगतिं विदुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.2.2.4","head":"प्रेङ्खा"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"3.2.2","page":"0022","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रङ्गो नृत्ये रणे रागे रङ्गं वर्णकवङ्गयोः ।","शारङ्गौ गजकल्माषौ शारङ्गावेणचातकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.3.2.2","head":"रङ्ग"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"33.2.4","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रेक्षा नृत्येक्षणं बुद्धिः प्रेक्षो न्यायानुसारकः ।","अध्यक्षं विदुराचार्याः प्रत्यक्षेऽधिकृतेऽपि च ।","गवाक्षः कपिभेदे स्याद्गोदुह्यायां च जालके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.33.2.4","head":"प्रेक्षा"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.502","page":"0188","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चमत्कारावहा लोके कलाः स्युश्चतुरुत्तराः ।","षष्टिर्गीतं वाद्यनृत्ये नाट्यमालेख्यमेव च ॥ ५०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.502","synonyms":["कला","गीत","वाद्य","नाट्य","आलेख्य"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.48","page":"0422","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ग्रामसंदिग्धमित्येवं दशधा गीतदुष्टता ।","नर्त्तनं नटनं नाट्यं नृत्यं नृत्तं च ताण्डवम् ॥ ४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.48","synonyms":["ग्रामसंदिग्ध","नर्त्तन","नटन","नाट्य","नृत्त","ताण्डव"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.32","page":"0078","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["करताली करर्द्धिः स्त्री तालमध्ये तु कुक्कुटी ।","स्त्रियां गुणनिका च स्यात्ताण्डवं तु न योषिति ।","नृत्यं नृत्तं नर्तनं च नाट्यं नटनं लास्ययुक् ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.32","synonyms":["करताली","करर्धि","कुक्कुटी","गुणनिका","ताण्डव","नृत्त","नर्तन","नाट्य","नटन","लास्य"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.75","page":"0063","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["परप्रैष्ये चेटति स्यान्नृत्ये नटति नृत्यति ।","तथा नाटयतीति स्यान्निबर्हे स्यादुदो नटिः ॥ ७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.265","meanings":["नटति","नृत्यति","नाटयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.66","page":"0072","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपवृत्तौ परीणामे नृत्ये व्याङो निवर्तने ।","परावृत्तावुपाङः स्याद्व्यावृत्तौ लुठनान्तयोः ॥ ६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.358","head":"विवर्तते"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.2.7","page":"0161","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रेङ्खा च याने नट[261b]नेऽटने च","वीङ्खा तु नृत्ये गतिशूकशिम्ब्योः ।"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.2.7","head":"वीङ्खा"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.26","page":"0362","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यादाहवः संगरयोगवाची","स्याद्राघवो दाशरथौ च मत्स्ये ।","स्यात्ताण्डवोऽस्त्री तृणभेदनृत्ये-","ऽथो संभवो जन्मनि मेलके च ॥ २६ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.42","head":"ताण्डव"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.196","page":"0029","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नृत्तं लास्यं तथा नृत्यं ताण्डवं नाट्यनर्तने ।","नटनं चोच्चताले स्यात्पानगोष्ठ्यामपि स्मृतम् ॥ १९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.196","synonyms":["नृत्त","लास्य","ताण्डव","नाट्य","नर्तन","नटन","उच्चताल","पानगोष्ठी"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.3.104","page":"0029","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नर्तनं नाटकं नृत्यं लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ।","अङ्गहारोऽङ्गविक्षेपो व्यञ्जकोऽभिनयो लयः ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.3.2","synonyms":["नर्तन","नाटक","लास्य","नाट्य","ताण्डव","अङ्गहार","अङ्गविक्षेप","व्यञ्जक","अभिनय","लय"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.405","page":"0052","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नर्तनं नटनं नृत्यं नृत्तं नाट्यं च ताण्डवम् ।","लास्यञ्चेति हि वामानि कथ्यन्ते कोविदैः किल ॥ ४०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.367","synonyms":["नर्तन","नटन","नृत्त","नाट्य","ताण्डव","लास्य"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.442","page":"0031","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अक्षराणि चवर्गादिपञ्चेत्युक्तं मनीषिभिः ।","नृत्यं नृत्तञ्च नटनं नाट्यं नाटश्च नर्तनम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.442","synonyms":["नृत्त","नटन","नाट्य","नाट","नर्तन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.1.167","page":"0186","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रामणीभङ्गिनाराचेषूपधाने खरालिकः ।","पाठनिश्चयशूण्याङ्के नृत्ये गुणनिका भवेत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.1.167","head":"गुणनिका"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.3.21","page":"0192","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रङ्गो नृत्ये रणस्थाने रागे रङ्गं त्रपुन्यपि ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.3.21","head":"रङ्ग"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.29.29","page":"0287","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुटुम्बोऽस्त्री जनज्ञातिबान्धवेषु च सन्ततौ ।","कैरवं कुमुदे धूर्ते चन्द्रिकायान्तु कैरवी ॥","गाण्डीवगाण्डिवौ चापे पार्थचापेऽपि न स्त्रियौ ।","गालवो मुनिभेदे स्यात्तथा लोध्रमहीरुहे ॥","ताण्डवोऽस्त्री तृणभिदि ख्याते नृत्ये समुद्धते ।","त्रिदिवा तु नदीभेदे स्वर्लोके तु भवेत्पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.29.29","head":"ताण्डव"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.10","page":"0291","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्लक्षोऽश्वत्थे गर्दभाण्डे जटीद्वीपविशेषयोः ।","पक्षः सहाये सुहृदि पार्श्वे मासार्द्धराजयोः ॥","विहगे वलये साध्ये विरोधे गृहशुद्धयोः ।","चुल्लीरन्ध्रे हस्तिपार्श्वे केशादिपरती व्रजे ॥","प्रेक्षा नृत्ये क्षणे वुद्धौ शिक्षायामपि च स्त्रियाम् ।","प्रैषः क्लेशे मर्दने च प्रेषणोन्मादयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.10","head":"प्रेक्षा"},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"201","page":"0541","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ना भावभेदे स्त्री नृत्ये ललितं त्रिषु सुन्दरे ।","अस्त्रियां प्रमदागारे क्रीडिते जातपल्लवे ॥ २०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.224","head":"ललित"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.68","page":"0114","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नृत्ये रणे खले रागे रङ्गः क्लीबे त्रपुण्यऽपि ।","रागः क्लेशादिके रक्ते मात्सर्थे लोहितादिषु ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.69","head":"रङ्ग"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}