{"stem":"पुरुष","iast":"puruṣa","found":true,"koshas":23,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.337","page":"17","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।","मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.1","synonyms":["मर्त्य","पञ्चजन","भूस्पृश्","पूरुष","नर","मनुष्य","मानुष","नृ","विश्","मनुज","मानव","पुंस्"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1366","page":"52","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषश्चेतनः स पुनर्भवी ।","जीवः स्यादसुमान्सत्वं देहभृज्जन्युजन्तवः ॥ १३६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.3","synonyms":["क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","चेतन","पुनर्भविन्","जीव","असुमत्","सत्व","देहभृत्","जन्यु","जन्तु"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"2.62","page":"3","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["भृङ्गी तु चर्मी ब्रह्मा तु क्षेत्रज्ञः पुरुषः सनत् ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.2.0.29","synonyms":["चर्मिन्","क्षेत्रज्ञ","सनत्"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"2.30","page":"3","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।","उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥","उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।","चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥","द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।","हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥","मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।","हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥","उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।","पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥","कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।","वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥","कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।","क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥","विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।","रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥","बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।","लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥","पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।","शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥","वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।","शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥","यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।","एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥","शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 य (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 सि (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 3 syl. 6 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.2.0.30","synonyms":["तीर्थपाद","पुण्यश्लोक","वलिंदम","उरुक्रम","उरुगाय","तमोघ्न","श्रवण","उदारथि","लतापर्ण","समुद्र","पांसुजालिक","चतुर्व्यूह","नवव्यूह","नवशक्ति","प्रगण्डजित्","द्वादशमूल","शतक","दशावतार","एकदृश्","हिरण्यकेश","सोम","अहि","त्रिधामन्","त्रिककुद्","त्रिपाद्","मानंजर","पराविद्ध","पृश्निगर्भ","अपराजित","हिरण्यनाभ","श्रीगर्भ","वृषोत्साह","सहस्रजित्","ऊर्ध्वकर्मन्","यज्ञधर","धर्मनेमि","असंयुत","योगनिद्रालु","खण्डास्य","शलक","अजित","कालकुण्ठ","वरारोह","श्रीकर","वायुवाहन","वर्धमान","चतुर्दंष्ट्र","नृसिंहवपुस्","अव्यय","कपिल","भद्रकपिल","सुषेण","समितिंजय","क्रतुधामन्","वासुभद्र","बहुरूप","महाक्रम","विधातृ","आधार","एकाङ्ग","वृषाक्ष","सुवृष","अक्षज","रन्तिदेव","सिन्धुवृष","जितमन्यु","वृकोदर","बहुशृङ्ग","रत्नबाहु","पुष्पहास","महातपस्","लोकनाभ","सूक्ष्मनाभ","धर्मनाभ","पराक्रम","पद्महास","महाहंस","पद्मगर्भ","सुरोत्तम","शतवीर","महामाय","ब्रह्मनाभ","सरीसृप","वृन्दाङ्क","अधोमुख","धन्विन्","सुधन्वन्","विश्वभुज्","स्थिर","शतानन्द","चरु","यवनारिप्रमर्दन","यज्ञनेमि","लोहिताक्ष","एकपाद्","द्विपद","कपि","एकशृङ्ग","यमकील","आसन्द","शिवकीर्तन","शद्रु","वंश","श्रीवराह","सदायोगिन्","सुयामुन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.44","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.44","synonyms":["क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","प्रधान","प्रकृति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.4.25","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पुन्नागे पुरुषस्तुङ्गः केसरो देववल्लभः ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.4.44","synonyms":["पुन्नाग","तुङ्ग","केसर","देववल्लभ"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.1","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नराः ।","स्युः पुमांसः पञ्चजनाः पुरुषाः पूरुषा नरः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.1","synonyms":["मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","पुंस्","पञ्चजन","पूरुष"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.219","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सुरमत्स्यावनिमिषौ पुरुषावात्ममानवौ ॥ २१९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.422","meanings":["आत्मन्","मानव"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.134","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असवो जीवितं प्राणा जीवो जीवा च कथ्यते ।","क्षेत्रज्ञः पुरुषो ह्यात्मा संसारी चेतनो मतः ॥ १३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.134","synonyms":["असु","जीवित","प्राण","जीव","जीवा","क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","संसारिन्","चेतन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.331","page":"0039","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.176","synonyms":["मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","पुंस्","पञ्चजन","नृ","पूरुष","विश्"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"15.322","page":"0095","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["माषाशी महिषद्वेषी पुरुषः सिंहविक्रमः ।","दन्तावलः कुञ्जरश्च महाकायस्तु वारणः ॥ ३२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.15.0.17","synonyms":["माषाशिन्","महिषद्वेषिन्","सिंहविक्रम","दन्तावल","कुञ्जर","महाकाय","वारण"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"16.327","page":"0096","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानवा मर्त्याः पुरुषाः पूरुषा नराः ।","प्रातः पञ्चजनो गोधा द्विपादो नहुषो नरः ॥ ३२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.16.0.1","synonyms":["मनुष्य","मानव","मर्त्य","पूरुष","नर","प्रात","पञ्चजन","गोधा","द्विपाद","नहुष"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"159","page":"0067","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पुरुषः पूरुषश्च स्याद् योषित् योषितया सह ।","योषा जोषा च महिला महेलाऽपि निगद्यते ॥ १५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.159","synonyms":["पूरुष","योषित्","योषिता","योषा","जोषा","महिला","महेला"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.12","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रस्तरौ मणिपाषाणौ संस्तरौ प्रस्तराध्वरौ ।","अण्डीरौ शक्तपुरुषौ प्रवीरौ सुभटोत्तमौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.12","head":"अण्डीर"},{"kosha":"ESSK","kosha_title":"एकादिसंख्यासंज्ञाकोष","kosha_latn":"Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa","ref":"3.6","page":"0200","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिफला त्रिशूल-पुरुषाः पलाशदल-कालिदासकाव्यानि ।","वेदावस्था कम्बु-ग्रीवारेखा त्रिकूटकूटानि ॥ ६ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ESSK#ESSK.3.0.2","synonyms":["त्रिफला","त्रिशूल","पलाशदल","कालिदासकाव्य","वेद","अवस्था","कम्बु","ग्रीवारेखा","त्रिकूटकूट"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.3","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनूंषि मनुषा जानपदा जनपदाः प्रजाः ।","स्त्री भूम्न्येऽधतवश्चैषां विशेषाः पुरुषा नराः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.3","synonyms":["मनुस्","मनुष","जानपद","जनपद","प्रजा","नर"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.11.420","page":"0296","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["व्यक्तगन्धा मोरटस्तु कर्णपुष्पो मधुस्रवः ।","धनमूलः पीलुपत्रः पुरुषः क्षीरमोरटः ॥ ४२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.11.420","synonyms":["व्यक्तगन्धा","मोरट","कर्णपुष्प","मधुस्रव","धनमूल","पीलुपत्र","क्षीरमोरट"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.4.94","page":"0416","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पूरुषश्चाक्षरः कविः ।","अन्तर्यामीश्वरो देही जीवोऽजो बहुलोऽतनुः ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.4.94","synonyms":["क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","पूरुष","अक्षर","कवि","अन्तर्यामिन्","ईश्वर","देहिन्","जीव","अज","बहुल","अतनु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.15","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["परात्मा भगवान् हंसः पुरुषः स्यादजोऽव्ययः ।","स्यादौपनिषदस्तत्त्वं ब्रह्माऽद्वैतं तद[2b]क्षरम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.14","synonyms":["परात्मन्","भगवत्","हंस","अज","अव्यय","औपनिषद","तत्त्व","ब्रह्मन्","अद्वैत","अक्षर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.17","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अविद्यासंवृते स्वात्मा क्षेत्रज्ञः पुरुषोऽतसः ।","इन्द्रश्च चेतनोऽध्यात्मं त्वव्ययं क्लीबमत्र तु ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.16","synonyms":["स्वात्मन्","क्षेत्रज्ञ","अतस","इन्द्र","चेतन","अध्यात्म"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.70","page":"0157","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पुंनागः पुरुषाह्वः स्यात्केसरो रक्तकेसरः ।","पद्मकेसरकस्तुङ्गः सुरेष्टः सुरपर्णिकः ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.272","synonyms":["पुंनाग","केसर","रक्तकेसर","पद्मकेसरक","तुङ्ग","सुरेष्ट","सुरपर्णिक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.34","page":"0170","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सदलो दीर्घमूलश्च कर्णपुष्पो मधुस्रवः ।","हस्तिपर्णः पीलुपर्णः पुरुषो बद्धमूलकः[49a] ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.438","synonyms":["सदल","दीर्घमूल","कर्णपुष्प","मधुस्रव","हस्तिपर्ण","पीलुपर्ण","बद्धमूलक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.1","page":"0200","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यान्मानवो मानुष-भूस्पृशौ विट् ।","नरः पुमान्पञ्चजनोऽङ्गनेष्टः","स्यात्पूरुषो ना पुरुषैधतू च ॥ १ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.796","synonyms":["मानव","मानुष","भूस्पृश्","विश्","नर","पुंस्","पञ्चजन","अङ्गनेष्ट","पूरुष","एधतु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.47","page":"0374","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्सूक्ष्मकाले परुषं तु रूक्षे","चित्रेऽन्यवन्निष्ठुरभाषके च ।","स्यात्पूरुषाभः पुरुषो नरे च","क्षेत्रज्ञपुंनागकवृक्षयोश्च ॥ ४७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.60","meanings":["पूरुष","नर","क्षेत्रज्ञ","पुंनाग","वृक्ष"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"28","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.28","synonyms":["मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","नृ","पुंस्","गोधा","धव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.164","page":"0057","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अङ्गुलित्रे खलीने च करिस्तु पुरुषे गजे ।","द्वयोः कर्तरि तु त्रि स्यात् कटुस्तु नरि गुग्गुलौ ॥ १६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.164","head":"करि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.316","page":"0069","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पिण्याके खरुशब्दस्तु गीतभेदे स्मरे हरे ।","दर्पे च ना द्वे पुरुषे कश्चिद्दृप्ते तु स त्रिषु ॥ ३१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.316","head":"खरु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1088","page":"0136","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न्यग्रोधीसंज्ञकस्तम्बे स्त्री ना तु पुरुषेऽथ नप् ।","स्वसम्बन्धार्थशून्येऽन्तःकरणे ना तु रङ्गवाक् ॥ १०८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1088","head":"रण्ड"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1227","page":"0147","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाश्रस्तु पुरुषे शब्दे सङ्घाते च पुमानथ ।","वाश्रा धेनौ स्त्रियां वातः पुनर्वायौ नरि त्रि तु ॥ १२२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1227","head":"वाश्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.128","page":"0058","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अण्डीरः पुरुषे पुंसि सज्जने मुष्कवत्पशौ ।","त्रि तु शक्तेऽथाण्डुको ना मुष्के स्याद्द्वे तु टिट्टिभे ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.128","head":"अण्डीर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.294","page":"0072","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इन्द्रे चन्द्रे तथाध्वर्यौ द्वयोस्तु स्यात् तुरङ्गमे ।","एधतुस्तु स्त्रियां लक्ष्भ्यां ना त्वग्नौ पुरुषेऽपि च ॥ २९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.294","head":"एधतु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1195","page":"0152","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुरुषस्तु द्वयोर्मर्त्ये ना तु जन्तौ सशेफके ।","पुन्नागवृक्षे द्रुहिणे क्षेत्रज्ञे साङ्ख्यवेदिनि ॥ ११९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1195","meanings":["मर्त्य","सशेफकजन्तु","पुन्नागवृक्ष","द्रुहिण","क्षेत्रज्ञ"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1546","page":"0182","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ललामस्त्वस्त्रियां ज्ञेयः प्रभावे पुरुषे नृपे ।","ध्वजे चिह्ने च पुच्छे च पशुशृङ्गे च भूषणे ॥ १५४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1546","head":"ललाम"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1835","page":"0207","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऋषिभेदे क्वचिच्चापि पुरुषे भारतश्रुते ।","शिखण्डवति तु त्रि स्याच्छिखरी तु पुमान् गिरौ ॥ १८३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1835","head":"शिखण्डिन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.115","page":"0016","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृधसानस्तु पुरुषे मृत्यौ भूमिधनेऽपि च ।","वेशवारः पिष्टमांसविशेषे चाप्युपस्करे ॥ ११५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.172","head":"वृधसान"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.431","page":"0063","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["भट्टारको ना नाट्योक्तौ राज्ञि पूज्ये च पूरुषे ।","स्त्री तु भट्टारिका ज्ञेया नाट्योक्तावेव मातरि ॥ ४३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.697","head":"भट्टारक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"7.8","page":"0089","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["एकैकस्य त्र्यहं यत् स्यात् तुलायाः पुरुषे तथा ।","दशनोच्छिष्ट उच्छ्वासे चुम्बने दशनच्छदे ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.7.0.22","head":"तुलापुरुष"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.1","page":"0006","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृष्णो नारायणो विष्णुजिष्णुश्रीपतिकेशवाः ।","नरायणाजपुरुषतार्क्ष्यध्वजसनातनाः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.1","synonyms":["कृष्ण","नारायण","विष्णु","जिष्णु","श्रीपति","केशव","नरायण","अज","तार्क्ष्यध्वज","सनातन"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.255","page":"0084","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विष्टपं भुवनं विश्वं जगल्लोको जगत्यपि ।","जीवः स्यात्पुरुषः क्षेत्रज्ञात्मानावसुमानथ ॥ २५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.255","synonyms":["विष्टप","भुवन","विश्व","जगत्","लोक","जगती","जीव","क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","असुमत्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.2","page":"0101","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजः पुरुषो नरः ।","भूस्पृक्पूरुषो विट् स्यात्पुमानन्पञ्चजनो नरि ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 षो (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.2","synonyms":["मनुष्य","मानव","मर्त्य","मनुज","नर","भूस्पृश्","पूरुष","विश्","पुंस्","पञ्चजन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.13","page":"0001","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","ना पुमान् पुरुषो गोध्मः पाञ्चजन्यजपूरुषौ? ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.12","synonyms":["मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","नृ","पुंस्","गोध्म","पाञ्चजन्य","पूरुष"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.1","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजो मानुषो नरः ।","ना विट् पञ्चजनो भूस्पृक् पुरुषः पूरुषः पुमान् ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.1","synonyms":["मनुष्य","मानव","मर्त्य","मनुज","मानुष","नर","नृ","विश्","पञ्चजन","भूस्पृश्","पूरुष","पुंस्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.21","page":"0021","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आत्मा जीवोंऽशुमाञ्जन्तुर्देही प्राणी च चेतनः ।","जन्युः शरीरी पुरुषो हंसः सत्त्वं पुनर्भवा (?) ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.21","synonyms":["आत्मन्","जीव","अंशुमत्","जन्तु","देहिन्","प्राणिन्","चेतन","जन्यु","शरीरिन्","हंस","सत्त्व","पुनर्भव"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.273","page":"0036","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कश्च कमलजन्मा च नाभिभूः पद्मभूस्तथा ।","आत्मभूः आत्मयोनिश्च पुरुषः पुरुषासनः ॥ २७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 क (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.232","synonyms":["क","कमलजन्मन्","नाभिभू","पद्मभू","आत्मभू","आत्मयोनि","पुरुषासन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.278","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपेन्द्रः पुण्डरीकाक्षः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।","पीताम्बरः पराविद्धः पुराणपुरुषस्तथा ॥ २७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.237","synonyms":["उपेन्द्र","पुण्डरीकाक्ष","पुरुषोत्तम","पीताम्बर","पराविद्ध","पुराणपुरुष"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.496","page":"0063","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","भूस्पृक् पञ्चजनो ना विट् पूरुषः पुरुषः पुमान् ॥ ४९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1","synonyms":["मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","भूस्पृश्","पञ्चजन","नृ","विश्","पूरुष","पुंस्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.3","page":"0402","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रज्ञः पुरुष आत्मा चेतनः कथ्यते तथा ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ष (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.3","synonyms":["क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","चेतन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.30","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पीताम्बरो मधुरिपुर्मधुभिन्मधुसूदनः ।","दैवकीनन्दनः कान्तः पुरुषः पुरुषोत्तमः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.30","synonyms":["पीताम्बर","मधुरिपु","मधुभिद्","मधुसूदन","दैवकीनन्दन","कान्त","पुरुषोत्तम"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.310","page":"0022","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदिकारणमित्येतन्निदानं तत् प्रकीर्तितम् ।","आत्मा स्वो जीवः पुरूषः क्षेत्रज्ञः पुरुषोऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.310","synonyms":["आदिकारण","निदान","आत्मन्","स्व","जीव","पुरूष","क्षेत्रज्ञ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.49","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात् पाण्डुनागः पुरुषस्तुङ्गस्तुङ्गक इत्यपि ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.49","synonyms":["पाण्डुनाग","तुङ्ग","तुङ्गक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.111","page":"0091","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो नरो ना मानुषः पुमान् ।","मनुर्मन्तुः पञ्चजनः पूरुषः पुरुषोऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.111","synonyms":["मनुष्य","मानव","मर्त्य","नर","मानुष","पुंस्","मनु","मन्तु","पञ्चजन","पूरुष"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.112","page":"0091","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात् पुमान् पुरुषो ना च पूरुषः पुंसि कीर्तितः ।","मानुषी मनुषी नारी मानवी मानुषस्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.112","synonyms":["पुंस्","पूरुष","मानुषी","मनुषी","नारी","मानवी"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.95","page":"0219","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["एधतुः स्याद्वीतिहोत्रे वर्द्धिते पुरुषे पुमान् ।","कलितं विदिते चाप्ते गणिते भेदितेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.95","head":"एधतु"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.57","page":"0263","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आश्रये सदसि स्थाने प्रसिद्धे च प्रतिश्रयः ।","हुताशने विष्णुशङ्खे पाञ्चजन्यः समीरितः ॥","पुंसा कृते तद्विकारे पौरुषेयो भवेत्त्रिषु ।","पुंसि बृन्दे वधे चापि पुरुषस्य पदान्तरे ॥","प्रावृज्जे त्रिषु नीपे ना प्रावृषेण्यो निगद्यते ।","लाभे सुरालये हर्षे भवेत्पुंसि फलोदयः ॥","परमात्मनि तीर्थे च विहारे च महालयः ।","अपवर्गे चाधिपत्ये कान्यकुब्जे महोदयः ॥","शुद्धौ तु कायशोधे स्यान्मार्जनीयो भवेत्पुमान् ।","बलरामे बुधे पुंसि रौहिणेयो भवेदिवृ ॥","कर्कटे मूषिके सर्गे पुंलिङ्गे स्याद्विलेशयः ।","युद्धेऽप्यायदुत्तरे स्यात्सम्परायः पुमानयम् ॥","पशुपक्षियुधि द्यूते चाह्वाने च समाह्वयः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.57","head":"पौरुषेय"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.112","page":"0274","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्णसङ्करसम्भूतस्त्रीमहल्लिकयोरपि ।","हिण्डीरः फनवार्ताकुपुरुषेष्वपि पुंस्ययम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.112","head":"हिण्डीर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.31.22","page":"0293","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पीयूषममृते सप्तदिवसावधिदुग्धके ।","पुरुषः सांख्यतत्त्वज्ञे पुन्नागभूरुहात्मनोः ।","पौरुषं पुरुषस्यैव प्रभावे कर्मभावयोः ।","ऊर्द्धविस्तृत …मारिषी दक्षमातरि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.31.22","meanings":["साङ्ख्यतत्त्वज्ञ","पुन्नागभूरुह","आत्मन्"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1","page":"0188","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पुंसि पूरुष-पुरुषौ पुलषो ना नरोऽपि च ।","मुनुष्यो मानुषो मर्त्यो मर्तोऽपि बालिशः शिशौ ॥ १ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 रु (sub) pāda 4 syl. 3 पि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.1","synonyms":["पूरुष","पुलष","नर","मनुष्य","मानुष","मर्त्य","मर्त","बालिश"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.276","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आत्मा क्षेत्रज्ञपुरुषौ निदानं त्वादिकारणम् ।","निमित्तं कारणं बीजं हेतुरर्थ उपधिवत् ॥ २७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.13","synonyms":["आत्मन्","क्षेत्रज्ञ","निदान","आदिकारण","निमित्त","कारण","बीज","हेतु","अर्थ","उपधि"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.3.498","page":"0065","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सर्जश्च क्षारवृक्षस्तु मुष्ककश्च विषापहः ।","पुंनागो पुरुषस्तुङ्गः केसरो देववल्लभः ॥ ४९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.3.64","synonyms":["सर्ज","क्षारवृक्ष","मुष्कक","विषापह","पुंनाग","तुङ्ग","केसर","देववल्लभ"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1031","page":"0128","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मानवा मनुजा मर्त्या मनुष्या मानुषा नराः ।","पुरुषाः स्युः पञ्चजनाः पुमांसः पूरुषा नरः ॥ १०३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.1","synonyms":["मानव","मनुज","मर्त्य","मनुष्य","मानुष","नर","पञ्चजन","पुंस्","पूरुष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2043","page":"0248","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अक्षरः पुरुषे ब्रह्मवर्णनिःश्रेयसेऽक्षरम् ।","आलोकौ दर्शनद्योतावाहवौ समराध्वरौ ॥ २०४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.184","head":"अक्षर"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2123","page":"0257","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुरुषोऽश्वस्थितौ पुंसि पुंनागे परमात्मनि ।","प्रग्राहोऽश्वादिरज्ज्वंशुबन्दिषु प्रग्रहोऽपि च ॥ २१२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.264","meanings":["अश्वस्थिति","पुंस्","पुंनाग","परमात्मन्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.42.135","page":"0018","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मः काली क्लेशितः कालो महाकालो महान्तकः ।","वैकुण्ठो वसुधा चन्द्रो रविः पुरुषवाचकः ॥ १३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.42.1","head":"म"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.4.33","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथात्मा कर्मभुग्देही जीवः पुरुषपुद्गलौ ।","अन्तर्यामीश्वरश्चान्तःकरणं तु मनो निगु ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.4.13","synonyms":["आत्मन्","कर्मभुज्","देहिन्","जीव","पुद्गल","अन्तर्यामिन्","ईश्वर","अन्तःकरण","मनस्","निगु"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.439","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दक्षः प्रजापतौ ताम्रचूडे हरवृषे पटौ ।","पौरुषं मानभेदे च पुन्नागे पुरुषो नरे ॥ ४३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.455","meanings":["पुन्नाग","नर"]},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"42","page":"0047","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उदीच्यां यक्षहेरम्बौ तौ च पिङ्गगजौ क्रमात् ।","प्राच्यां तु रुद्ररेवन्तौ तौ दण्डिपुरुषौ क्रमात् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.42","synonyms":["यक्ष","हेरम्ब","पिङ्ग","गज","रुद्र","रेवन्त","दण्डिन्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.1.8","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शतानन्दः शतधृतिः स्वयंभूः सर्वतोमुखः ।","परमेष्ठी विश्वरेताः पुरुषो हंसवाहनः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.1.8","synonyms":["शतानन्द","शतधृति","स्वयम्भू","सर्वतोमुख","परमेष्ठिन्","विश्वरेतस्","हंसवाहन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.2","page":"0173","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वेदजा दंशयूकाद्या नृपश्वाद्या जरायुजाः ।","अण्डजाः पक्षिसर्पाद्याः पुमांस्तु पुरुषो वृषः ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.2","synonyms":["स्वेदज","जरायुज","अण्डज","पुंस्","वृष"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.46","page":"0242","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पिण्याकः सिह्लके किण्वे श्रीवासतिलकल्कयोः ।","पुरुषो धातृपुन्नागपुंस्वात्मपरमात्मनोः ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.46","meanings":["धातृ","पुन्नाग","पुंस्","आत्मन्","परमात्मन्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.18","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उत्तरं प्रतिवाक्ये स्यादुदीच्ये प्रवरोर्ध्वयोः ।","स्त्रीलिङ्गत्वे धनुर्लक्ष्म्यां पुरुषे पावके च ना ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.18","head":"उत्तर"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.62","page":"0270","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुमांसौ पुरुषात्मानौ मासौ मासनिशाकरौ ।"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.62","meanings":["पुंस्"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}