{"stem":"प्रकृति","iast":"prakṛti","found":true,"koshas":18,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.714","page":"30","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाम्यमात्यः सुहृत्कोशो राष्ट्रदुर्गबलानि च ।","राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ७१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.486","synonyms":["स्वामिन्","अमात्य","सुहृद्","कोश","राष्ट्र","दुर्ग","बल","राज्याङ्ग","श्रेणि"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.899","page":"36","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कारुस्तु कारी प्रकृतिः शिल्पी श्रेणिस्तु तद्गणे ॥ ८९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.756","synonyms":["कारु","कारिन्","शिल्पिन्","श्रेणि"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.17","page":"52","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाद्रूपं लक्षणं भावश्चात्मप्रकृतिरीतयः ।","सहजो रूपतत्त्वं च धर्मः सर्गो निसर्गवत् ॥ १३७६ ॥","शीलं सतत्त्वं संसिद्धिरवस्था तु दशा स्थितिः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.17","synonyms":["स्वरूप","लक्षण","भाव","आत्मन्","रीति","सहज","रूपतत्त्व","धर्म","सर्ग","निसर्ग","शील","सतत्त्व","संसिद्धि","अवस्था","दशा","स्थिति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.44","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.44","synonyms":["क्षेत्रज्ञ","आत्मन्","पुरुष","प्रधान"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.38","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अदृष्टिः स्यादसौम्येऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्विमे ॥ ३७ ॥","स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः ।","कम्पोऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः ॥ ३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.55","synonyms":["अदृष्टि","संसिद्धि","स्वरूप","स्वभाव","निसर्ग","वेपथु","कम्प","क्षण","उद्धर्ष","मह","उद्धव","उत्सव"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.8.28","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ॥ १७ ॥","राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.8.28","synonyms":["स्वामिन्","अमात्य","सुहृद्","कोश","राष्ट्र","दुर्ग","बल","राज्याङ्ग","श्रेणि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.142","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रकृतिर्योनिलिङ्गे च कैशिक्याद्याश्च वृत्तयः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.142","meanings":["योनि","लिङ्ग"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.593","page":"0067","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शिल्पिनः कारवः प्रोक्ताः प्रकृतिश्च मनीषिभिः ।","निर्णेजकः स्याद्रजकः कल्पपालस्तु शौण्डिकः ॥ ५९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.439","synonyms":["शिल्पिन्","कारु","निर्णेजक","रजक","कल्पपाल","शौण्डिक"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.802","page":"0092","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पत्न्यामपि द्वितीया दर्भेऽपि पवित्रमवधिरवटेऽपि ।","प्रकृतावपि प्रधानं विवक्षितं शोभनेऽपि स्यात् ॥ ८०२ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.16","head":"प्रधान"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.864","page":"0099","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सत्त्वादीनां साम्यावस्थां प्रकृतिं वदन्ति तत्त्वज्ञाः ।","पौरामात्यादीनि च कारणकारुस्वरूपाणि ॥ ८६४ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.78","meanings":["साम्यावस्था","पौर","अमात्य","कारण","कारु"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.2.38","page":"0072","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सम्मतिः स्यादनुज्ञायामभिलाषोऽपि सम्मतिः ।","प्रकृतिः सहजे योनावमात्ये परमात्मनि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.2.38","meanings":["सहज","योनि","अमात्य","परमात्मन्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.91","page":"0078","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":true,"verse":["सा तु प्राविसमत्युद्भ्यः स्युश्छन्दांस्येकविंशतिः ।","स्त्रियां पङ्क्तिः सैव विराट् त्रिष्टुप् तृष्टुबुभे समे ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.91","synonyms":["आकृति","विकृति","संकृति","अतिकृति","उत्कृति","छन्दस्","पङ्क्ति","विराज्","त्रिष्टुभ्","तृष्टुभ्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.80","page":"0097","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["श्रेणिः स्त्रियां च प्रकृतिर्द्वे इमे चाथ षड्गुणाः ।","सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैध आश्रयः ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.80","synonyms":["श्रेणि","सन्धि","विग्रह","यान","आसन","द्वैध","आश्रय"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.11","page":"0203","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्त्रियां प्रकृतिः श्रेणिस्तु द्वयोः स्थाने सजातिभिः ।","कुलकश्च कुलश्रेष्ठी कुलबीजः कुलोद्भवः ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 तिः (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.11","synonyms":["श्रेणि","कुलक","कुलश्रेष्ठिन्","कुलबीज","कुलोद्भव"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.4.95","page":"0416","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ब्रह्मास्त्रियां कः स एष पुमर्थः प्रकृतिः स्त्रियाम् ।","स्वः षण् प्रधानमव्यक्तमक्षरं बहुधातुकम् ॥ ९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.4.95","synonyms":["ब्रह्मन्","क","स","एष","स्व","प्रधान","अव्यक्त","अक्षर","बहुधातुक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.54","page":"0423","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ईहामृगोऽङ्क इत्येते भेदा नाटकजा दश ।","स्याद्वेददेवयोर्वाणी संस्कृतं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.54","synonyms":["ईहामृग","अङ्क","संस्कृत"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.16","page":"0002","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ओमव्ययं तथाथ स्यान्मायाऽजा प्रकृतिः प्रसूः ।","प्रधानं बीजमव्यक्तमीशोऽसौ मायया वृतः ॥ १६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.15","synonyms":["ओम्","माया","अजा","प्रसू","प्रधान","बीज","अव्यक्त","ईश"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.91","page":"0064","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कार्तं कृतिः प्राकृतं तु प्रकृतिः स्यादथाकृतिः ।","आकृतं वैकृतं तु स्याद्वि[कृतिः संकृ]तौ पुनः ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.96","synonyms":["कार्त","कृति","प्राकृत","आकृति","आकृत","वैकृत","विकृति","संकृति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.196","page":"0097","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["भावः स्वभावः सहजो धर्मोऽस्त्री स्वो निसर्गकः ।","आजानलक्षणानूकरूपतत्त्वानि शीलकम् ।","संसिद्धि-प्रकृती रीतिः शीलीयं शीलजे त्रिषु ॥ १९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.205","synonyms":["भाव","स्वभाव","सहज","धर्म","स्व","निसर्गक","आजान","लक्षण","अनूक","रूप","तत्त्व","शीलक","संसिद्धि","रीति","शीलीय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.63","page":"0224","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्नेहोऽक्षित्वग्विशां मज्जो मलोऽथौजश्च रेतसः ।","शुक्रशोणितसंयोगे प्रकृतिर्दोषभूयजा ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1031","synonyms":["स्नेह","ओजस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.57","page":"0249","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ।","तन्त्रं स्वराष्ट्रचिन्ता स्यादावापस्त्वरिचिन्तनम् ॥ ५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1290","synonyms":["राज्याङ्ग","श्रेणि","तन्त्र","आवाप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.6","page":"0295","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["[माहिष्याद्रथकारः] स्यात्करण्यां यस्य संभवः ।","कारिः कारुश्च कृत्नुश्च शिल्पी च प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.6","synonyms":["रथकार","कारि","कारु","कृत्नु","शिल्पिन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.37","page":"0223","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यान्मूलमायापरमात्मशील-","स्वाम्यादिपौरव्रजकारणेषु ।","पुंस्त्वादिलिङ्गे प्रकृतिस्तथैव","स्यात्प्रत्ययस्यापि पुरोगभागे ॥ ३७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.135","meanings":["मूल","माया","परमात्मन्","शील","स्वामिन्","पौर","व्रज","कारण","पुंस्त्वादिलिङ्ग","प्रत्ययपुरोगभाग"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.78","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ना विटपे शाखायां प्रकृतौ सिद्धौ च संसिद्धिः ।","वन्दिनि मागध उक्तः सितजीरे क्षत्रियापुत्रे ॥ ७८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.30","head":"संसिद्धि"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.155","page":"0027","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।","राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ १५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.155","synonyms":["स्वामिन्","अमात्य","सुहृद्","कोश","राष्ट्र","दुर्ग","बल","राज्याङ्ग","श्रेणि"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"185","page":"0088","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वभावः प्रकृतिः शीलं निसर्गो विश्वसो निजः ।","योग्या गुणनिकाभ्यासः स्यादभीक्ष्णं मुहुर्मुहुः ॥ १८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.185","synonyms":["स्वभाव","शील","निसर्ग","विश्वस","निज","योग्या","गुणनिका","अभ्यास","अभीक्ष्ण","मुहुर्मुहुस्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.54","page":"0037","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यादुपच्छन्दने लालं गुह्यार्थपरभार्ययोः ।","लिङ्गं बुद्ध्यादिसंहत्यां साङ्ख्यानां प्रकृतावपि ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.54","head":"लिङ्ग"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1505","page":"0171","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लिङ्गानुशासने तस्य चिन्त्योऽर्थः स्याद्विचक्षणैः ।","सात्मा ना प्रकृतावात्मसहिते तु त्रिषु स्मृतः ॥ १५०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1505","head":"सात्मन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.1.47","page":"0005","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रकृतिः पञ्चभूतेषु स्वभावे मूलकारणे ।","कारणे शिश्नयोन्योश्च जन्त्वमात्यादिमातृषु ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.1.47","meanings":["पञ्चभूत","स्वभाव","मूलकारण","कारण","शिश्न","योनि","जन्तु","अमात्य","मातृ"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.1.48","page":"0005","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["प्रत्ययात् पूर्वभागे चच्छन्दसोश्चोभयोरपि ।","अष्टाक्षरेऽप्यत्युक्ताख्ये तथा सलिलसंज्ञके ॥ ४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.1.48","meanings":["प्रत्ययपूर्वभाग","अत्युक्ता","सलिल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1089","page":"0142","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रलम्बने तु नृस्त्री स्यात् प्रलम्बितरि तु त्रिषु ।","प्रधानं साङ्ख्यतत्त्वे क्ली प्रकृत्याख्येऽजयः पुनः ॥ १०८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1089","head":"प्रधान"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.272","page":"0086","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["श्वःश्रेयसं शिवं शस्तं शुभं कल्याणनाम च ।","शुभावहो विधिर्ना यः प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ २७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.272","synonyms":["श्वःश्रेयस","शिव","शस्त","शुभ","कल्याण","विधि","प्रधान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.419","page":"0154","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च कारुः प्रकृतिकारिणौ ।","[85] शिल्पी शिल्पं कला ज्ञानं विपूर्वं लिखनादि तत् ॥ ४१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.419","head":"कारु"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.308","page":"0201","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["परुषं कर्कशे रूक्षे पुद्गलः कायवित्तयोः ।","प्रधानं प्रकृतौ पूज्ये महामात्रात्मनोरपि ॥ ३०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.26","head":"प्रधान"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.84","page":"0027","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["भावो मतमभिप्रायश्छन्द आकूत आशयः ।","शीलं स्वभावः सहजो निसर्गः प्रकृती रुचिः ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.17","synonyms":["भाव","मत","अभिप्राय","छन्द","आकूत","आशय","शील","स्वभाव","सहज","निसर्ग","रुचि"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1163","page":"0181","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["एतानि सप्त नामानि राज्याङ्गविनिरूपणे ।","प्रकृतयस्तु प्रख्याताः पौराणां श्रेणयश्च ताः ॥ ११६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 2 कृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.964","synonyms":["श्रेणि"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1513","page":"0240","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शिल्पी च प्रकृतिः कारी कारुश्चेत्यपि कथ्यते ॥ १५१३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1446","synonyms":["शिल्पिन्","कारिन्","कारु"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2501","page":"0405","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वरूपं रूपतत्त्वञ्च सतत्त्वं च स्वलक्षणम् ।","आत्मारातिश्च संसिद्धिः प्रकृतिः सहजास्तथा ॥ २५०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.26","synonyms":["स्वरूप","रूपतत्त्व","सतत्त्व","स्वलक्षण","आत्मन्","संसिद्धि","सहज"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.506","page":"0035","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सरोषवभ्रुदृष्ट्यान्तु स्याददृष्टिरदृष्टिका ।","स्त्रियां प्रकृतिसंसिद्धी स्वभावो भाव एव च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.506","synonyms":["अदृष्टि","अदृष्टिका","संसिद्धि","स्वभाव","भाव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.276","page":"0101","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अवाच्यदेशः प्रकृतिरपथं स्मरकूपकः ।","अप्रदेशः पद्धतिः स्यात् पुष्पी संसारमार्गकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.276","synonyms":["अवाच्यदेश","अपथ","स्मरकूपक","अप्रदेश","पद्धति","पुष्पी","संसारमार्गक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.191","page":"0124","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["एताः प्रकृतयस्तद्वत् विजिगीषोरुदाहृताः ।","एताः पञ्च तथामित्रं सप्तमः पृथिवीपतिः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.191","synonyms":["अमित्र","पृथिवीपति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.194","page":"0124","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["पौरश्रेणीश्च राज्याङ्ग प्रकृतिश्च भवेत् द्वयमम् ।","पुंसि सन्धिर्विग्रहः स्याद् यानमासनमा श्रेयः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None प्रकृतिश्च भवेत् द्वयमम् (extra_in_pada) pāda 4 syl. 7 श्रे (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.194","synonyms":["पौरश्रेणी","राज्याङ्ग","सन्धि","विग्रह","यान","आसन","आश्रय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.115","page":"0221","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रणीतः संस्कृतोग्नौ स्याद् विहितक्षिप्तयोरपि ।","प्रकृतिर्गुणसाम्ये स्यादमात्यादिस्वभावयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.115","meanings":["गुणसाम्य","अमात्यादि","स्वभाव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.116","page":"0221","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["योन्तैन्विङ्गे पौरवर्गे शक्तौ च योषिति स्त्रियाम् ।","पार्वती शल्लकी दुर्गा गोपालपुत्रिकासु च ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub) pāda 4 syl. 3 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.116","meanings":["योनि","लिङ्ग","पौरवर्ग","शक्ति","योषित्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.5","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वन्दा तु भिक्षुकी वन्द्यालताभेदेष्वपि स्त्रियाम् ।","विन्दुर्दन्तक्षतभिदि भ्रूमध्ये प्रकृतावपि ॥","रूपकार्थे ज्ञानशीले पृषति च पुमानयम् ।","वाच्यलिङ्गो वेदितव्ये भन्दं(?) मङ्गलशर्मणोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ष (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.5","head":"विन्दु"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.19.36","page":"0233","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संसिद्धिः स्त्रीमदोग्रायां सिद्धौ च प्रकृतावपि ।","समाधिर्नियमे ध्याने तथा काव्यगुणान्तरे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.19.36","head":"संसिद्धि"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.57","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।","दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥","दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।","दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥","दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।","दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥","देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।","अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥","ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।","धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥","धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।","धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥","धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।","धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥","धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।","नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥","नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।","नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥","नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।","अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥","निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।","निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥","पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।","स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥","प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।","एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥","पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।","प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥","प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।","पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥","पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।","स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥","पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।","पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None स्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु (extra_in_pada)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 प्र (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 3 न (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 व (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ल्क (sub) pāda 4 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.57","head":"प्रधान"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.275","page":"0037","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मुक्तिनिर्वाणकैवल्यब्रह्मनिःश्रेयसामृतम् ।","मोक्षोऽपवर्गः सत्त्वोऽस्त्री प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ २७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.12","synonyms":["मुक्ति","निर्वाण","कैवल्य","ब्रह्मन्","निःश्रेयस","अमृत","मोक्ष","अपवर्ग","सत्त्व","प्रधान"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1271","page":"0155","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ते मौलभृतकश्रेणीसुहृदाटविकद्विषः ।","राज्याङ्गानि तु पौराणां श्रेण्यः प्रकृतयस्तथा ॥ १२७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.6","synonyms":["मौल","भृतक","श्रेणी","सुहृद्","आटविक","द्विष्","राज्याङ्ग"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2020","page":"0245","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सालोऽश्वकर्णे प्राकारे तरुमात्रे झषान्तरे ।","सत्तायां प्रकृतौ प्राणे पिशाचादौ पराक्रमे ॥ २०२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.161","head":"सत्त्व"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2129","page":"0258","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतीतस्त्रिषु विख्याते प्रीते प्रत्ययिते बुधे ।","प्रतिपत्तिथिबुद्ध्योः स्यात् प्रकृतिर्मूलकारणे ॥ २१२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.270","meanings":["मूलकारण"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2130","page":"0258","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्वभावजन्त्वमात्यादिच्छन्दोभूतेषु मातरि ।","पक्षतिः पक्षमूले स्याद् द्वयोः प्रतिपदोरपि ॥ २१३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.271","meanings":["स्वभाव","जन्तु","अमात्यादि","छन्दस्","भूत","मातृ"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.44.146","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उग्ररेखा स्थूलदण्डो वेदकण्ठक(प)ला पुरा ।","प्रकृतिः सुगतो ब्रह्मशब्दश्च गायको धनम् ॥ १४६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 3 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.44.3","head":"र"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.49.160","page":"0021","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रकृतिरीश्वरः शुद्धः प्रभा श्वेतः कुलोज्ज्वलः ।","दक्षपादोऽमृतं ब्राह्मी परमात्मा परोऽक्षरः ॥ १६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 ति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.49.2","head":"स"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.49.57","page":"0051","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सकारः शक्तिनामा च चन्द्रपिण्डः शशी तथा ।","प्रकृतिर्मूर्तिरेवाशुरीश्वरः शक्तिरूपकः ।","जगद्बीजं जलाख्यश्च परमात्माऽमृतः स्मृतः ॥ ५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.49.1","synonyms":["सकार","शक्ति","चन्द्रपिण्ड","शशिन्","मूर्ति","आशु","ईश्वर","शक्तिरूपक","जगद्बीज","जल","परमात्मन्","अमृत"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"11.8","page":"0065","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हकारः शिववाची स्यात् रेफः प्रकृतिरुच्यते ।","महामायार्थ ई-शब्दो नादो विश्वप्रसूः स्मृतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.11.0.8","head":"र"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.6.22","page":"0052","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ना सन्धिरधरोऽवाच्यदेशश्च स्मरकूपकः ।","संसारमार्गश्च रतिकुहरं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.6.22","synonyms":["सन्धि","अधर","अवाच्यदेश","स्मरकूपक","संसारमार्ग","रतिकुहर"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.164","page":"0147","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रकृतिर्गुणसाम्ये स्यात्स्वभावामात्ययोरपि ।","प्रतीकारे प्रतिकृतिः प्रतिबिम्बेऽथ पद्धतिः ॥ १६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.171","meanings":["गुणसाम्य","स्वभाव","अमात्य"]},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"54","page":"0050","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पौरामात्यादिलिङ्गेषु स्वभावे प्रकृतिर्भगे ।","सत्त्वरजस्तमसां च समवस्थापि दृश्यते ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.87","meanings":["पौर","अमात्य","लिङ्ग","स्वभाव","भग","समवस्था"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.161","page":"0096","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["परमात्मा परो ब्रह्म जीवः क्षेत्रज्ञ आविशः ।","शक्तिस्तु माया प्रकृतिर्व्योमाख्यं मूलकारणम् ॥ १६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.161","synonyms":["परमात्मन्","पर","ब्रह्मन्","जीव","क्षेत्रज्ञ","आविश","शक्ति","माया","व्योमन्","मूलकारण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.7.3","page":"0104","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।","राज्यांगानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.7.3","synonyms":["स्वामिन्","अमात्य","सुहृद्","कोश","राष्ट्र","दुर्ग","बल","राज्याङ्ग","श्रेणि"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.2.2","page":"0192","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्वभावः प्रकृती रीतिरवस्था तु दशा स्थितिः ।","प्रभावः प्रभवन्ती स्यात् प्रभुता प्रभविष्णुता ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.2.2","synonyms":["स्वभाव","रीति","अवस्था","दशा","स्थिति","प्रभाव","प्रभवन्ती","प्रभुता","प्रभविष्णुता"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.2.12","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नाले काले देशमाने नियतिः संयमे विधौ ।","प्रकृतिः पंचभूतेषु स्वभावे मूलकारणे ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.2.12","meanings":["पञ्चभूत","स्वभाव","मूलकारण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.2.13","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["छन्दःकारणगुह्येषु जन्त्वमात्यादिमातृषु ।","पक्षतिर्गरुतो मूले द्वयोः प्रतिपदोरपि ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.2.13","meanings":["छन्दस्","कारण","गुह्य","जन्तु","अमात्यादि","मातृ"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}