{"stem":"प्रथम","iast":"prathama","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1459","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["एकात्तानायनसर्गाग्राण्यैकाग्रं च तद्गतम् ।","अनन्यवृत्यैकायतनगतं चाथाद्यमादिमम् ॥ १४५८ ॥","पौरस्त्यं प्रथमं पूर्वमादिरग्रमथान्तिमम् ।","जघन्यमन्त्यं चरममन्तपाश्चात्त्यपश्चिमे ॥ १४५९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 न (sub) pāda 3 syl. None अनन्यवृत्यैकायतन (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.110","synonyms":["एकतान","एकायन","एकसर्ग","एकाग्र","ऐकाग्र","तद्गत","अनन्यवृत्ति","एकायतनगत","आद्य","आदिम","पौरस्त्य","पूर्व","आदि","अग्र","अन्तिम","जघन्य","अन्त्य","चरम","अन्त","पाश्चात्त्य","पश्चिम"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.80","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पुंस्यादिः पूर्वपौरस्त्यप्रथमाद्या अथास्त्रियाम् ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.136","synonyms":["आदि","पूर्व","पौरस्त्य","आद्य"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.144","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूक्ष्ममध्यात्ममप्याद्ये प्रधाने प्रथमस्त्रिषु ॥ १४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.275","meanings":["आद्य","प्रधान"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.480","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राच्यां पुरस्तात्प्रथमे पुरार्थेऽग्रत इत्यपि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.480","head":"पुरस्तात्"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.707","page":"0082","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["आदिरग्रं पुरा पूर्वं प्रथमं प्राक् पुरः स्मृतम् ।","उपज्ञोपक्रमारम्भौ पश्चाच्च चरमं भवेत् ॥ ७०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.22","synonyms":["आदि","अग्र","पुरा","पूर्व","प्राक्","पुरस्","उपज्ञा","उपक्रम","आरम्भ","पश्चात्","चरम"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"24.1.5","page":"0141","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रथमौ तु प्रधानादी अधमो हीनगर्ह्ययोः ।","कुसुमे स्त्रीरजःपुष्पे तलिमे तल्पकुट्टिमौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.24.1.5","meanings":["प्रधान","आदि"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.12","page":"0180","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अग्रं पलानां परिमाणमुक्तं","प्रान्तेऽवलम्बेऽप्यधिकेऽपि चाग्रम् ।","अग्रं पुनः पर्वणि चाग्रमाहुः","पूर्वे प्रधाने प्रथमे गणे च ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.12","head":"अग्र"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.7.6","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["यावत्तावत्परिच्छेदे कार्त्स्न्ये मानेऽवधारणे ।","पुरस्ताच्चतुर्षु प्राच्यां पुरार्थे प्रथमेऽग्रतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 तु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.7.6","head":"पुरस्तात्"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.20.2","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तिरोऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे मिथोऽन्योन्यं मिथो [रहः] ।","पुरोऽग्रेऽपि प्रथमे स्यादञ्जसा तत्त्वशीघ्रयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 3 syl. 6 थ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.20.2","head":"पुरस्"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.140","page":"0229","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पौरस्त्यः प्रथमोन्तोऽस्त्री जघन्यश्चरमोन्तिमः ।","पाश्चात्यः पश्चिमोऽन्त्यश्च स्फुटं स्पष्टं निरर्थकम् ॥ १४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.140","synonyms":["पौरस्त्य","अन्त","जघन्य","चरम","अन्तिम","पाश्चात्य","पश्चिम","अन्त्य","स्फुट","स्पष्ट","निरर्थक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.95","page":"0021","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पुंस्यादि-पूर्व-पौरस्त्य-प्रथमे चाद्य आदिमः ।","अग्रं च मध्यमीयं तु मध्यमं माध्यमं तथा ॥ ९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.268","synonyms":["आदि","पूर्व","पौरस्त्य","आद्य","आदिम","अग्र","मध्यमीय","मध्यम","माध्यम"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"5.1.91","page":"0129","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राच्यां पुरोऽर्थे प्रथमे पुरस्तादग्रतोर्थके ।","स्वस्ति मङ्गलपुण्याशीःसुखाङ्गीकरणार्थकम् ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.5.1.106","head":"पुरस्तात्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.25.87","page":"0284","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदौ प्रधाने परमः परस्मिन्","विशेष्यवत्स्यात्प्रणवे तु षण्ढे ।","आदौ प्रधाने प्रथमोऽन्यवत्स्यात्","पुष्पे फलेऽस्त्री कुसुमं दृगार्तौ ॥ ८७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.25.35","meanings":[]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.4.5","page":"0040","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["एकशब्दस्तु धीमद्भिः समाम्नातश्च केवले ।","प्रधाने प्रथमेऽन्यस्मिन् समानेऽल्पेऽप्यसौ पुनः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.4.5","head":"एक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.798","page":"0111","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पूर्वा स्त्रियामिन्द्रदिशि त्र्यपरप्रतियोगिनि ।","दिग्देशकालविषयेष्वग्रप्रथमयोरपि ॥ ७९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.798","head":"पूर्व"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1005","page":"0129","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिषु तु स्यान्मुखभवे प्रधाने प्रथमेऽपि च ।","मुष्कस्तु वृषणे न स्त्री स्त्रीभगावयवे तु ना ॥ १००५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1005","head":"मुख्य"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1112","page":"0144","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रस्तुता प्रकृते तु त्रि प्रथमं तु त्रिषु स्मृतम् ।","आद्यप्रधानयोः स्त्री तु प्रथमा प्रतिपत्तिथौ ॥ १११२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1112","meanings":["आद्य","प्रधान"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1113","page":"0144","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आद्यायां च विभक्तौ च स्यात् पुनस्तिङ्विभक्तिषु ।","आदितस्त्रितये पुंसि प्रथनस्तु पुमानयम् ॥ १११३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1113","meanings":["विभक्ति","तिङ्विभक्ति"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.345","page":"0094","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["जिह्मभुग्ने अरालं चादिमादी प्रथमः पुनः ।","पौरस्त्यमग्र्यपूर्वे च जघन्यान्तेऽन्तिमं मतम् ॥ ३४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.345","synonyms":["जिह्म","भुग्न","अराल","आदिम","आदि","पौरस्त्य","अग्र्य","पूर्व","जघन्य","अन्तिम"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.9","page":"0162","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतिमापूर्जयोरर्चाग्रं श्रेष्ठे प्रथमेऽधिके ।","अस्तः क्षिप्ते गिरेर्भेदेऽऽशू रथाङ्गे च सत्वरे ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.8","head":"अग्र"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.9.158","page":"0181","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गर्भः कुक्षौ बले संधौ ग्रामः संवसथे स्वरे ।","गणः सैन्यान्तरे पूगे संख्यायां प्रथमे तथा ॥ १५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.9.10","head":"गण"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.99","page":"0044","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["पौरस्त्यः प्रथमः पूर्व आदिराद्यादिमोऽग्रिमः ।","जघन्यः पश्चिमोऽन्त्यश्च पाश्चात्त्यश्चरमोऽन्तिमः ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.30","synonyms":["पौरस्त्य","पूर्व","आदि","आद्य","आदिम","अग्रिम","जघन्य","पश्चिम","अन्त्य","पाश्चात्त्य","चरम","अन्तिम"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2652","page":"0428","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["आद्यमादिममादिश्च पौरस्त्यं प्रथमं पुनः ।","पूर्वमग्रं तथा प्राक् च वाक्ये प्रथमवाचकः ॥ २६५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.214","synonyms":["आद्य","आदिम","आदि","पौरस्त्य","पूर्व","अग्र","प्राक्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.25.38","page":"0255","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नैगमो नागरे पुंसि वणिज्युपनिषद्यपि ।","प्रथमस्तु भवेदाद्ये प्रधानेऽप्यभिधेयवत् ॥","प्रतिमाऽनुकृतौ कुम्भिदन्तवन्धेऽपि च स्त्रियाम् ।","पञ्चमो रागभेदे स्यात्स्वरभेदे भवेत्पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.25.38","meanings":["आद्य","प्रधान"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.33","page":"0301","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अहो बतानुकम्पायां खेदे सम्बोधनेऽपि च ।","पुरस्तात्प्रथमेऽवाच्यामग्रे चाल्पपुरार्थयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.33","head":"पुरस्तात्"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.60","page":"0304","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भोः स्यात्सम्बोधने प्रश्ने विषादेऽपि निगद्यते ।","अञ्जसा च द्रुते तत्त्वे निरस्त्वर्द्धिवक्रयोः ॥","नीचैः स्वच्छन्दाल्पयोः स्यात्पुरश्च प्रथमाग्रयोः ।","पूर्वेद्युः प्रातःसमये धर्मादौ पूर्ववासरे ॥","पतस्ततः प्रभृतयस्तूहनीयाः प्रयोगताः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None अञ्जसा च द्रुते त (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.60","head":"पुरस्"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1679","page":"0201","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["आदिराद्योऽग्रिमः पूर्वः पौरस्त्यः प्रथमादिमौ ।","अन्तो जघन्यः पाश्चात्यश्चरमोऽन्त्योऽन्तिमोऽपरः ॥ १६७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.109","synonyms":["आदि","आद्य","अग्रिम","पूर्व","पौरस्त्य","आदिम","अन्त","जघन्य","पाश्छात्य","चरम","अन्त्य","अन्तिम","अपर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"5.2.2272","page":"0276","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भागे प्रकारकथने वीप्सायां लक्षणे प्रति ।","प्राच्यां पुरस्तात्प्रथमे पुरार्थेऽग्रे पुरः स्मृतः ॥ २२७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.5.2.13","head":"पुरस्"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"6.2","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मातृकाद्यः स्वराद्यश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ।","कलाद्यः केशवः कृष्णो भूतेशः प्रथमो भवेत् ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.6.0.2","synonyms":["मातृकाद्य","स्वराद्य","श्रीकण्ठ","केशव","लघु","कलाद्य","कृष्ण","भूतेश"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.1.21","page":"0187","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["षष्ठं प्रथमतृतीये तुरीयतुर्ये चतुर्थं च ।","द्वादशमेकादशमिति रूपं स्याद्विंशतेरर्वाक् ॥ २१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.1.21","synonyms":["षष्ठ","तृतीय","तुरीय","तुर्य","चतुर्थ","द्वादश","एकादश"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.76","page":"0207","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["जघन्यं तु कुपूयं स्यादसारं लघु फल्गु च ।","पुंस्यादिराद्यपौरस्त्यप्रथमप्रमुखादिमाः ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.76","synonyms":["जघन्य","कुपूय","असार","लघु","फल्गु","आदि","आद्य","पौरस्त्य","प्रमुख","आदिम"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.17","page":"0255","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पिण्डिलः स्थूलजंघे च गणनाकुशलेऽपि च ।","प्रतीक्ष्यौ प्रतिपाल्यार्च्यौ प्रथमौ प्रवरादिमौ ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.17","meanings":["प्रवर","आदिम"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.7.33","page":"0286","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुरस्तात्पूर्वदिश्यग्रे पुराप्रथमयोरपि ।","शीघ्रे सपदि सद्योऽर्थे समयान्तिकमध्ययोः ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.7.33","head":"पुरस्तात्"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}