{"stem":"पेशल","iast":"peśala","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.50","page":"19","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["यद्भविष्यो दैवपरोऽथालस्यः शीतकोऽलसः ॥ ३८३ ॥","मन्दस्तुन्दपरिमृजोऽनुष्णो दक्षस्तु पेशलः ।","पटूष्णोष्णकसूत्थानचतुराश्चाथ तत्परः ॥ ३८४ ॥","आसक्तः प्रवणः प्रह्वः प्रसितश्च परायणः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.50","synonyms":["यद्भविष्य","दैवपर","आलस्य","शीतक","अलस","मन्द","तुन्दपरिमृज","अनुष्ण","दक्ष","पटु","उष्ण","उष्णक","सूत्थान","चतुर","तत्पर","आसक्त","प्रवण","प्रह्व","प्रसित","परायण"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1445","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।","वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥","साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।","काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.99","synonyms":["चारु","हारि","रुचिर","मनोहर","वल्गु","कान्त","अभिराम","बन्धुर","वाम","रुच्य","सुषम","शोभन","मञ्जु","मञ्जुल","मनोरम","साधु","रम्य","मनोज्ञ","हृद्य","सुन्दर","काम्य","कम्र","कमनीय","सौम्य","मधुर","प्रिय"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.32","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दक्षे तु चतुरपेशलपटवः सूत्थान उष्णश्च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.32","synonyms":["दक्ष","चतुर","पटु","सूत्थान","उष्ण"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.205","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करालो दन्तुरे तुङ्गे चारौ दक्षे च पेशलः ॥ २०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.386","meanings":["चारु","दक्ष"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.689","page":"0079","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं,","श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।","हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं,","सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.4","synonyms":["प्राग्र्य","प्राग्रहर","प्रवेक","वर्य","वरेण्य","वर","श्रेष्ठ","प्रेष्ठ","अनुत्तम","मधुर","मञ्जु","प्रिय","मञ्जुल","हृद्य","हारिन्","मनोहर","रुचिर","कान्त","सुन्दर","सौम्य","साधु","वल्गु","चारु","सुषम","वाम","शुभ"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.1.6","page":"0188","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पेशलं चतुरे चारौ पुद्गलो वपुरात्मनोः ।","कल्लोलौ रिपूल्लोलौ सरलौ वृद्धपापकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 1 क (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.1.6","meanings":["चतुर","चारु"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.34","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सूत्थान उष्णश्चतुरः पेशलः पेसलः पटुः ।","चण्डालोऽपि च चाण्डालः श्वपाचः श्वपचः श्वपक् ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.34","synonyms":["सूत्थान","उष्ण","चतुर","पेसल","पटु","चण्डाल","चाण्डाल","श्वपाच","श्वपच","श्वपच्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.100","page":"0225","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सुन्दरं रुचिरं चारु कान्तं वल्गु च पेशलम् ।","अभिरामं रामवामे मञ्जुलं मञ्जु पेसलम् ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.100","synonyms":["सुन्दर","रुचिर","चारु","कान्त","वल्गु","अभिराम","राम","वाम","मञ्जुल","मञ्जु","पेसल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.33","page":"0004","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मन्दस्तु तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसोऽनुष्णः ।","दक्षे तु चतुर-पेशल-पटूष्णकोष्णा धृषुश्च सूत्थानः ॥ ३३ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.136","synonyms":["मन्द","तुन्दपरिमृज","आलस्य","शीतक","अलस","अनुष्ण","दक्ष","चतुर","पटु","उष्ण","कोष्ण","धृषु","सूत्थान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.33","page":"0349","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्कामलो निर्जलदेशवाची ।","कम्रेऽपि भेद्ये कुसुमाकरे ना ।","रम्ये च दक्षे त्रिषु पेशलः स्या-","द्गोकीलो ना मुसले हलेऽपि ॥ ३३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"indravajra · pāda 2 syl. None द्गोकीलो ना मुसले हलेऽपि (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.89","meanings":["रम्य","दक्ष"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"155","page":"0075","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।","अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.155","synonyms":["कठोर","कठिन","स्तब्ध","कर्कश","परुष","दृढ","अश्लील","काहल","फल्गु","कोमल","मृदु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.566","page":"0091","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सेनायां वृक्षशाखायामथ दक्षः प्रजापतौ ।","प्राचेतसे बले पुंसि त्रिषु चारुणि पेशले ॥ ५६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.566","head":"दक्ष"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.42","page":"0044","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खण्डेऽप्याह प्रार्दितं तु हतयाचितयोरपि ।","अभियुक्ते पेशलस्तु चारौ दक्षे च कीर्तितः ॥ ४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.42","meanings":["अभियुक्त","चारु","दक्ष"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.332","page":"0093","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मनोहरमनोज्ञे तु रुचिरं मञ्जुमञ्जुले ।","कान्तं वल्गु प्रियं रुच्यं शोभनं चारुपेशले ॥ ३३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.332","synonyms":["मनोहर","मनोज्ञ","रुचिर","मञ्जु","मञ्जुल","कान्त","वल्गु","प्रिय","रुच्य","शोभन","चारु"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.49","page":"0107","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यद्भविष्यस्तथा दैवपरो दैवमतिर्मतः ।","चतुरः पेशलो दक्षः पटूष्णावुष्णकोऽपि च ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.49","synonyms":["यद्भविष्य","दैवपर","दैवमति","चतुर","दक्ष","पटु","उष्ण","उष्णक"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.589","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आलस्यः शीतकोऽनुष्णश्चतुरे पेशलः स्मृतः ।","पटुः सूत्थान उष्णश्च चतुरो दक्ष एव च ॥ ५८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.589","synonyms":["आलस्य","शीतक","अनुष्ण","पटु","सूत्थान","उष्ण","चतुर","दक्ष"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"3.24","page":"0040","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["महेन्द्रनीलरत्नं तु पारावत इतीर्यते ।","पक्षिकं पेशलं गाढं गारुत्मतमितीर्यते ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.3.0.24","synonyms":["महेन्द्रनीलरत्न","पारावत","पक्षिक","गाढ","गारुत्मत"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.96","page":"0044","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सुन्दरं रुचिरं रुच्यं xxxx मनोहरम् ।","मनोज्ञं मञ्जुलं मञ्जु पेशलं वल्गु बन्धुरम् ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"latin","found":"xxxx"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.27","synonyms":["सुन्दर","रुचिर","रुच्य","मनोहर","मनोज्ञ","मञ्जुल","मञ्जु","वल्गु","बन्धुर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.570","page":"0073","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दक्षस्तु पेशलः पटुः ॥ ५७० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.89","synonyms":["दक्ष","पटु"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2625","page":"0423","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["रुचिरं चारु रुच्यं च लडहं हारि वल्गु च ।","रमणीयं तथा सौम्यं पेशलं साधु बन्धुरम् ॥ २६२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.179","synonyms":["रुचिर","चारु","रुच्य","लडह","हारिन्","वल्गु","रमणीय","सौम्य","साधु","बन्धुर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.28","page":"0155","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ।","अथ चण्डालमातङ्गप्लवान्तवासिपुक्कसाः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 न्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.28","synonyms":["चतुर","दक्ष","सूत्थान","पटु","उष्णक","चण्डाल","मातङ्ग","प्लव","अन्तवासिन्","पुक्कस"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.3","page":"0163","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मनोज्ञं मञ्जुलं चारु बन्धूरमपि वन्धुरम् ।","पेशलं पेमलं वामं सुषमञ्च मनोहरम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.3","synonyms":["मनोज्ञ","मञ्जुल","चारु","बन्धूर","वन्धुर","पेमल","वाम","सुषम","मनोहर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.79","page":"0282","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु ।","पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥","पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् ।","बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 त्म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.79","meanings":["रुचिर","धूर्त","चतुर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1572","page":"0190","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कुशलप्रवीणकृतमुखशिक्षितकृतकर्मनिपुणनिष्णाताः ।","पटुचतुरदक्षपेशलवैज्ञानिकविज्ञसुकलसूत्थानाः ॥ १५७२ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.2","synonyms":["कुशल","प्रवीण","कृतमुख","शिक्षित","कृतकर्मन्","निपुण","निष्णात","पटु","चतुर","दक्ष","वैज्ञानिक","विज्ञ","सुकल","सूत्थान"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.54","page":"0205","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वैरंगिको विरागार्ह उत्पश्यः पुनरुन्मुखः ।","चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.54","synonyms":["वैरंगिक","विरागार्ह","उत्पश्य","उन्मुख","चतुर","दक्ष","सूत्थान","पटु","उष्णक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.137","page":"0212","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अतिरिक्तोऽतिशयितो दृढः समधिकोऽधिकम् ।","चतुरं पेशलं दक्षं कटु तूल्बणमुत्कटम् ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.137","synonyms":["अतिरिक्त","अतिशयित","दृढ","समधिक","अधिक","चतुर","दक्ष","कटु","उल्बण","उत्कट"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.19","page":"0255","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पिण्डितौ घनसंख्यातौ प्रसिद्धौ ख्यातभूषितौ ।","पेशलौ चारुचतुरौ पूर्णश्रेष्ठौ तु पुष्कलौ ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.19","meanings":["चारु","चतुर"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}