{"stem":"पटु","iast":"paṭu","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.6","page":"18","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।","मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥","व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।","निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥","कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.6","synonyms":["विद्वस्","सुधी","कवि","विचक्षण","लब्धवर्ण","ज्ञ","प्राप्तरूप","कृति","कृष्टि","अभिरूप","धीर","मेधाविन्","कोविद","विशारद","सूरि","दोषज्ञ","प्राज्ञ","पण्डित","मनीषिन्","बुध","प्रबुद्ध","व्यक्त","विपश्चित्","संख्यावत्","सत्","शिक्षित","निष्णात","निपुण","दक्ष","कर्महस्त","कर्ममुख","कृतहस्त","कृतमुख","कुशल","चतुर","अभिज्ञ","विज्ञ","वैज्ञानिक"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.50","page":"19","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["यद्भविष्यो दैवपरोऽथालस्यः शीतकोऽलसः ॥ ३८३ ॥","मन्दस्तुन्दपरिमृजोऽनुष्णो दक्षस्तु पेशलः ।","पटूष्णोष्णकसूत्थानचतुराश्चाथ तत्परः ॥ ३८४ ॥","आसक्तः प्रवणः प्रह्वः प्रसितश्च परायणः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.50","synonyms":["यद्भविष्य","दैवपर","आलस्य","शीतक","अलस","मन्द","तुन्दपरिमृज","अनुष्ण","दक्ष","पेशल","उष्ण","उष्णक","सूत्थान","चतुर","तत्पर","आसक्त","प्रवण","प्रह्व","प्रसित","परायण"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.474","page":"22","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["जाङ्गुलिको विषभिषक्स्वास्थ्यं वार्तमनामयम् ।","सह्यारोग्ये पटूल्लाघवार्तकल्यास्तु नीरुजि ॥ ४७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 लि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.172","synonyms":["जाङ्गुलिक","विषभिषज्","स्वास्थ्य","वार्त","अनामय","सह्य","आरोग्य","उल्लाघ","कल्य","नीरुज्"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1385","page":"53","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शीते तुषारः शिशिरः सुशीमः शीतलो जडः ।","हिमोऽथोष्णे तिग्मस्तीक्ष्णस्तीव्रश्चण्डः खरः पटुः ॥ १३८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.28","synonyms":["शीत","तुषार","शिशिर","सुशीम","शीतल","जड","हिम","उष्ण","तिग्म","तीक्ष्ण","तीव्र","चण्ड","खर"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.4.225","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जनी जतूका रजनी जतुकृच्चक्रवर्तिनी ॥ १५३ ॥","संस्पर्शाथ शटी गन्धमूली षड्ग्रन्थिकेत्यपि ।","कर्चूरोऽपि पलाशोऽथ कारवेल्लः कठिल्लकः ॥ १५४ ॥","सुषवी चाथ कुलकं पतोलस्तिक्तकः पटुः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.4.225","synonyms":["जनी","जतूका","रजनी","जतुकृत्","चक्रवर्तिनी","संस्पर्शा","शटी","गन्धमूली","षड्ग्रन्थिका","कर्चूर","पलाश","कारवेल्ल","कठिल्लक","सुषवी","कुलक","पतोल","तिक्तक"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.32","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दक्षे तु चतुरपेशलपटवः सूत्थान उष्णश्च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.32","synonyms":["दक्ष","चतुर","पेशल","सूत्थान","उष्ण"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.78","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कष्टे तु कृच्छ्रगहने दक्षामन्दागदेषु तु ॥ ३९ ॥","पटुर्द्वौ वाच्यलिङ्गौ च नीलकण्ठः शिवेऽपि च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 न्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.78","meanings":["दक्ष","अमन्द","अगद"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.40","page":"0006","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तिग्मं तीक्ष्णं खरं तीव्रं चण्डमुष्णं पटु स्मृतम् ।","आतपः कथ्यते रौद्रं निदाघो घर्म उच्यते ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.40","synonyms":["तिग्म","तीक्ष्ण","खर","तीव्र","चण्ड","उष्ण","आतप","रौद्र","निदाघ","घर्म"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"10.3.2","page":"0039","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पटुरामयनिर्मुक्तः पटुश्चतुरतीक्ष्णयोः ।","पटुः पटोलपत्रे च छत्रायां लवणे पटुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.10.3.2","meanings":["आमयनिर्मुक्त","चतुर","तीक्ष्ण","पटोलपत्र","छत्रा","लवण"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"3.30","page":"0024","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तत्फले कोहलं पुष्पं रामाङ्कोऽनुफलो लघुः ।","तत्फले गुडबीजं स्यात्पटोले कर्कशः पटुः ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.3.0.30","synonyms":["कोहल","रामाङ्क","अनुफल","लघु","गुडबीज","पटोल","कर्कश"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.362","page":"0060","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अनामयमथोल्लाघः पटुः कल्पो निरामयः ।","अग्लास्नुरगदो नीरुगनातङ्को लघुः पुनः ॥ ३६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.362","synonyms":["अनामय","उल्लाघ","कल्प","निरामय","अग्लास्नु","अगद","नीरुज्","अनातङ्क","लघु"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.389","page":"0063","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हिमयुक्तः शीतलोपि पञ्चिकश्चैवमादयः ।","चीनकश्चीनकर्पूरः कृत्रिमो धवलः पटुः ॥ ३८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.389","synonyms":["हिमयुक्त","शीतल","पञ्चिक","चीनक","चीनकर्पूर","कृत्रिम","धवल"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.316","page":"0167","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दन्तानां हर्षणं दाहं विधत्ते मुखकण्ठयोः ।","स च जम्बीरनिम्ब्वादावथ सर्वरसः पटुः ॥ ३१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.316","synonyms":[]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.34","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सूत्थान उष्णश्चतुरः पेशलः पेसलः पटुः ।","चण्डालोऽपि च चाण्डालः श्वपाचः श्वपचः श्वपक् ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.34","synonyms":["सूत्थान","उष्ण","चतुर","पेशल","पेसल","चण्डाल","चाण्डाल","श्वपाच","श्वपच","श्वपच्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.4","page":"0214","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तदर्थकारश्चापि स्यात्कृतकृत्योऽथ शिक्षितः ।","निष्णातश्चतुरो विज्ञः प्रवीणो निपुणः पटुः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.4","synonyms":["तदर्थकार","कृतकृत्य","शिक्षित","निष्णात","चतुर","विज्ञ","प्रवीण","निपुण"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.437","page":"0298","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ताली तमाली ताम्रा च सूक्ष्मवल्ली पटुस्तु सः ।","नासासंवेदनः काण्डकटुः काण्डीर इत्यपि ॥ ४३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.437","synonyms":["ताली","तमाली","ताम्रा","सूक्ष्मवल्ली","नासासंवेदन","काण्डकटु","काण्डीर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.49","page":"0058","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["लवणः स्यात्सर्वरसः * * पटुरथास्य मृट् (?) ।","कटूषण-कटोलाश्च मुखभेदी तु तिक्तकः ।","तीक्ष्णः क्षारश्च सकटु लवणात्मक उच्यते ।","तुबरस्तूबरश्चास्त्री कषायस्तद्वति त्रिषु ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.45","synonyms":["लवण","कटु","ऊषण","कटोल","मुखभेदिन्","तिक्तक","तीक्ष्ण","क्षार","तुबर","तूबर","कषाय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.54","page":"0058","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाद्वी स्वादुः[38a] कटुः कट्वी पटुः पट्वीति संग्रहः ।","लावण्यं पाटवं क्लीबे पटिमा स्यान्नृलिङ्गकः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.50","synonyms":["स्वाद्वी","स्वादु","कटु","कट्वी","पट्वी","लावण्य","पाटव","पटिमन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.2.20","page":"0129","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रुमण्वाल्लँवणाद्रिः स्यात्कबरं लवणं रुम ।","तीक्ष्णं क्षारं च न द्वंद्वे पटु वारिरसं तथा ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.2.21","synonyms":["रुमण्वत्","लवणाद्रि","कबर","लवण","रुम","तीक्ष्ण","क्षार","वारिरस"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.33","page":"0187","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["छागडं मिथुने तु स्यात्पटोलः कर्कशच्छदः ।","राजिफलः पाण्डुफलः पटुस्तिक्तक इत्यपि ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 2 जि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.648","synonyms":["छागड","पटोल","कर्कशच्छद","राजिफल","पाण्डुफल","तिक्तक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.6","page":"0001","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रवीणो निपुणोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः पटुः ।","छेको विदग्धो निष्णातः कुशलश्चतुरः कृती ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.110","synonyms":["प्रवीण","निपुण","अभिज्ञ","विज्ञ","वैज्ञानिक","छेक","विदग्ध","निष्णात","कुशल","चतुर","कृतिन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.33","page":"0004","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तु तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसोऽनुष्णः ।","दक्षे तु चतुर-पेशल-पटूष्णकोष्णा धृषुश्च सूत्थानः ॥ ३३ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.136","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","आलस्य","शीतक","अलस","अनुष्ण","दक्ष","चतुर","पेशल","उष्ण","कोष्ण","धृषु","सूत्थान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.8","page":"0179","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबे दूषणके विशेष्यवदसौ स्यान्मत्सरिक्रू[270b]रयो-","श्छत्रायां लवणे पटोलदलके दक्षे तु भेद्ये पटुः ॥ ८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.10","meanings":["छत्रा","लवण","पटोलदलक","दक्ष","भेद्य"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.48","page":"0372","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऋक्षोऽद्रिभेदे कृतवेधने च","तथाच्छभल्ले नरि शोणके च ।","भे तु स्त्रियामेष न गुह्यके स्यात्","यक्षः कुबेरेऽथ मुनिप्रभेदे ।","दक्षो विधौ नन्दिनि ताम्रचूडे","द्रुमेऽनले भेद्यसमः पटौ सः ।","भुवि स्त्रियां पक्ष इहार्धमासे","पार्श्वे ग्रहे साध्यविरोधयो[85a]श्च ॥ ४८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.50","head":"दक्ष"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"164","page":"0079","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कृती नदीष्णो निष्णातः कुशली निपुणः पटुः ।","क्षुण्णः प्रवीणः प्रगल्भः कोविदश्च विशारदः ॥ १६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.164","synonyms":["कृतिन्","नदीष्ण","निष्णात","कुशलिन्","निपुण","क्षुण्ण","प्रवीण","प्रगल्भ","कोविद","विशारद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.732","page":"0105","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पपीस्तु सूर्ये रश्मौ च ना हस्तिनि तु स द्वयोः ।","पटुः पुंसि पटोल्याख्यवल्लीजातौ रसान्तरे ॥ ७३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.732","meanings":["पटोली","रस"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.733","page":"0105","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["लवणाख्ये तद्वति तु त्रिषु निर्व्याधिशूरयोः ।","अमन्ददक्षयोश्चान्ये विशदप्रज्ञ ऊचिरे ॥ ७३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.733","meanings":["लवण","लवणवत्","निर्व्याधि","शूर","अमन्द","दक्ष","विशदप्रज्ञ"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.734","page":"0105","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["अन्यो विस्पष्ट आचष्टे ब्रूते त्वजयशाब्दिकः ।","तीक्ष्णे च निस्त्वरे चैषु यदा स्त्र्यर्थेऽस्य वर्तनम् ॥ ७३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.734","meanings":["विस्पष्ट","तीक्ष्ण","निस्त्वर"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.735","page":"0106","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तदा पट्वी पटुरिति क्ली तु स्याल्लवणद्वये ।","ऊपाख्ये सैन्धवाख्ये चेत्येवं नानाब्रुवन् बुधाः ॥ ७३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.735","meanings":["लवणद्वय","ऊप","सैन्धव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1064","page":"0140","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नप्स्त्रियोस्तु समूहे स्यात् पटली पिटकान्तरे ।","टलं तु बले क्लीबं त्रि तु स्याद्वाग्मिकल्ययोः ॥ १०६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None टलं तु बले क्लीबं (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1064","meanings":["बल","वाग्मिन्","कल्य"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.278","page":"0087","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तुषारः शीतलः शीतो हिमोऽपि कथितो बुधैः ।","उष्णस्तीव्रः खरस्तीक्ष्णः पटुतिग्मौ मनागथ ॥ २७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.278","synonyms":["तुषार","शीतल","शीत","हिम","उष्ण","तीव्र","खर","तीक्ष्ण","तिग्म"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.6","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पण्डितः कोविदो विद्वान्कृष्टिर्व्यक्तः कृती कविः ।","मेधावी सूरिदोषज्ञा ज्ञः प्राज्ञो निपुणः पटुः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.6","synonyms":["पण्डित","कोविद","विद्वस्","कृष्टि","व्यक्त","कृतिन्","कवि","मेधाविन्","सूरि","दोषज्ञ","ज्ञ","प्राज्ञ","निपुण"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.49","page":"0107","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यद्भविष्यस्तथा दैवपरो दैवमतिर्मतः ।","चतुरः पेशलो दक्षः पटूष्णावुष्णकोऽपि च ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.49","synonyms":["यद्भविष्य","दैवपर","दैवमति","चतुर","पेशल","दक्ष","उष्ण","उष्णक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.139","page":"0119","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पटूल्लाघौ समौ वार्त्तकल्यौ नीरुजि सम्मतौ ।","माय[65]या विभवेच्छुस्तु संधिजीवकपार्श्वकौ ॥ १३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.139","synonyms":["उल्लाघ","वार्त्त","कल्य","नीरुज्","सन्धिजीवक","पार्श्वक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.302","page":"0200","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्लक्षो द्वीपे वटे स्वच्छे पटुर्नीरोगदक्षयोः ।","पर्व ग्रन्थौ पुराणाङ्गे दर्शप्रस्तावयोरपि ॥ ३०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.20","meanings":["नीरोग","दक्ष"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.297","page":"0062","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अतिभारवहे स्थौरी पृष्ठ्यः पटुकलः पटुः ।","कर्कः सिताश्वे नीलाश्वे कलमः कन्धरः शरः ॥ २९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.297","synonyms":["स्थौरिन्","पृष्ठ्य","पटुकल","कर्क","कलम","कन्धर","शर"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.589","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलस्यः शीतकोऽनुष्णश्चतुरे पेशलः स्मृतः ।","पटुः सूत्थान उष्णश्च चतुरो दक्ष एव च ॥ ५८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.589","synonyms":["आलस्य","शीतक","अनुष्ण","पेशल","सूत्थान","उष्ण","चतुर","दक्ष"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"8.1.121","page":"0012","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पटुः पुंसि पटोले स्त्री छत्रायां लवणे पटु ।","पट्टिः स्त्री कृष्णवृन्तायां पट्टी लाक्षाप्रसादने ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.8.1.6","meanings":["पटोल","छत्रा","लवण"]},{"kosha":"SKSD","kosha_title":"शिवकोष","kosha_latn":"Śivakoṣa","ref":"22.2.372","page":"0034","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऐन्द्री स्यादिन्द्रवारुण्यां शेफल्यां सारिवैलयोः ।","क्षारः पाक्ये गुडे काचे यवजे पटुभस्मनोः ॥ ३७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SKSD#SKSD.22.2.3","head":"क्षार"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.73","page":"0009","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["उष्णं तिग्मं खरं तीक्ष्णं चण्डं तीव्रं तथा पटुः ।","मङ्गलोऽङ्गारको भौम आरो वक्रः कुजः स्मृतः ॥ ७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.15","synonyms":["उष्ण","तिग्म","खर","तीक्ष्ण","चण्ड","तीव्र","मङ्गल","अङ्गारक","भौम","आर","वक्र","कुज"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.115","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृष्टिर्विपश्चित्संख्यावान्दोषज्ञो ज्ञो विचक्षणः ।","प्रवीणश्चतुरो विज्ञो विदग्धः कुशलः पटुः ॥ ११५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.2","synonyms":["कृष्टि","विपश्चित्","संख्यावत्","दोषज्ञ","ज्ञ","विचक्षण","प्रवीण","चतुर","विज्ञ","विदग्ध","कुशल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.505","page":"0064","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रवीणः शिक्षितो दक्षो निष्णातो निपुणः पटुः ॥ ५०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.12","synonyms":["प्रवीण","शिक्षित","दक्ष","निष्णात","निपुण"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.570","page":"0073","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दक्षस्तु पेशलः पटुः ॥ ५७० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.89","synonyms":["दक्ष","पेशल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.730","page":"0102","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पटुर्वार्त स्तथोल्लाघः कल्यो नीरुक् निगद्यते ॥ ७३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.334","synonyms":["वार्त","उल्लाघ","कल्य","नीरुज्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.286","page":"0078","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात् पटोलस्तु कुलकं कटुकस्तिक्तकं पटुः ।","कुष्माण्डोऽपि च कूष्माण्डः कर्कारूः शिम्बिवर्धनः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.286","synonyms":["पटोल","कुलक","कटुक","तिक्तक","कुष्माण्ड","कूष्माण्ड","कर्कारू","शिम्बिवर्धन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.28","page":"0155","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ।","अथ चण्डालमातङ्गप्लवान्तवासिपुक्कसाः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 न्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.28","synonyms":["चतुर","पेशल","दक्ष","सूत्थान","उष्णक","चण्डाल","मातङ्ग","प्लव","अन्तवासिन्","पुक्कस"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.99","page":"0170","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृपणे दृढमुष्टिः स्यात् शक्तः स्यात् प्रबलेऽपि च ।","धूर्ते स्थगश्च निर्लज्जः पटुः पाटविकोऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.99","synonyms":["दृढमुष्टि","शक्त","स्थग","पाटविक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.22","page":"0200","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पटुः पटोले दक्षे च नीरोगे चतुरेऽन्यवत् ।","पट्टः पेषणपाषाणव्रणादिवस्त्रपोरपि ॥","राजशासनभेदेऽपि पत्रे पीठे चतुष्पथे ।","पटिः स्त्री पटभेदे स्याद् वागुलौ कुम्भिकाद्रुमे ॥","पुष्टिः पोषणवृद्धयोः स्त्रीफटादम्भे फणेऽपि च ।","वटी त्रिषु गुणे ना तु वृक्षनाथकपर्दयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 दि (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None पुष्टिः पोषणवृद्धयोः स्त्री (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.22","meanings":["पटोल","दक्ष","नीरोग","चतुर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.8","page":"0291","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तृषा कामसुतावाञ्छापिपासास्वपि च स्त्रियाम् ।","पिपासितस्य वाञ्छायामपि तृट् सैव कीर्त्यते ॥","दक्षः पटौ ताम्रचूडे महेशे च प्रजापतौ ।","वृषभे वृक्षभेदे स्याद्दक्षा स्त्री चतुराभुवोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.8","head":"दक्ष"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.266","page":"0240","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कलम्बूश्च, पालघ्ने तु छत्रा-छत्रा-ऽतिछत्रवत् ।","अतिछत्रस्तिक्तके तु पटोलः पटुवत् स्मृतः ॥ २६६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 पा (sub) pāda 2 syl. 5 ऽति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.266","synonyms":["कलम्बू","छत्रा","अतिछत्रा","अतिछत्र","पटोल"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.3.626","page":"0080","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कुस्तुम्बुरु तु धान्याकं तत्र छत्रा वितुन्नकम् ।","कोशातकी पटोली स्यात् पटोलः कर्कशः पटुः ॥ ६२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.3.192","synonyms":["कुस्तुम्बुरु","धान्याक","छत्रा","वितुन्नक","कोशातकी","पटोली","पटोल","कर्कश"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1572","page":"0190","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कुशलप्रवीणकृतमुखशिक्षितकृतकर्मनिपुणनिष्णाताः ।","पटुचतुरदक्षपेशलवैज्ञानिकविज्ञसुकलसूत्थानाः ॥ १५७२ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.2","synonyms":["कुशल","प्रवीण","कृतमुख","शिक्षित","कृतकर्मन्","निपुण","निष्णात","चतुर","दक्ष","पेशल","वैज्ञानिक","विज्ञ","सुकल","सूत्थान"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1895","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरो नृशंसे कुपिते भीषणे कर्कशे त्रिषु ।","क्षमस्त्रिषु हिते योग्ये युक्ते शक्ते पटावपि ॥ १८९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.36","head":"क्षम"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.1.14","page":"0083","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["भट्टारो भगवान्पूज्यः शक्रप्रतिबलौ समौ ।","पटुः पाटविको धूर्तः स्थगस्तीक्ष्णस्तु राजघः ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.1.14","synonyms":["भट्टार","भगवत्","पूज्य","शक्र","प्रतिबल","पाटविक","धूर्त","स्थग","तीक्ष्ण","राजघ"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.439","page":"0248","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दक्षः प्रजापतौ ताम्रचूडे हरवृषे पटौ ।","पौरुषं मानभेदे च पुन्नागे पुरुषो नरे ॥ ४३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.455","head":"दक्ष"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.3.165","page":"0058","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बृहत्कर्कोटके त्वैहो हस्तिकर्कोटको बली ।","पटोलके तु राजीवान् रवणः कर्कशः पटुः ॥ १६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.3.165","synonyms":["बृहत्कर्कोटक","ऐह","हस्तिकर्कोटक","बलिन्","पटोलक","राजीवत्","रवण","कर्कश"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.7.147","page":"0116","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["शूरो वीरश्च विक्रान्तः पटुश्चारभटोऽपि च ।","अशूरो हतकः क्लीबो जिष्णौ तु जयिजित्वरौ ॥ १४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.7.147","synonyms":["शूर","वीर","विक्रान्त","आरभट","अशूर","हतक","क्लीब","जिष्णु","जयिन्","जित्वर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.120","page":"0133","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अक्षीबं बिसिरं सेव्यं सैन्धवं तु नदीभवम् ।","माणिमन्थं शितशिवं नादेयं वेधकं पटु ॥ १२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.120","synonyms":["अक्षीब","बिसिर","सेव्य","सैन्धव","नदीभव","माणिमन्थ","शितशिव","नादेय","वेधक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.123","page":"0133","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ऊषमूषरजं क्षेत्र्यं पांसुजं यवनं पटु ।","शूलिका तु महाजाली वेष्टावारं महाविडम् ॥ १२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.123","synonyms":["ऊष","ऊषरज","क्षेत्र्य","पांसुज","यवन","शूलिका","महाजाली","वेष्टावार","महाविड"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.143","page":"0184","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["त्रिष्वतः पटुरुल्लाघो वार्तः कल्यो निरामयः ।","रोगहार्यगदंकारो भिषग्वैद्यश्चिकित्सकः ॥ १४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.143","synonyms":["उल्लाघ","वार्त","कल्य","निरामय","रोगहारिन्","अगदंकार","भिषज्","वैद्य","चिकित्सक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.26","page":"0198","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अम्लस्तु पाचनः शुक्तो लवणस्तु पटुः सरः ।","ऊषणस्तु कटुस्तीक्ष्णस्तिक्तस्तु विसरः कटुः ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.26","synonyms":["अम्ल","पाचन","शुक्त","लवण","सर","ऊषण","कटु","तीक्ष्ण","तिक्त","विसर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.54","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वैरंगिको विरागार्ह उत्पश्यः पुनरुन्मुखः ।","चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.54","synonyms":["वैरंगिक","विरागार्ह","उत्पश्य","उन्मुख","चतुर","पेशल","दक्ष","सूत्थान","उष्णक"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}