{"stem":"परमेष्ठिन्","iast":"parameṣṭhin","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"1.25","page":"5","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।","शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥","स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।","देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥"],"metre":"indravamsa","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.1.0.1","synonyms":["अर्हत्","जिन","पारगत","त्रिकालविद्","क्षीणाष्टकर्मन्","अधीश्वर","शंभु","स्वयंभू","भगवत्","जगत्प्रभु","तीर्थंकर","तीर्थकर","जिनेश्वर","स्याद्वादिन्","अभयद","सार्व","सर्वज्ञ","सर्वदर्शिन्","केवलिन्","देवाधिदेव","बोधिद","पुरुषोत्तम","वीतराग","आप्त"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.213","page":"13","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।","कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥","धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।","प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥","शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।","हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.131","synonyms":["द्रुहिण","विरिञ्चि","द्रुघण","विरिञ्च","अज","अष्टश्रवण","स्वयंभू","कमन","कवि","सात्त्विक","वेदगर्भ","स्थविर","शतानन्द","पितामह","क","धातृ","विधातृ","विधि","वेधस्","ध्रुव","पुराणग","हंसग","विश्वरेतस्","प्रजापति","ब्रह्मन्","चतुर्मुख","भवान्तकृत्","जगत्कर्तृ","सरोरुहासन","शम्भु","शतधृति","स्रष्टृ","सुरज्येष्ठ","विरिञ्चन","हिरण्यगर्भ","लोकेश","आत्मभू"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.17","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्रह्मात्मभूः सुरज्येष्ठः परमेष्ठी पितामहः ।","हिरण्यगर्भो लोकेशः स्वयम्भूश्चतुराननः ॥ १६ ॥","धाताब्जयोनिर्द्रुहिणो विरिञ्चिः कमलासनः ।","स्रष्टा प्रजापतिर्वेधा विधाता विश्वसृड्विधिः ॥","नाभिजन्माण्डजः पूर्वो निधनः कमलोद्भवः ।","सदानन्दो रजोमूर्तिः सत्यको हंसवाहनः ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.7","synonyms":["ब्रह्मन्","आत्मभू","सुरज्येष्ठ","पितामह","हिरण्यगर्भ","लोकेश","स्वयम्भू","चतुरानन","धातृ","अब्जयोनि","द्रुहिण","विरिञ्चि","कमलासन","स्रष्टृ","प्रजापति","वेधस्","विधातृ","विश्वसृज्","विधि","नाभिजन्मन्","अण्डज","पूर्व","निधन","कमलोद्भव","सदानन्द","रजोमूर्ति","सत्यक","हंसवाहन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.6","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्रह्मा स्रष्टा परमेष्ठी धाता पद्मभूः सुरज्येष्ठः ।","वेधा विधिर्विरिञ्चो हिरण्यगर्भः शतानन्दः ॥ ६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.6","synonyms":["ब्रह्मन्","स्रष्टृ","धातृ","पद्मभू","सुरज्येष्ठ","वेधस्","विधि","विरिञ्च","हिरण्यगर्भ","शतानन्द"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"32.2.14","page":"0230","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गन्धवहः स्मृतो वाते नासा गन्धवहा स्मृता ।","पितमहाः पितृपिता परमेष्ठी पितामहः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub) pāda 3 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.32.2.14","head":"पितामह"},{"kosha":"ESSK","kosha_title":"एकादिसंख्यासंज्ञाकोष","kosha_latn":"Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa","ref":"5.13","page":"0200","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परमेष्ठि-महाकाव्य-स्थानक-तनुवात-मृगशिरश्च तथा ।","पञ्चकुल-महाभूत-प्रणाम-पञ्चोत्तरविमानाः ॥ १३ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ESSK#ESSK.5.0.2","synonyms":["महाकाव्य","स्थानक","तनुवात","मृगशिरस्","पञ्चकुल","महाभूत","प्रणाम","पञ्चोत्तरविमान"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.18.9","page":"0369","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तीर्थंकरस्तीर्थकरस्तापी पारगतश्च सः ।","परमेष्ठा वीतरागः स्वयंभूः पुरुषोत्तमः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.18.9","synonyms":["तीर्थंकर","तीर्थकर","तापिन्","पारगत","वीतराग","स्वयंभू","पुरुषोत्तम"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.58","page":"0014","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परमेष्ठि-शतानन्द-विश्वसृड्विश्वरेतसः ।","सात्विको लाभभूरिष्णुर्धरुणः प्रपितामहः ॥ ५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.59","synonyms":["शतानन्द","विश्वसृज्","विश्वरेतस्","सात्विक","लाभभू","रिष्णु","धरुण","प्रपितामह"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.19","page":"0197","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वर्लोके परमेष्ठिनीह वरुणो गोत्रे तु मूले पदे","शाखादौ भ्रमणे स्त्रियां न चरणोऽन्त्ये रासभे च ध्वनौ ।","रक्षोभिद्रसयोस्तु पुंसि लवणः कान्तौ स्त्रियामन्यव-","त्तद्युक्ते करणस्तु वैश्यवृषलीपुत्रे च काये कृतौ ॥ १९ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.21","head":"वरुण"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.369","page":"0058","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथो परशुभृद्विघ्नराजे ना त्रिः कुठारिणि ।","परमेष्ठी विरिञ्चे ना स्त्र्युमायां परमेष्ठिनी ॥ ३६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.635","meanings":["विरिञ्च","उमा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.370","page":"0058","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["त्रिरुत्तमेऽन्यः कश्चित् तु निर्वृतेऽन्यो हरादिषु ।","परिवादिध्वनिस्तु स्यात् परिवादवति त्रिषु ॥ ३७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.636","meanings":["उत्तम","निर्वृत","हर"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.24","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परमेष्ठी जगत्कर्ता पद्मभूरात्मभूरपि ।","नाभिभूरष्टकर्णोऽपि पद्मासनचतुर्मुखौ ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.24","synonyms":["जगत्कर्तृ","पद्मभू","आत्मभू","नाभिभू","अष्टकर्ण","पद्मासन","चतुर्मुख"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.1.8","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्रह्मा प्रजापतिः स्रष्टा विधिर्वेधाः पितामहः ।","हिरण्यगर्भो द्रुहिणः परमेष्ठी चतुर्मुखः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.1.7","synonyms":["ब्रह्मन्","प्रजापति","स्रष्टृ","विधि","वेधस्","पितामह","हिरण्यगर्भ","द्रुहिण","चतुर्मुख"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"2.8","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अर्हन् जिनस्त्रिकालज्ञः परमेष्ठी जगत्प्रभुः ।","स्वयम्भूर्भगवान् शम्भुस्तीर्थङ्करो जिनेश्वरः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ङ्क (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.2.0.1","synonyms":["अर्हत्","जिन","त्रिकालज्ञ","जगत्प्रभु","स्वयम्भू","भगवत्","शम्भु","तीर्थङ्कर","जिनेश्वर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.23","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परमेष्ठी सुरज्येष्ठः स्रष्टा स्याद्गुणसागरः ।","विधाता द्रुहिणो वेधा विरिञ्चिश्चतुराननः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.23","synonyms":["सुरज्येष्ठ","स्रष्टृ","गुणसागर","विधातृ","द्रुहिण","वेधस्","विरिञ्चि","चतुरानन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.3.51","page":"0194","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हेमाङ्गो गरुडे सिंहे सुमेरौ परमेष्ठिनि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.3.51","head":"हेमाङ्ग"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.105","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि ।","उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥","उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् ।","उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥","कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके ।","आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥","कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् ।","क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥","कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् ।","कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥","कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः ।","केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.105","head":"आत्मयोनि"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.24.7","page":"0251","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दम्भः स्यात्कैतवे कल्के साटोपाहङ्कृतावपि ।","दृन्भूश्चवज्रचक्राहिमुख्यभूतिषु च स्त्रियाम् ॥","नाभिर्ना चक्रमध्ये च क्षत्रिये मुख्यभूपतौ ।","द्वयोः प्राण्यङ्गमध्ये तु स्त्रियां कस्तूरिकामदे ॥","निभो व्याजे तु पुंलिङ्गः प्रकाशे सदृशे त्रिषु ।","रम्भः कपौ च वंशे ना कदल्यप्सरसोः स्त्रियाम् ॥","विभुर्वृद्धे प्रभौ राज्ञि ब्रह्मशङ्करयोः पुमान् ।","शम्भुर्महेश्वरे सिद्धे सुगते परमेष्ठिने ॥","शुभं क्षेमे शुभोयोगे शुभा कान्तीच्छयोः स्त्रियाम् ।","सभाद्यूते मन्दिरे च गोष्ट्यां सामाजिके स्त्रियाम् ॥","स्वभूर्विष्णौ विधौ पुंसि स्तम्भः स्थूनाजडत्वयोः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.24.7","head":"शम्भु"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.27","page":"0266","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कट्फलायामनन्तायां तथा तिथिभिदि स्त्रियाम् ।","त्रिषु साधुश्रेष्ठयोः स्यान्नपुंसि करणान्तरे ॥","भारी हरौ वीवधे स्यात्पलानां द्विसहस्रके ।","भीरुस्त्रिलिङ्ग आगर्ते स्यात् स्त्रियां मेववस्त्रिषु (?) ॥","भूरि क्लीबं काञ्चने स्यात्प्रचुरेऽपि च वाच्यवत् ।","पुमान् विष्णौ महादेवे परमेष्ठिनि वासवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.27","head":"भूरि"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3","page":"0175","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["भवेज्जिनेऽर्हन्नर्हन्तः सार्वः सर्वीय इत्यपि ।","तीर्थङ्करस्तीर्थकरः परमेष्ठी ठकारयुक् ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.1.0.3","synonyms":["अर्हत्","अर्हन्त","सार्व","सर्वीय","तीर्थङ्कर","तीर्थकर"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.88","page":"0184","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विधा वेधाश्च द्वौ सान्तौ सर्वविद्-विदुषोरपि ।","विरिञ्चन-विरिञ्ची च विरिञ्चः परमेष्ठियुक् ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.88","synonyms":["विधस्","वेधस्","विरिञ्चन","विरिञ्चि","विरिञ्च"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.2.11","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हिरण्यगर्भो लोकेशः परमेष्ठी पितामहः ।","विरिञ्चनो विश्वरेता विश्वशिल्प्यथ शारदा ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.2.2","synonyms":["हिरण्यगर्भ","लोकेश","पितामह","विरिञ्चन","विश्वरेतस्","विश्वशिल्पिन्","शारदा"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2219","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदाने पृतनापृष्ठे पतद्ग्राहे प्रतिग्रहः ।","प्रजापतिर्मरीच्यादौ परमेष्ठिनि पार्थिवे ॥ २२१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.360","head":"प्रजापति"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.48.156","page":"0021","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["षः श्वेतो वासुदेवश्च पीतं प्रज्ञा विनायकः ।","परमेष्ठी वामबाहुः श्रेष्ठो गर्भविमोचनः ॥ १५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.48.1","head":"ष"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.1.8","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शतानन्दः शतधृतिः स्वयंभूः सर्वतोमुखः ।","परमेष्ठी विश्वरेताः पुरुषो हंसवाहनः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.1.8","synonyms":["शतानन्द","शतधृति","स्वयम्भू","सर्वतोमुख","विश्वरेतस्","पुरुष","हंसवाहन"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}