{"stem":"प्रीणाति","iast":"prīṇāti","found":true,"koshas":1,"places":[{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.23","page":"0037","kind":"syn","gender":"kriyA","doubtful":false,"verse":["प्रीणाति प्रीयते प्रीणयति [प्रीयति?] जोषति ।","प्रीणीते च प्रीणयते प्रयति प्रयतेऽपि च ।","पृणोति स्यात्प्राययति स्पृणोति पृणतीति च ॥","वृणति स्यात्तर्पयति तृप्नोत्येव च तृप्यति ।","जुषति स्यान्मादयते तथा तृपति तृम्फति ॥","तर्पति स्याज्जोषयति तथा स्नुह्यति चकति च ।","[धिन्वति]हिन्वति जिन्वति धिनोति दिन्वति जुहोति तृप्त्यर्थाः ।","स्वादे लेढि स्वदते स्वादयति स्वादते तद्वत् ।","स्यात्स्वर्दते राकयति लाकयत्यपि सम्मतम् ।","राघयत्यपि च प्रोक्तं रागयत्यपि तत्समम् ।","पिबति चूषति तत्र च पीयते","धयति चाथ पिपासति तृष्यति ।","भवति पीङ्निपरः श्रवणार्थको-","ऽप्यथ निकेतयतीति निमन्त्रणे ।","बुभुक्षते क्षुध्यति च जिघत्सत्यशना[183a]यति ।","लङ्घते तूपवसति मते भुक्तिनिवर्तने ।","भुङ्क्ते जक्षिति वेति खादति घसत्याचामति भ्रक्षति","म्लक्षत्यत्ति तृणोति तत्र [च] भवेत्तर्णोति चर्वत्यपि ।","स्यात्प्साति च्छमतीह जेमति जमत्यश्नाति सेमत्यपि","स्नुस्यत्यत्र झमत्यपीह चमति स्याद्भक्षयत्यत्र* ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त्त (sub) pāda 3 syl. 5 न्मा (sub)"},{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. None स्नुस्यत्यत्र झमत्यपीह चमति स्याद्भक्षयत्यत्र (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.23","synonyms":["प्रीयते","प्रीणयति","प्रीयति","जोषति","प्रीणीते","प्रीणयते","प्रयति","प्रयते","पृणोति","प्राययति","स्पृणोति","पृणति","वृणति","तर्पयति","तृप्नोति","तृप्यति","जुषति","मादयते","तृपति","तृम्फति","तर्पति","जोषयति","स्नुह्यति","चकति","धिन्वति","हिन्वति","जिन्वति","धिनोति","दिन्वति","जुहोति","लेढि","स्वदते","स्वादयति","स्वादते","स्वर्दते","राकयति","लाकयति","राघयति","रागयति","पिबति","चूषति","पीयते","धयति","पिपासति","तृष्यति","बुभुक्षते","क्षुध्यति","जिघत्सति","अशनायति","लङ्घते","उपवसति","भुङ्क्ते","जक्षिति","वेति","खादति","घसति","आचामति","भ्रक्षति","म्लक्षति","अत्ति","तृणोति","तर्णोति","चर्वति","प्साति","छमति","जेमति","जमति","अश्नाति","सेमति","स्नुस्यति","झमति","चमति","भक्षयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.26","page":"0037","kind":"syn","gender":"kriyA","doubtful":false,"verse":["खेटयति खेडयति ग्रसते ग्लसते च खोटयति ।","चरति चषतेऽपि चषति गलति तथाभ्यवहरत्यपि ।","उपाद्भुजिश्चोपभोगेऽथाङः पूर्णत्व-यत्नयोः ।","समो साभे नुतोमत्यां(?)न तु तङ्मान्स रक्षणे ॥","आङश्चमिरुपस्पर्शे चाभ्यधिभ्यां चरिः क्षये ।","अनोः सहायकेऽथोपादुपादाराधनार्थकः ॥","रोगस्य च चिकित्सायां शब्दवृत्तेर्विशेषणे ।","आङः कृतौ परेः सेवे वाच्युदः समुदः परः ॥","सहचारिण्यपावृत्तौ भूयः प्रत्याङ उत्तरः ।","अतेरुल्लङ्घनानीत्योः प्रात्प्रसिद्धावभेः पुनः ॥","अन्यथात्वेऽथोत्परोऽसौ कर्मवानात्मनेपदी ।","तथा तृतीयया युक्तः[183b]संपरश्च प्रकीर्तितः ॥","चलनप्राशनार्थेभ्यः स्यात्परस्मैपदं णिचि ।","आदेस्तु कर्त्रभिप्राये फले स्यादात्मनेपदम् ॥","परेर्मोहयतेर्वादेर्वासेः पाययतेर्दमेः ।","आङ्यासेरपि तद्वत्स्यात्तथा धापयतेरपि ॥","तद्वद्रोचेर्नर्तयतेर्ण्यन्तानां बुधयुध्नशाम् ।","प्रुद्रुस्रूणां जनेङोश्च परस्मैपदमीरितम् ॥","इच्छति वाङ्क्षति काङ्क्षति वाञ्छति माङ्क्षति च लष्यते लषति ।","लष्यति लषते लुभ्यति कामयते वष्टि चाशास्ते ।","प्रीणाति प्रीणीते गृध्यत्यनुरुध्यते च गर्धयति ।","आशंसते च हर्यति कनत्यवति खटति तद्वत्स्युः ।","वरयति लालयते च स्पृहयति लिप्सत्यपि चेच्छार्थाः ॥ २६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.24","synonyms":["खेटयति","खेडयति","ग्रसते","ग्लसते","खोटयति","चरति","चषते","चषति","गलति","अभ्यवहरति","इच्छति","वाङ्क्षति","काङ्क्षति","वाञ्छति","माङ्क्षति","लष्यते","लषति","लष्यति","लषते","लुभ्यति","कामयते","वष्टि","आशास्ते","प्रीणीते","गृध्यति","अनुरुध्यते","गर्धयति","आशंसते","हर्यति","कनति","अवति","खटति","वरयति","लालयते","स्पृहयति","लिप्सति"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}