{"stem":"प्राण","iast":"prāṇa","found":true,"koshas":23,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.606","page":"32","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी","शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।","संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं","संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥","द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसम्मर्दसमित्प्रघाताः ।","आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥","समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।","अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥","आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.606","synonyms":["स्थामन्","तरस्","पराक्रम","बल","द्युम्न","शौर्य","ओजस्","शुष्म","शुष्मन्","शक्ति","ऊर्जस्","सहस्","युद्ध","संख्य","कलि","संग्राम","आहव","संप्रहार","समर","जन्य","युध्","आयोधन","संस्फोट","कलह","मृध","प्रहरण","संयत्","रण","विग्रह","द्वन्द्व","समाघात","समाह्वय","अभिसंपात","संमर्द","समित्","प्रघात","आस्कन्दन","आजि","प्रधन","अनीक","अभ्यागम","प्रविदारण","समुदाय","समुदय","राटि","समिति","संगर","अभ्यामर्द","संपराय","समीक","सांपरायिक","आक्रन्द","संयुग","नियुद्ध"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.1.189","page":"41","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बोलो गन्धरसः प्राणः पिण्डो गोपरसः शशः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.1.189","synonyms":["बोल","गन्धरस","पिण्ड","गोपरस","शश"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.4.2","page":"43","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणो नासाग्रहृन्नाभिपादाङ्गुष्ठान्तगोचरः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.4.2","synonyms":[]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1367","page":"52","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जीवेऽसुजीवितप्राणा जीवातुर्जीवनौषधम् ॥ १३६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.5","synonyms":["जीव","असु","जीवित","जीवातु","जीवनौषध"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"4.4.170","page":"7","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायौ सुरालयः प्राणः संभृतो जलभूषणः ।","शुचिर्वहालो नघटः पश्चिमोत्तरदिक्पतिः ॥ १६९ ॥","अङ्कतिः क्षिपणुर्मर्को ध्वजप्रहरणश्चलः ।","शीतलो जलकान्तारो मेघारिः सृमरोऽपि च ॥ १७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.4.4.1","synonyms":["सुरालय","संभृत","जलभूषण","शुचि","वहाल","नघट","पश्चिमोत्तरदिक्पति","अङ्कति","क्षिपणु","मर्क","ध्वजप्रहरण","चल","शीतल","जलकान्तार","मेघारि","सृमर"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.63","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणोऽपानः समानश्चोदानव्यानौ च वायवः ।","हृदि प्राणो गुदोऽपानः समानो नाभिमण्डले ॥","उदानः कण्ठदेशे स्याद्व्यानः सर्वशरीरगः ।","(अन्नप्रवेशनं मूत्राद्युत्सर्गोऽन्नविपाचनम् ॥","भाषणादि निमेषादि तद्व्यापाराः क्रमादमी) ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.45","synonyms":["अपान","समान","उदान","व्यान"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.8.102","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्रविणं तरः सहोबलशौर्याणि स्थाम शुष्मं च ।","शक्तिः पराक्रमः प्राणो विक्रमस्त्वतिशक्तिता ॥ १०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.8.174","synonyms":["द्रविण","तरस्","सहस्","बल","शौर्य","स्थामन्","शुष्म","शक्ति","पराक्रम","विक्रम"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.8.119","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पूंसि भूम्न्यसवः प्राणाश्चैवं जीवोऽसुधारणम् ॥ ११९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.8.193","synonyms":["असु","जीव","असुधारण"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.9.104","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वोलगन्धरसप्राणपिण्डगोपरसाः समाः ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.9.176","synonyms":["वोल","गन्धरस","पिण्ड","गोपरस"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.134","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असवो जीवितं प्राणा जीवो जीवा च कथ्यते ।","क्षेत्रज्ञः पुरुषो ह्यात्मा संसारी चेतनो मतः ॥ १३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.134","synonyms":["असु","जीवित","जीव","जीवा","क्षेत्रज्ञ","पुरुष","आत्मन्","संसारिन्","चेतन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.723","page":"0083","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणः स्थाम बलं द्युम्नमोजः शुष्म तरः सहः ।","प्रतापः पौरुषं तेजो विक्रमः स्यात्पराक्रमः ॥ ७२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.38","synonyms":["स्थामन्","बल","द्युम्न","ओजस्","शुष्म","तरस्","सहस्","प्रताप","पौरुष","तेजस्","विक्रम","पराक्रम"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"14.3.5","page":"0056","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राणो हृन्मारुते शक्तौ प्राणाः स्युरसवस्तथा ।","प्राणो [31] गन्धरसे प्रोक्तः पद्यानामप्यलंकृतौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.14.3.5","meanings":["हृन्मारुत","शक्ति","असु","गन्धरस","पद्यालंकृति"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"28.3.3","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सत्त्वं द्रव्ये स्वभावेऽपि पिशाचादौ गुणे रसे ।","आयुधे व्यवसाये च वृद्धौ प्राणेषु जन्तुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.28.3.3","head":"सत्त्व"},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"1.122","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुषिर्महाबलो वेगी नभोजातः सदागतिः ।","प्राणोपानः समानश्चोदानव्यानौ च वायवः ॥ १२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.1.0.122","synonyms":["शुषि","महाबल","वेगिन्","नभोजात","सदागति","अपान","समान","उदान","व्यान"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.385","page":"0131","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपग्रहः करमरी ग्राहो वन्दी च बन्धने ।","प्राणोऽसुरसवः प्राणाः पुंसि भूम्न्येकभाषणे ॥ ३८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.385","synonyms":["उपग्रह","करमरी","ग्राह","वन्दी","असु"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.136","page":"0229","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["प्रवृद्धं प्रतनं प्रत्नं पुराणं च पुरातनम् ।","प्राणं चिरन्तनं चापि स्त्रीपुराणा पुराण्यपि ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.136","synonyms":["प्रवृद्ध","प्रतन","प्रत्न","पुराण","पुरातन","चिरन्तन","पुराणा","पुराणी"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.1.18","page":"0371","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आत्मा ह्याशुमतो दक्षो जुषः प्राणस्तथैव च ।","हविष्ठश्च गविष्ठश्च नवको भास्वरो गणः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.1.18","synonyms":["आत्मन्","आशुमत्","दक्ष","जुष","हविष्ठ","गविष्ठ"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.1.21","page":"0371","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गणः पञ्चदशोऽथापि नरो नारायणस्ततः ।","हंसो नयश्च प्राणश्च मनोग्रहजगद्धितौ ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.1.21","synonyms":["नर","नारायण","हंस","नय","मनोग्रह","जगद्धित"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.3","page":"0380","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["धूलिध्वजो बलदेवो महाबलमलिम्लुचौ ।","चञ्चलश्चपलः प्राणः संहर्षः प्रवहो वहः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.3","synonyms":["धूलिध्वज","बलदेव","महाबल","मलिम्लुच","चञ्चल","चपल","संहर्ष","प्रवह","वह"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.11","page":"0381","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणो नासाग्रहृन्नाभिपादाङ्गुष्ठान्तगोचरः ।","अपानः पृष्ठपृष्ठान्तपार्श्वमन्यागतिस्ततः ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.11","synonyms":["अपान"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.2.6","page":"0439","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वेदीशो मृगयुः प्राण आ विरञ्च्यो विरञ्चनः ।","भवान्तकृदजो हंसपर्यायाद्वाहनार्थकः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.2.6","synonyms":["वेदीश","मृगयु","विरञ्च्य","विरञ्चन","भवान्तकृत्","अज","हंसवाहन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.197","page":"0483","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवः प्राणेषु केदारे वलजः पवने खलः ।","बहुलं वृत्तनक्षत्रपुराद्याभरणाभिधाः ॥ १९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.197","head":"जीव"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.24","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पुंसि भूम्यसवो नित्यं प्राणा वातहृतौ पुनः ।","जीवो जिगत्नुः स्त्री जीवा जीवः प्राणनजीवने ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.23","synonyms":["असु","जीव","जिगत्नु","जीवा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.159","page":"0024","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणापान-समानोदान-व्यानाः शरीरगा मरुतः ।","हृदये पायौ नाभौ कण्ठे सर्वे च विष्ठिताः क्रमशः ॥ १५९ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.152","synonyms":["अपान","समान","उदान","व्यान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.4.6","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लघ्वक्षरोच्चारणतुल्यमात्रः","कालो निमेषो निमिषोऽपि पुंसि ।","द्वयोस्तुटिस्तौ दशभिस्तु ताभिः","प्राणोऽथ षड्भिः किल तैर्विनाडी ॥ ६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.4.6","synonyms":["निमेष","निमिष","तुटि","विनाडी"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.17","page":"0177","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रसगन्धो गन्धरसो बोलो जातीरसो रसः ।","प्राणः शशश्च पिण्डश्च गोप-गोपरसावपि ॥","गञ्जा पिका मातुलानी भङ्गिका विजया जया ।","उन्मादि[नी] हर्षिणी स्याद्भङ्गराजस्तु मार्कवः ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.527","synonyms":["रसगन्ध","गन्धरस","बोल","जातीरस","रस","शश","पिण्ड","गोप","गोपरस","गञ्जा","पिका","मातुलानी","भङ्गिका","विजया","जया","उन्मादिनी","हर्षिणी","भङ्गराज","मार्कव"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.50","page":"0265","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वृत्ते भाविनि वा युद्धे पानं स्याद्वीरपाणकम् ।","पराक्रमः प्राण ऊर्जो द्युम्नं च द्रविणं सहः ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1477","synonyms":["वीरपाणक","पराक्रम","ऊर्ज","द्युम्न","द्रविण","सहस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.1.12","page":"0095","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कान्तः सूर्येन्द्वाह्वयेभ्योऽयसोऽपि","प्रायो भूम्नि प्राणदारासवोऽपि ।","वैकल्पेन स्याच्च रज्जुः समासे","काव्ये शुक्रो मद्यपात्रे च कोषः ॥ १२ ॥"],"metre":"salini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.1.12","synonyms":["कान्त","दार","आसव","रज्जु","शुक्र","कोष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.4","page":"0194","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["झिण्ट्यां तु द्वितये द्वयोस्तु निकषे शाणः प्रदिष्टो बुधैः","कर्षांशे करपत्रके नरि मतः शाणी तु वस्त्रान्तरे ।","त्रायन्त्यामवनेऽन्तिमेऽथ परवत्त्राणं भवेद्रक्षिते","प्राणो हृत्पवने शिशौ च कवितासारे बले चानिले ॥ ४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.3","meanings":["हृत्पवन","शिशु","कवितासार","बल","अनिल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.5","page":"0194","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रायो भूम्न्यसुषु त्रिषु त्वयमिह स्यात्पूरितेऽथ द्रुणं","चापेऽसौ च पुमांस्तु वृश्चिकगतो भृङ्गेऽथ कूर्म्यां द्रुणी ।","वार्द्रोण्यां च कृपीपतौ तु गदितः पुंस्याढके तच्चतु-","ष्के द्रोणः करटेऽसिते द्रुणिरिव द्रोणी च नीवृद्भिदि ॥ ५ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.4","meanings":["असु","पूरित"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"1.25","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः प्राणिधृतः प्राणो जगत्प्राणस्तु धूसरः ।","तद्वाहे तु महावेगः संवेगस्तु तमोग्रजः ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.1.0.25","synonyms":["वायु","प्राणिधृत","जगत्प्राण","धूसर","महावेग","संवेग","तमोग्रज"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.56","page":"0047","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूक्ष्मेषु त्रिषु तत्रापि स्त्र्यर्थे वाण्वीत्यथाङ्गुलौ ।","रश्मौ चाण्वी स्त्र्यथानुर्ना प्राणे मर्त्ये तु स द्वयोः ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.56","head":"अनु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.482","page":"0084","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जीवो ना गीष्पतौ जन्तौ क्षेत्रज्ञे त्रि तु जीवति ।","त्रये प्राणे स्त्री तु मौर्व्यां जीवन्त्याख्यलतान्तरे ॥ ४८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.482","head":"जीवा"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.744","page":"0106","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पक्षाभ्यामिव याहोभ्यां रात्रिर्युक्तात्र सा स्त्रियाम् ।","प्राणास्तु पुंस्यसुष्वेके त्वस्मिन्नर्थे प्रचक्षते ॥ ७४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.744","meanings":["असु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.745","page":"0106","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["बहुत्वमस्याथ बले वायुवायुविशेषयोः ।","द्वन्द्वानां प्रथमे साम्नि चक्षुरादीन्द्रियेषु च ॥ ७४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.745","meanings":["बल","वायु","वायुविशेष","सामन्","इन्द्रिय"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.746","page":"0106","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["शशाख्यभेषजेऽथ त्रिः पूर्णे क्लीबं तु पूरणे ।","त्रयी तु भाजने पात्री क्ली तु योग्ये स्रुगादिके ॥ ७४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.746","meanings":["शशाख्यभेषज","पूर्ण","पूरण"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1441","page":"0165","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["माहात्म्ये पौरुषे त्वस्त्री पिशाचादौ च जन्तुषु ।","प्राणे चाथ समं तुल्ये साधौ च त्रिषु स त्वयम् ॥ १४४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1441","head":"सत्त्व"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.798","page":"0116","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तथा प्राणेषु दिवसेऽप्यथ द्वे ब्राह्मणेऽथ ना ।","शत्रौ जिघांसुस्त्रिषु तु हन्तुमिच्छौ पुमान् पुनः ॥ ७९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.798","head":"जिगर्तु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.801","page":"0117","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राणेषु च त्रिषु त्वेतज्जीवेर्ण्यन्तस्य कर्मणि ।","तथैव प्राणितवति जीवला तु स्त्रियामियम् ॥ ८०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.801","head":"जीवित"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.337","page":"0046","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणो गोपरसः पिण्डस्तथा गन्धरसः स्मृतः ।","कुरुविन्दो हंसपादो हिङ्गुलोऽथ शिलाजतु ॥ ३३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.337","synonyms":["गोपरस","पिण्ड","गन्धरस","कुरुविन्द","हंसपाद","हिङ्गुल","शिलाजतु"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.18","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अपानः पृष्ठपार्ष्णिस्थ उदानो हृच्छिरोऽन्तरे ।","प्राणो हृन्नाभिनक्रस्थः समानो नाभिहृद्गतः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.18","synonyms":["अपान","उदान","समान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.393","page":"0150","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बलं द्युम्नं तरः स्थाम शौर्यं शुष्मं पराक्रमः ।","ओजः प्राणः सहः शक्तिरूर्जः शुष्म च कथ्यते ॥ ३९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.393","synonyms":["बल","द्युम्न","तरस्","स्थामन्","शौर्य","शुष्म","पराक्रम","ओजस्","सहस्","शक्ति","ऊर्ज्","शुष्मन्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.293","page":"0199","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पात्र्यां कर्करिकायां च हस्तिनां पादबन्धने ।","प्रस्थः सानौ तटे माने प्राणो गन्धरसे बले ॥ २९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.11","meanings":["गन्धरस","बल"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.294","page":"0199","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["वायौ हृदयवायौ च पुस्तं पुस्तकशिल्पयोः ।","पार्ष्णिरुन्मदयोषायामंह्रिमूलेथ पूरिते ॥ २९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.12","meanings":["वायु","हृदयवायु"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.12","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्यात्परेष्टिः शतधृतिर्हेमाङ्गो द्रुघणोऽपि च ।","अक्षरः करणं प्राणो विराड्गोपतिगोमुखौ ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.12","synonyms":["परेष्टि","शतधृति","हेमाङ्ग","द्रुघण","अक्षर","करण","विराज्","गोपति","गोमुख"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.50","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बभ्रुर्दक्षः शुचिः प्राणः प्रलम्बो भृगुरित्यपि ।","वृषाङ्कः शम्बरः शङ्कुः केदारोऽक्षर एव च ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.50","synonyms":["बभ्रु","दक्ष","शुचि","प्रलम्ब","भृगु","वृषाङ्क","शम्बर","शङ्कु","केदार","अक्षर"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.315","page":"0065","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चक्रान्तरालकाष्ठस्य त्वन्तरन्ध्रस्थकीलके ।","अणिश्चाणिन आणिश्च प्राणिः प्राणश्च सम्मतः ॥ ३१५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.315","synonyms":["अणि","अणिन्","आणि","प्राणि"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.382","page":"0074","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सामर्थ्ये द्रविणं शौर्यं तरः सह इति द्वयम् ।","स्थे(स्था?)म शुष्म बलं प्राणः शक्तिश्चापि पराक्रमः ॥ ३८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.382","synonyms":["द्रविण","शौर्य","तरस्","सहस्","स्थामन्","शुष्म","बल","शक्ति","पराक्रम"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.404","page":"0077","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रग्रहोपग्रहौ चाथ प्राणाश्चासव इत्यपि ।","पुंसि भूम्नि कदाचित्तु वैकतापि प्रसज्यते ॥ ४०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.404","synonyms":["प्रग्रह","उपग्रह","असु"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.552","page":"0096","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गैरेयं गिरिजं चार्थ(र्थ्य?)मश्मजं चाश्मकं तथा ।","बोले तु स्याद्गन्धरसः प्राणः पिण्डोऽपि गोपनः ॥ ५५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.552","synonyms":["गैरेय","गिरिज","आर्थ्य","अश्मज","अश्मक","गन्धरस","पिण्ड","गोपन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"2.240","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मृतः परासुर्निर्ज्जिवः प्रमीतस्त्यक्तजीवनः ।","आसुः प्राणो वसुर्जीव आयुर्जीवितजीवने ॥ २४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 र्नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.2.0.23","synonyms":["मृत","परासु","निर्जीव","प्रमीत","त्यक्तजीवन","असु","वसु","जीव","आयुस्","जीवित","जीवन"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"8","page":"0467","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः स्पर्शनः प्राणः समीरो मरुतो जगत् ॥ ८ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.8","synonyms":["मारुत","स्पर्शन","समीर","मरुत","जगत्"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"9","page":"0467","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः श्वसनः प्राणः समीरो मरुतो मरुत् ॥ ९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.9","synonyms":["मारुत","श्वसन","समीर","मरुत","मरुत्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.2.19","page":"0036","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पराक्रमः पौरुषं च बलं शौर्यं च विक्रमम् ।","ओजः प्राणस्तरः स्थाम शक्तिर्वीर्यं तथोर्जवत् ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.2.13","synonyms":["पराक्रम","पौरुष","बल","शौर्य","विक्रम","ओजस्","तरस्","स्थामन्","शक्ति","वीर्य","ऊर्ज्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.70","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उत्पत्तिर्जन्म जननमुत्पादो जनिरुद्भवः ।","जीवितं चासवः प्राणाः श्वासश्च श्वसितं मरुत् ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.1","synonyms":["उत्पत्ति","जन्मन्","जनन","उत्पाद","जनि","उद्भव","जीवित","असु","श्वास","श्वसित","मरुत्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1322","page":"0208","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुष्म शुष्मं सहः शौर्यं बलं प्राणः पराक्रमः ।","ऊर्ज्जा ऊग्द्रविणं द्युम्नं स्थाम शक्तिस्तथा तरः ॥ १३२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1183","synonyms":["शुष्म","सहस्","शौर्य","बल","पराक्रम","ऊर्जा","ऊर्ज्","द्रविण","द्युम्न","स्थामन्","शक्ति","तरस्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.1.347","page":"0300","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पिण्डः प्राणश्च नामाऽपि बोलस्य कथ्यते बुधै ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 स्य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.1.347","synonyms":["पिण्ड"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.4.1939","page":"0319","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जगत्प्राणश्चलः प्राणः पृषदश्वः समीरणः ।","समीरः समिरश्चैव मातरिश्वा महाबलः ॥ १९३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.4.2","synonyms":["जगत्प्राण","चल","पृषदश्व","समीरण","समीर","समिर","मातरिश्वन्","महाबल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.4.1944","page":"0320","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणो नासाग्रहृन्नाभिपादाङ्गुष्ठान्तगोचरः ॥ १९४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.4.8","synonyms":[]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2486","page":"0403","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जीवातुर्जीवितं प्राणाः जीवोऽसवोऽपि पञ्चमम् ।","जीवनरक्षणोपायो जीवातुर्जीवनौषधम् ॥ २४८६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 स (sub) pāda 3 syl. 3 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.7","synonyms":["जीवित","जीव","असु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.150","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पृषदश्वो मातरिश्वा समीरः पवनानिलौ ।","खश्वास आशुगो बाहो धूलिध्वजः फणिप्रियः ।","मरुत्वातिर्नभः प्राणो भोगिकान्तः सदागतिः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 3 ध्व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.150","synonyms":["पृषदश्व","मातरिश्वन्","समीर","पवन","अनिल","खश्वास","आशुग","बाह","धूलिध्वज","फणिप्रिय","मरुत्","वाति","भोगिकान्त","सदागति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.152","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हृदि प्राणो गुदेऽपानः समानो नाभिदेशके ।","उदानः कण्ठदेशे स्याद् व्यानः सर्वशरीरगः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.152","synonyms":["अपान","समान","उदान","व्यान"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.372","page":"0135","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शक्तिर्बलं तरः शौर्यं सहः स्थाम च शुष्म च ।","शुष्मं पराक्रमप्राणौ सहं सामर्थ्यमात्रके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.372","head":"शुष्म"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.407","page":"0137","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असवः पुंसि भूम्न्येव प्राणाश्च तत्र कीर्तिताः ।","प्राणधारणमेव स्यात् जीवो जीवितमित्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.407","synonyms":["असु","जीव","जीवित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.7.199","page":"0151","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रसगन्धो गन्धरसः प्राणः पिण्डो रसः शशः ।","वोलो गोपो गोपरसो वोलजो गोपकोऽपि च ।","हिण्डीरः स्यादब्धिकफः फेणो हिण्डिर इत्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.7.199","synonyms":["रसगन्ध","गन्धरस","पिण्ड","रस","शश","वोल","गोप","गोपरस","वोलज","गोपक","हिण्डीर","अब्धिकफ","फेण","हिण्डिर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.9","page":"0208","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबे घ्राणं नासिकायां घ्राते स्यादभिधेयवत् ।","चूर्णो धूल्यां क्षारभेदे चूणं स्यात्पटयुक्तिषु ॥","जिष्णुर्महेन्द्रार्जुनयोर्जित्वरे वाच्यलिङ्गकः ।","झूणि गुवाकभेदे स्याद्दुटदैवश्रुतौ स्त्रियाम् ॥","त्राणं स्यात्त्रायमाणायां रक्षिते रक्षणेऽपि च ।","तीक्ष्णं स्याद्विषलौहाजिमुष्ककलवणेषु च ॥","आत्मत्यागिनि तीव्रे च त्रिषु क्लीबं यवाग्रके ।","द्रोणोऽस्त्रियामाढके तु भवेदाढाचतुष्टये ॥","देशभेदे भारद्वाजे दग्धकाके स्त्रियां क्वचित् ।","तथा काष्ठाम्बुवाहिन्यां गवादन्यामपि स्त्रियाम् ॥","पणो वराटर्के मूल्ये गृहे कार्षापणेऽपि च ।","क्रय्ये द्यूते भृतौ वित्ते व्यवहारेऽपि पुंस्ययम् ॥","पार्ष्णि द्वयोः सैन्यपृष्ठे पादग्रन्थ्यधरेऽपि च ।","स्त्रियामुन्मत्तकान्तायां पार्ष्णी पार्ष्णिरिति द्विधा ॥","प्राणोऽनिले बले काव्यजीवे हृदयमारुते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 गु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ष्क (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 भा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.9","meanings":["अनिल","बल","काव्यजीव","हृदयमारुत"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.29.22","page":"0286","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शिवाभयामलक्याञ्च दुर्गाक्रोष्टीशमीषु च ।","सत्त्वं बले गुणे द्रव्ये पिशाचादिस्वभावयोः ।","व्यवसायधनप्राणात्मतास्वस्त्री तु जन्तुषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.29.22","head":"सत्त्व"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.2","page":"0249","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जनुः सान्तं षण् जननम्, जीविते जीवस्त्रिष्वचि ।","जीवातुरस्त्रियां प्राणाः पुंभूम्नि जीविताध्वनि ॥ २ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 व (sub) pāda 4 syl. 3 म्नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.2","synonyms":["जनुस्","जनन","जीव","जीवातु"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.66","page":"0254","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["भरिते प्राणं पूर्णं च पूर्तं पूरितं छादितम् ।","छन्नं, त्यक्ते विधुतवद्धूतं, विन्नं विचारिते ॥ ६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.66","synonyms":["पूर्ण","पूर्त","पूरित","छादित","छन्न","विधुत","धूत","विन्न"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.127","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सदागतिर्गन्धवहो नभस्वानग्निसारथिः ।","प्राणापानव्यानोदानसमानाः शरीरगाः पवनाः ॥ १२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.62","synonyms":["सदागति","गन्धवह","नभस्वत्","अग्निसारथि","अपान","व्यान","उदान","समान"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.2.430","page":"0057","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुक्लधातौ पाकशुक्ला कंटिनी कर्कटी कटी ।","बोलः पिण्डः शशः प्राणो गोलो गण्ड(न्ध?)रसो रसः ॥ ४३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.2.25","synonyms":["पाकशुक्ला","कंटिनी","कर्कटी","कटी","बोल","पिण्ड","शश","गोल","गन्धरस","रस"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1058","page":"0131","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आयुर्जीवितकालः स्यादरिष्टं मृतिलक्षणम् ।","प्रायो वयोऽसवः प्राणाः पुंसि भूम्न्यथ जीविका ॥ १०५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.28","synonyms":["आयुस्","जीवितकाल","अरिष्ट","मृतिलक्षण","प्राय","वयस्","असु","जीविका"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1379","page":"0167","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्वन्द्वं तु बाहुयुद्धं स्यान्नियुद्धमथ पौरुषम् ।","तेजः पराक्रमः प्राणो विक्रमः शक्तिरित्यपि ॥ १३७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.114","synonyms":["द्वन्द्व","बाहुयुद्ध","नियुद्ध","पौरुष","तेजस्","पराक्रम","विक्रम","शक्ति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1382","page":"0167","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सत्त्वं च प्राण ऊष्मा च शक्तिश्चाथ समार्थकाः ।","सर्वाभिसारः सर्वौघः सर्वसंनाह इत्यमी ॥ १३८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.117","synonyms":["सत्त्व","ऊष्मन्","शक्ति","सर्वाभिसार","सर्वौघ","सर्वसंनाह"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1932","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः ।","तेजः पराक्रमे प्राणे वर्चस्यर्चिषि तेजसि ॥ १९३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.73","head":"तेजस्"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1953","page":"0238","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राणस्तु जीविते जीवे जीवात्मपरमात्मनोः ।","अन्तर्याम्यन्तःकरणवायुभेदबलेषु च ॥ १९५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.94","meanings":["जीवित","जीव","जीवात्मन्","परमात्मन्","अन्तर्यामिन्","अन्तःकरण","वायुभेद","बल"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2020","page":"0245","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सालोऽश्वकर्णे प्राकारे तरुमात्रे झषान्तरे ।","सत्तायां प्रकृतौ प्राणे पिशाचादौ पराक्रमे ॥ २०२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.161","head":"सत्त्व"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"7.1.2320","page":"0282","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तर्कसंपर्कगल्वर्कालर्कोदर्कार्कमर्कटाः ।","भर्गगर्गस्वर्गवर्गसर्गपुत्स(द्ग)लमुद्गराः ।","दारबल्बजलाजायु(सु?)प्राणाः पुंसि च भूम्नि च ॥ २३२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.7.1.18","synonyms":["तर्क","सम्पर्क","गल्वर्क","अलर्क","उदर्क","अर्क","मर्कट","भर्ग","गर्ग","स्वर्ग","वर्ग","सर्ग","पुद्गल","मुद्गर","दार","बल्बज","लाज","असु"]},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"19","page":"0532","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः स्पर्शनः प्राणः समीरो मरुतो जगत् ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.19","synonyms":["मारुत","स्पर्शन","समीर","मरुत्","जगत्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"1.29","page":"0003","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ह-कारो नकुलीशोऽपि हंसः प्राणोऽङ्गुलं प्रिये ।","महेशो नकुली चैव वराहो गगनं रविः ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.1.0.29","head":"ह"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.51","page":"0039","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नभो वराहो नकुली हृदो वामपदः स्थितः(तिः) ।","सदाशिवोऽरुणः प्राणो हयग्रीवो ह-कारकः ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.51","synonyms":["नभस्","वराह","नकुलिन्","वामपदस्थित","सदाशिव","अरुण","हयग्रीव","हकारक"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.56","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्राणस्तेजः स्थिरा वार्द्युर्वायुश्चापि प्रभा च ज्या ।","कमभ्रं नाद-दावौ च कुः पाथो व्योम तो रयः ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 7 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.56","synonyms":["तेजस्","स्थिरा","वार्","द्यु","वायु","प्रभा","ज्या","क","अभ्र","नाद","दाव","कु","पाथस्","व्योमन्","रय"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.43.51","page":"0051","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यः कृतीशो युगान्तश्च बलीशो वायुसंज्ञकः ।","वायुवेगी तथा शीघ्रः श्वसनः प्राणसंज्ञकः ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.43.1","synonyms":["कृतीश","युगान्त","बलीश","वायु","वायुवेगिन्","शीघ्र","श्वसन"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.50.1","page":"0051","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हो नकुलीशः प्राणेशः प्राणः सम्बित् तथात्मजः ।","अम्बिकापतिरात्मा च जीवो हंसः प्रकीर्त्तितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 2 न (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.50.1","synonyms":["नकुलीश","प्राण्जेश","संवित्","आत्मज","अम्बिकापति","आत्मन्","जीव","हंस"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.50.51","page":"0059","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेघनादो नभः प्राणो हृदो वामपदस्थितः ।","हयग्रीवोऽरुणोऽनन्तो वराहो नकुली शिखा ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.50.1","synonyms":["मेघनाद","नभस्","वामपदस्थित","हयग्रीव","अरुण","अनन्त","वराह","नकुली","शिखा"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.52.56","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथ कादिमते प्रोक्ता संज्ञा भूतलिपेः क्रमात् ।","वातो मरुच्चरः प्राणो वायुर्नादो रयो जवी ।","व्याप्तं स्पर्शो वायुजानां संज्ञा प्रोक्ता मनीषिभिः ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.52.4","synonyms":["वात","मरुत्","चर","वायु","नाद","रय","जविन्","व्याप्त","स्पर्श"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"9.1.1","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातः-अ, मरुत्-आ, चरः-ए, प्राणः-क, वायुः-ख, नादः-ट, रयः-त, जवी-प, व्याप्तं-य, स्पर्शः-ष"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.9.1.1","synonyms":["वात","मरुत्","चर","वायु","नाद","रय","जविन्","व्याप्त","स्पर्श"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.1.26","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कञ्जः प्राणश्च वेदीशवेदगर्भौ पुराणगीः ।","अब्जजो विश्वरेताश्च कमलः प्रपितामहः ॥ २६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.1.23","synonyms":["कञ्ज","वेदीश","वेदगर्भ","पुराणगिर्","अब्जज","विश्वरेतस्","कमल","प्रपितामह"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.1.18","page":"0084","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["माशब्दिकः प्रतिषेद्धा जडमातृसुखौ समौ ।","प्राणं पुराणं भिन्नं तु व्यवच्छिन्नं विशेषितम् ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ति (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.1.18","synonyms":["माशब्दिक","प्रतिषेद्धृ","जड","मातृसुख","पुराण","भिन्न","व्यवच्छिन्न","विशेषित"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.133","page":"0137","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बोले वाते बले प्राणः पूर्णे पुं भूम्नि चासुषु ।","पर्णं पक्षे च पत्रे च प्रोक्षणं सेचने वधे ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.140","meanings":["बोल","वात","बल","पूर्ण","असु"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"4.5","page":"0270","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आनापजननाडीभ्यो युगमङ्गं पदं व्रणम् ।","अनक्षे दुन्दुभिरथ बहुत्वेऽप्यसवो ग्रहाः ।","सक्तवो वल्कजालाजा दाराः प्राणा दशा इति ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.4.0.5","synonyms":["युग","अङ्ग","पद","व्रण","दुन्दुभि","असु","ग्रह","सक्तु","वल्क","जाल","अज","दार","दश"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.2.48","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["युजिनो लघुगो वातिर्ध्वजप्रहरणो जगन् ।","दैत्यदेवो वहः प्राणो नभःप्राणोंऽकतिः सरः ॥ ४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.2.48","synonyms":["युजिन","लघुग","वाति","ध्वजप्रहरण","जगत्","दैत्यदेव","वह","नभःप्राण","अङ्कति","सर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.2.15","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बोलो गोलः शशः पिण्डः प्राणो गन्धरसो रसः ।","अभ्रकं व्योममेघाख्यं चक्रसंज्ञं नु माक्षिकम् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.2.15","synonyms":["बोल","गोल","शश","पिण्ड","गन्धरस","रस","अभ्रक","व्योमन्","मेघ","चक्र","माक्षिक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.203","page":"0099","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हृषीकमिन्द्रियं प्राणः प्राणा ना भूम्नि चासवः ।","प्राणापानादयस्त्वस्य वृत्तयः पंच बायवः ॥ २०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.203","synonyms":["हृषीक","इन्द्रिय","असु"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.61","page":"0206","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["आर्यः कौलेयको जात्यः कुलीनः कुलजोऽभिजः ।","जगत्त्रसचरप्राणमिषदिंगच्च जंगमम् ॥ ६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.61","synonyms":["आर्य","कौलेयक","जात्य","कुलीन","कुलज","अभिज","जगत्","त्रस","चर","मिषत्","इंग","जंगम"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.38","page":"0217","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राणस्तु प्रणवे जीवे जीविते परमात्मनि ।","इन्द्रिये वायुभेदे च बलान्तर्यामिणोरापि ॥ ३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 7 रा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.38","meanings":["प्रणव","जीव","जीवित","परमात्मन्","इन्द्रिय","वायुभेद","बल","अन्तर्यामिन्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.33","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञातिभृत्या नवोढाया जन्याः स्निग्धा वरस्य च ।","जीवः प्राणे त्रयी ना तु जन्तावात्मनि गीष्पतौ ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.33","head":"जीव"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.94","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आत्मभावे पिशाचादौ द्रव्ये सत्तास्वभावयोः ।","प्राणे बलेऽन्तः करणे स्वामी पत्यौ षडानने ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.94","head":"सत्त्व"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}