{"stem":"पानीय","iast":"pānīya","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.2.1","page":"42","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं","तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।","क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी","कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥","कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.2.1","synonyms":["नीर","वारि","जल","दक","क","उदक","अम्भस्","कुश","तोय","जीवन","जीवनीय","सलिल","अर्णस्","अम्बु","वार्","संवर","क्षीर","पुष्कर","मेघपुष्प","कमल","अप्","पयस्","पाथस्","कीलाल","भुवन","वन","घनरस","यादोनिवास","अमृत","कुलीनस","कबन्ध","प्राणद","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.10.2","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।","पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥","कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।","अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥","मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.10.2","synonyms":["अप्","वार्","वारि","सलिल","कमल","जल","पयस्","कीलाल","अमृत","जीवन","भुवन","वन","कबन्ध","उदक","पाथस्","पुष्कर","सर्वतोमुख","अम्भस्","अर्णस्","तोय","नीर","क्षीर","अम्बु","शम्बर","मेघपुष्प","घनरस","आप्य","अम्मय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"3.648","page":"0074","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,","कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।","अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,","प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.3.0.26","synonyms":["अप्","तोय","घनरस","पयस्","पुष्कर","मेघपुष्प","क","सलिल","उदक","वारि","वार्","शम्बर","अर्णस्","पाथस्","कुश","जल","वन","क्षीर","अम्भस्","अम्बु","नीर","भुवन","अमृत","जीवनीय","दक"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"12.2.1","page":"0045","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["काण्डं चावसरे बाणे नाले स्कन्धे च शाखिनाम् ।","स्तम्बे रहसि वृन्दे च गर्ह्यपानीययोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.12.2.1","head":"काण्ड"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.2.11","page":"0152","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पेयं पानीयमाख्यातं पेया प्रपा च कीर्तिता ।","याम्या तु भरणी ऋक्षं याम्या स्याद्दिक्च दक्षिणा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प्र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.2.11","head":"पेय"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.14.9","page":"0344","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वनं पवित्रममृतं कंवलं कं कुलीनसम् ।","पानीयं पिप्पलं पीथं पातालं सर्वतोमुखम् ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.14.9","synonyms":["वन","पवित्र","अमृत","कंवल","क","कुलीनस","पिप्पल","पीथ","पाताल","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.7.1","page":"0098","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्त्रियामापो वारो बहुषु सलिलं वारि सरिलं","जलं पाथः पीथं दकमुदकमम्भोऽम्बु च पयः ।","कबन्धं कं पाथं घृतममृतमर्णो जनहितं","कृपीटं पानीयं जलदकुसुमं पावन-वने ॥ १ ॥"],"metre":"sikharini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.7.1","synonyms":["अप्","वार्","सलिल","वारि","सरिल","जल","पाथस्","पीथ","दक","उदक","अम्भस्","अम्बु","पयस्","कबन्ध","क","पाथ","घृत","अमृत","अर्णस्","जनहित","कृपीट","जलदकुसुम","पावन","वन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.67","page":"0296","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कालेयो दनुजेऽन्तिमे तु समयाकृत्यामथ स्यात् खरे","स्याद्भाङ्गर्यां च मृदौ हिते तु बलये भेद्याभलिङ्गो भवेत् ।","आत्रेयो मुनिभेदके च मलिनीनद्योः स्त्रियां स्यादथो","पानीयं जलपेययोरथ भवेदैणेयमेणीभवे ॥ ६७ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. None स्याद्भाङ्गर्यां च मृदौ हिते तु बलये भेद्याभलिङ्गो भवेत् (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.68","meanings":["जल","पेय"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1130","page":"0146","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तत्र स्त्र्यर्थे यदा वृत्तिः पार्थिवा पार्थिवीति च ।","रूपद्वयं तथा ज्ञेयं पानीयं तु जले नपि ॥ ११३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1130","meanings":["जल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1131","page":"0146","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["त्रिः पातव्येऽथ पादातं क्लीबं स्यात् पत्तिसंहतौ ।","पदातिसम्बन्धिनि तु त्रिः पदातौ च कीर्तितः ॥ ११३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1131","meanings":["पातव्य"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.344","page":"0047","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनं तोयं शंवरं नीरवारिणी ।","पुष्करं कं जलं पाथः सलिलं सर्वतोमुखम् ॥ ३४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.344","synonyms":["जीवन","तोय","शंवर","नीर","वारि","पुष्कर","क","जल","पाथस्","सलिल","सर्वतोमुख"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.10.174","page":"0184","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["घटो गजशिरःकूटे कलशे लसतोषयोः ।","कर्पूरे घनसारः स्यात्पानीये मोरटेऽपि च ॥ १७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.10.4","head":"घनसार"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.3.110","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नीरं वारि जलं तोयं पानीयं सलिलं कुशम् ।","अम्भोऽर्णोऽम्बु पयः पाथः शम्बरं जीवनं वनम् ॥ ११० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.3.7","synonyms":["नीर","वारि","जल","तोय","सलिल","कुश","अम्भस्","अर्णस्","अम्बु","पयस्","पाथस्","शम्बर","जीवन","वन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.2.1855","page":"0303","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं प्राणदं पाथो मेघपुष्पं च पुष्करम् ।","शंवरं संवरं तोयं कीलालं सलिलं कुशम् ॥ १८५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.2.2","synonyms":["प्राणद","पाथस्","मेघपुष्प","पुष्कर","शंवर","संवर","तोय","कीलाल","सलिल","कुश"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.2.39","page":"0039","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।","अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.2.39","synonyms":["वार्","वारि","तोय","उदक","नीर","सम्बर","अम्भस्","क्षीर","अम्बु","सलिल","सर्वतोमुख","जीवन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.2.20","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सर्वतोमुख उग्रे च ब्रह्मब्राह्मणयोः पुमान् ।","क्लीबं वियति पानीये क्षेत्रज्ञे च पुमानयम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.2.20","head":"सर्वतोमुख"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.46","page":"0261","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् ।","पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥","वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् ।","वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥","ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः ।","भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥","भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके ।","स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥","मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे ।","मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥","स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च ।","अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥","मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च ।","रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥","विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ।","विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥","विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि ।","विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥","रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 सू (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 पि (sub) pāda 3 syl. 7 द्भ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.46","meanings":["सलिल","पातव्य"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.54","page":"0269","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अङ्गारस्तु पुमान् भौमे न स्त्रियायुल्मुकेऽपि च ।","अङ्कुरो रक्तपानीयलोमस्वभिनवोद्भिदि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.54","head":"अङ्कुर"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.10.318","page":"0043","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-","पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।","कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरं","नारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. 1 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.10.24","synonyms":["अम्भस्","पुष्कर","वारि","तोय","जल","वार्","पाथस्","वन","अर्णस्","पयस्","उदक","मेघपुष्प","सलिल","क्षीर","अम्बु","नीर","अमृत","कीलाल","भुवन","कबन्ध","कमल","जीवन","शम्बर","नार","कम्","घनरस","अप्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.316","page":"0201","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पर्य्यायः स्यात्प्रकारेऽपि प्रायो ना भूयतुल्ययोः ।","पथ्यं हितेऽभया पथ्या पानीयं पेयनीरयोः ॥ ३१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.330","meanings":["पेय","नीर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.2.2","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पानीयं जीवनीयं कं जलमंबूदकं दकम् ।","विषं पाथो घनपदं भुवनं जीवनं वनम् ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.2.2","synonyms":["जीवनीय","क","जल","अंबु","उदक","दक","विष","पाथस्","घनपद","भुवन","जीवन","वन"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}