{"stem":"बुध","iast":"budha","found":true,"koshas":24,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.117","page":"9","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आरो वक्रो लोहिताङ्गो मङ्गलोऽङ्गारकः कुजः ॥ ११६ ॥","आषाढाभूर्नवार्चिश्च बुधः सौम्यः प्रहर्षुलः ।","ज्ञः पञ्चार्चिः श्रविष्ठाभूः श्यामाङ्गो रोहिणीसुतः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.28","synonyms":["आर","वक्र","लोहिताङ्ग","मङ्गल","अङ्गारक","कुज","आषाढाभू","नवार्चिस्","सौम्य","प्रहर्षुल","ज्ञ","पञ्चार्चिस्","श्रविष्ठाभू","श्यामाङ्ग","रोहिणीसुत"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.6","page":"18","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।","मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥","व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।","निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥","कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.6","synonyms":["विद्वस्","सुधी","कवि","विचक्षण","लब्धवर्ण","ज्ञ","प्राप्तरूप","कृति","कृष्टि","अभिरूप","धीर","मेधाविन्","कोविद","विशारद","सूरि","दोषज्ञ","प्राज्ञ","पण्डित","मनीषिन्","प्रबुद्ध","व्यक्त","विपश्चित्","संख्यावत्","सत्","शिक्षित","निष्णात","निपुण","दक्ष","कर्महस्त","कर्ममुख","कृतहस्त","कृतमुख","कुशल","चतुर","अभिज्ञ","विज्ञ","वैज्ञानिक","पटु"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"2.6","page":"1","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चन्द्रस्तु मास्तपोराजौ शुभांशुः श्वेतवाहनः ॥ १० ॥","जर्णः सृप्रो राजराजो यजतः कृत्तिकाभवः ।","यक्षराडौषधीगर्भस्तपसः शयतो बुधः ॥ ११ ॥","स्यन्दः खसिन्धुः सिन्धूत्थः श्रविष्ठारमणस्तपा ।","आकाशचमसः पीतुः क्लेदुः पर्वरिचिक्लिदौ ॥ १२ ॥","परिज्वा युवनो नेमिश्चन्दिरः स्नेहरेकभूः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.2.0.6","synonyms":["मास्","तपोराज","शुभांशु","श्वेतवाहन","जर्ण","सृप्र","राजराज","यजत","कृत्तिकाभव","यक्षराज्","ओषधीगर्भ","तपस","शयत","स्यन्द","खसिन्धु","सिन्धूत्थ","श्रविष्ठारमण","तपस्","आकाशचमस","पीतु","क्लेदु","पर्वरि","चिक्लिद","परिज्वन्","युवन","नेमि","चन्दिर","स्नेहरेकभू"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"2.34","page":"3","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुद्धे तु भगवान् योगी बुधो विज्ञानदेशनः ॥ ७९ ॥","महासत्त्वो लोकनाथो बोधिरर्हन्सुननिश्चितः ।","गुणाब्धिर्विगतद्वन्द्वो वचने स्यात्तु जल्पितम् ॥ ८० ॥","लपितोदितभणिताभिधानगदितानि च ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None बोधिरर्हन्सुननिश्चितः (extra_in_pada)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 दि (sub) pāda 4 syl. None च चण्डालानां तु वल्लकी (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.2.0.34","synonyms":["भगवत्","योगिन्","विज्ञानदेशन","महासत्त्व","लोकनाथ","बोधि","अर्हत्","सुनिश्चित","गुणाब्धि","विगतद्वन्द्व","जल्पित","लपित","उदित","भणित","अभिधान","गदित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.3.2","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रविः शुक्रो महीसूनुः स्वर्भानुर्भानुजो विधुः ॥","बुधो बृहस्पतिश्चेति दिशां चैव तथा ग्रहाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.3.2","synonyms":["रवि","शुक्र","महीसूनु","स्वर्भानु","भानुज","विधु","बृहस्पति"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.3.33","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रौहिणेयो बुधः सौम्यः समौ सौरिशनैश्चरौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.3.33","synonyms":["रौहिणेय","सौम्य","सौरि","शनैश्चर"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.7.5","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्वान्विपश्चिद्दोषज्ञः सन्सुधीः कोविदो बुधः ।","धीरो मनीषी ज्ञः प्राज्ञः संख्यावान्पण्डितः कविः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.7.6","synonyms":["विद्वस्","विपश्चित्","दोषज्ञ","सत्","सुधी","कोविद","धीर","मनीषिन्","ज्ञ","प्राज्ञ","संख्यावत्","पण्डित","कवि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.159","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ख्याते हृष्टे प्रतीतोऽभिजातस्तु कुलजे बुधे ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.159","head":"अभिजात"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.100","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधवृद्धौ पण्डितेऽपि स्कन्धः समुदयेऽपि च ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.193","meanings":["वृद्ध","पण्डित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.131","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राप्तरूपस्वरूपाभिरूपा बुधमनोज्ञयोः ॥ १३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.249","head":"प्राप्तरूप"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.46","page":"0006","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वक्रमङ्गारकं भौमं लोहिताङ्गं धरात्मजम् ।","रौहिणेयं बुधं सौम्यमाहुश्चान्द्रमसायनम् ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.46","synonyms":["वक्र","अङ्गारक","भौम","लोहिताङ्ग","धरात्मज","रौहिणेय","सौम्य","चान्द्रमसायन"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.333","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः ।","विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ॥ ३३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.178","synonyms":["सुधी","कृतिन्","कृष्टि","कवि","व्यक्त","विशारद","विचक्षण","मेधाविन्","संख्यावत्","मतिमत्"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"16.333","page":"0096","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुधीर्विपश्चित्सङ्ख्यावान्प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ।","विद्वान् सन्कोविदः सूरिः मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ३३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.16.0.7","synonyms":["सुधी","विपश्चित्","सङ्ख्यावत्","प्राज्ञ","धीमत्","विचक्षण","विद्वस्","सत्","कोविद","सूरि","मेधाविन्","पण्डित"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.1.6","page":"0061","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सातिर्मूर्खकृतं सातिः? प्रोतं गुम्फितवाससोः ।","व्यक्तं स्फुटं बुधो व्यक्तः श्रुतं शास्त्रेऽवधारिते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.1.6","head":"व्यक्त"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"17.1.7","page":"0093","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रियंवदः खेचरे च महामदो गजेऽपि च ।","विशारदो बुधेऽत्रस्ते शतह्रदा वज्रविद्युतोः ।","अपवादौ तु निन्दाज्ञे जनपदो जनदेशयोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म (sub) pāda 4 syl. None शतह्रदा वज्रविद्युतोः (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.17.1.7","head":"विशारद"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.1.14","page":"0150","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अवश्यायो हिमे गर्वे रौहिणेयो बुधे बले ।","वृषाकपायी श्रीगौर्योः समुदायो रणे गणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.1.14","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"28.3.5","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भावः सत्ताभिप्राये च चेष्टाधात्वर्थयोनिषु ।","क्रियालीलोपदेशेषु विभूतिबुधजन्मसु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 भि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.28.3.5","head":"भाव"},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"3.35","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिदशा देवता देवास्त्रयस्त्रिंशत्सुराबुधाः ।","त्रिविष्टपाश्च विबुधा संज्ञाङ्कानां सदा स्फुटा ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.3.0.18","synonyms":["त्रिदश","देवता","देव","सुर","त्रिविष्टप","विबुध"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"9.66","page":"0004","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रोहिणीनन्दनः सौम्यश्चन्द्रसुतो बुधः ।","इंदुजो ज्ञश्च शशिजो रोहिणीजो शशाङ्कजः ॥ ६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.9.0.1","synonyms":["रोहिणीनन्दन","सौम्य","चन्द्रसुत","इंदुज","ज्ञ","शशिज","रोहिणीज","शशाङ्कज"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"32.120","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["भौमशुक्रबुधेन्द्वर्कसौम्यशुक्रारसूरयः ॥ १२० ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.32.0.1","synonyms":["भौम","शुक्र","इन्दु","अर्क","सौम्य","आर","सूरि"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"1.4","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सैरिको भोगभूमिः स्यादमर्त्यभवनं गिरिः ।","देवा निलिम्पा मरुतः सुराः सूर्या बुधा रथाः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.1.0.4","synonyms":["सैरिक","भोगभूमि","अमर्त्यभवन","गिरि","देव","निलिम्प","मरुत्","सुर","सूर्य","रथ"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"5.4","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तद्भेदे राहुतश्च स्याद्दुनेदारस्तु भूपतिः ।","विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.5.0.4","synonyms":["राहुत","दुनेदार","भूपति","विद्वस्","सत्","कोविद","सूरि","मेधाविन्","पण्डित"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.47","page":"0073","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अनूचानः प्रवचने सांगे धीती गुरोश्च यः ।","विद्वान्विपश्चिद्दोषज्ञः सन्सुधीः कोविदो बुधः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.47","synonyms":["अनूचान","विद्वस्","विपश्चित्","दोषज्ञ","सत्","सुधी","कोविद"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.1.54","page":"0375","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधो बृहस्पतिश्चेति क्रमाद्दिक्पतयो ग्रहाः ।","क्लीबाव्ययं त्वपदिशं दिशोर्मध्ये विदिक् स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.1.54","synonyms":["बृहस्पति","दिक्पति","अपदिश","विदिश्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.175","page":"0399","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृत्तिकासंभवार्थः स्यात्तापसः शपितोऽपि च ।","क्रुष्टो मा विक्लिदः स्यन्दः सिन्धूत्थो बुध एकभूः ॥ १७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.175","synonyms":["कृत्तिकासंभव","तापस","शपित","क्रुष्ट","मा","विक्लिद","स्यन्द","सिन्धूत्थ","एकभू"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.201","page":"0402","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रोहिणीचन्द्रपर्यायपुत्रार्थः स्याददृक्पथः ।","श्यामपर्यायगात्रार्थो वयुनश्चन्दिरो बुधः ॥ २०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.201","synonyms":["अदृक्पथ","वयुन","चन्दिर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.4","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["देवा निर्जरसः सुराः सुमनसोऽस्वप्ना अमर्त्त्या बुधाः","गीर्वाणा मरुतोऽमरा मखभुजः स्वाहाभुजो नाकिनः ।","आदित्या द्युषदस्तथा दिविषदो लेखाश्च बर्हिर्मुखाः","स्युर्वृन्दारकपूजितावपि सुपर्वा----र्भवः ॥ ४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.4","synonyms":["देव","निर्जरस्","सुर","सुमनस्","अस्वप्न","अमर्त्त्य","गीर्वाण","मरुत्","अमर","मखभुज्","स्वाहाभुज्","नाकिन्","आदित्य","द्युषद्","दिविषद्","लेख","बर्हिर्मुख","वृन्दारक","पूजित","सुपर्वन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.27","page":"0029","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभ्रमुः कपिला तद्वदङ्गदा पिङ्गला क्रमात् ।","तथाऽञ्जनावती ताम्रकर्णी स्याच्छुभ्रदन्तिका ॥","तथैवानुपमा प्रोक्ता क्रमाद्दिग्गजयोषितः ।","रविः शुक्रो महीसूनुः स्वर्भानुर्भानुजो विधुः ॥","बुधो बृहस्पतिश्चेति क्रमादेते दिशां ग्रहाः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.25","synonyms":["अभ्रमु","कपिला","अङ्गदा","पिङ्गला","अञ्जनावती","ताम्रकर्णी","शुभ्रदन्तिका","अनुपमा","दिग्गजयोषित्","रवि","शुक्र","महीसूनु","स्वर्भानु","भानुज","विधु","बृहस्पति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.103","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्राविष्ठीय इलेशो ज्ञो रौहिणेयः प्रहर्षणः ।","पञ्चार्चिर्बुध एकाङ्गश्चान्द्रिश्चान्द्रमसायनिः ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.103","synonyms":["श्राविष्ठीय","इलेश","ज्ञ","रौहिणेय","प्रहर्षण","पञ्चार्चिस्","एकाङ्ग","चान्द्रि","चान्द्रमसायनि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.4.22","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्लीबेऽव्ययं प्रत्यहं स्यादन्वहं तद्दिनं तथा ।","त्रिषु प्रात्यहिकं दैनंदिनं चात्रसमुद्भवम् ।","रवीन्दु-मङ्गल-बुध-गुरु-भार्गव-सौरयः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.4.23","synonyms":["प्रत्यहम्","अन्वहम्","तद्दिनम्","प्रात्यहिक","दैनंदिन","रवि","इन्दु","मङ्गल","गुरु","भार्गव","सौरि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.11","page":"0054","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुश्रूषा स्त्री श्रवणं क्लीबे ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः ।","अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः ।","धीमा[35a]न्धीरो मनीषी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-वादि-वेदि-","प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रबुद्धाः कवितृ-कवयितृ-प्राप्तरूपाभिरूपाः ।","ज्ञो मेधावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त-दोषज्ञ-विद्वत्-","संख्यावल्लब्धवर्णाः सुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥"],"metre":"sragdhara","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.11","synonyms":["शुश्रूषा","श्रवण","ग्रहण","धारण","ऊह","अपोह","अर्थज्ञान","सत्त्वज्ञान","धीमत्","धीर","मनीषिन्","विबुध","सुधी","सत्","विदत्","वादिन्","वेदिन्","प्रज्ञ","प्राज्ञ","प्रबुद्ध","कवितृ","कवयितृ","प्राप्तरूप","अभिरूप","ज्ञ","मेधाविन्","सुमेधस्","कवि","कृतिन्","विद्","व्यक्त","दोषज्ञ","विद्वस्","संख्यावत्","लब्धवर्ण","सुधिषण","मतिमत्","सूरिन्","कृष्टि","सूरि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.9.46","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ञो गाथके मन्दमतौ धरायां","ज्ञो धातरि स्याच्छशिजे बुधे च ॥ ४६ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.9.1","head":"ज्ञ"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.16","page":"0180","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दृष्टिर्मतौ दर्शननेत्रयोश्च","खड्गे समृद्धौ कथिता च ऋष्टिः ।","कृष्टिर्बुधे पुंस्यथ कर्षणे स्त्री","सृष्टिः कृतौ स्यादपि च स्वभावे ॥ १६ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.17","head":"कृष्टि"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.34","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व्यक्तो बुधे ना प्रकटे पराभो-","ऽथोक्तं द्वयोरेककवर्णवृत्ते ।","विशेष्यवत्स्यात्कथितेऽथ शुक्त","मम्ले कठोरे त्रिषु पूतवाचि ॥ ३४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.32","head":"व्यक्त"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.17.69","page":"0227","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधे रवौ विवस्वान्भगवान्पूज्ये च रुद्रे च ।","स्याद्द्वीपवान्नदेऽब्धौ द्वीपवती त्वापगापृथ्व्योः ॥ ६९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 7 द्रे (sub) pāda 4 syl. 7 पृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.17.25","head":"विवस्वत्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.18.4","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्सारमेये रुदथो बुधे तु","योगिन्यपि स्याद्विदथो नृलिङ्गः ।","स्याल्लोकपाले भरथो धवेऽपि","विश्वासहेतौ शपथः शयौ च ॥ ४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.18.15","head":"विदथ"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.27","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वेदिर्बुधे नाङ्गुलिमुद्रिकाया-","मलंकृते भूमितलेऽपि च स्त्री ।","वादिर्बुधे ना भणितौ तु योषि-","त्सादिस्तु सूते नरि पीडितेऽस्त्री ॥ २७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.12","head":"वेदि"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.53","page":"0239","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधः कवौ ज्ञातरि रौहिणेये","मिद्धं तथालस्यकनिद्रयोः स्यात् ।","न्यासे च वित्तस्य परत्र नद्धः","संसारिणि स्यादपि बद्धमात्रे ॥ ५३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.4","meanings":["कवि","ज्ञातृ","रौहिणेय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.3","page":"0247","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सानुस्तु न स्त्री शिखरे वने च","वातावलावध्वनि पल्लवे च ।","बुधेऽन्यवद्रश्मिदिवाकरौ तु","भानू पुमांसा[12a]वथ भेद्यबद्धौ ॥ ३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"indravajra · pāda 1 syl. 1 बु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.23","head":"सानु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.22.17","page":"0273","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधे मनोज्ञेऽप्यभिरूप उ[27a]क्तः","स्यात्प्राप्तरूपश्च तथाथ विष्णौ ।","शंभौ च गर्भे कृकलासके च","* कोषवीणा( ? )बहुरूपमाहुः ॥ १७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.22.12","head":"अभिरूप"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.21","page":"0289","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधेऽन्यवत्स्याद्रतबन्धके तु","ग्राम्यं तथाश्लीलगतं जने च ।","सौम्यो बुधे ना परवत्त्वनुग्रे","मनोहरे स्याच्छशिदेवताके ॥ २१ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.21","head":"अर्थ्य"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.85","page":"0300","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्रौहिणेयो बुधवत्सकाम-","पालेष्वथ स्यात्पुरुषाधिकारे ।","पुंसां समूहे च वधे कृतेऽपि","स्यात्पौरुषेयं च पदान्तरेऽपि ॥ ८५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.91","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.38","page":"0323","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शुण्ठीमुस्तकयोस्तु नागरमिदं सम्भोगबन्धान्तरे","पौरे स्याच्चतुरेऽन्यवद्गतरुजि स्याद्वागरो वारके ।","शाणे निर्नरके मुमुक्षुबुधयोः स्याद्भ्रामरं प्रस्तरे","क्षौद्रे चाप्यथ पामरस्त्रिषु खले नीचे तथा कीर्त्तितः ॥ ३८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.147","head":"वागर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.8","page":"0359","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आखौ कुथेऽथर्तुमतीगतः स्त्री","रविस्तु भानौ क्षितिपालभेदे ।","काव्याभिधे काव्यकरे बुधे च","कविश्च वाल्मीकिमुनावथ स्त्री ॥ ८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.24","head":"कवि"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.97","page":"0381","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्रूरेऽन्यवत्स्याद्विकृतेऽथ विद्वान्","प्राज्ञे बुधे चात्मविदि त्रिलिङ्गः ।","भूयांस्तु भूयिष्ठगतो विशेष्य-","लिङ्गोऽव्ययं स्यात्पुनरर्थकेऽसौ ॥ ९७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.27","head":"विद्वस्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.99","page":"0381","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विष्णौ बुधे ब्रह्मणि चाथ पापे-","ऽपराध आगोऽथ पुरीषदीप्त्योः ।","रूपेऽपि वर्चोऽथ सुधांशुपुत्रे","पुमांश्च वेदे त्वभिलाषके च ॥ ९९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.29","head":"वेधस्"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.148","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्राविलः पक्षिलः स्वामी मल्लनागोऽङ्गुलोऽपि च ।","विद्वान्सन्कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ १४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.148","synonyms":["द्राविल","पक्षिल","स्वामिन्","मल्लनाग","अङ्गुल","विद्वस्","सत्","कोविद","सूरि","मेधाविन्","पण्डित"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"112","page":"0056","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पारिषद्यो बुधः सभ्यः सदः संसत्सभोचितः ।","परिषत्सभाऽस्थानपती राजसूयो नृपक्रतुः ॥ ११२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None परिषत्सभाऽस्थानपती (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.112","synonyms":["पारिषद्य","सभ्य","सदस्","संसद्","सभा","परिषद्","आस्थान","राजसूय","नृपक्रतु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"1.5.20","page":"0009","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धने तु नप् पुमान् ज्ञातौ तकारान्तं तु सत् त्रिषु ।","सत्ये साधौ विद्यमाने प्रशस्तेऽभ्यर्हिते बुधे ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.1.5.20","head":"सत्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.4.27","page":"0042","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विद्वान् विदद्बुधात्मज्ञेष्वाहान्यो विदुरेऽप्यमुम् ।","व्यूढं विन्यस्तविस्तीर्णसंहतेष्वथ वैरिवाक् ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.4.27","head":"विद्वस्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.866","page":"0117","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञातरि ज्ञायमाने च फुल्ले च क्ली तु बोधने ।","विद्वद्बोद्ध्रोस्त्रिषु बुधो ना तु चान्द्रमसायनौ ॥ ८६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.866","meanings":["चान्द्रमसायन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.867","page":"0117","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अजयस्तु सुरेऽप्याह तत्र न्यायाद्द्वयोर्भवेत् ।","बुधा तु धिषणायां स्त्री वृद्धिसंज्ञे च भेषजे ॥ ८६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.867","meanings":["सुर"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.895","page":"0119","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भवसम्बन्धिनि बुधे भवितर्यपि ना पुनः ।","भागो भाग्ये तुरीयांशे रूपकार्धेऽशमात्रके ॥ ८९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.895","head":"भाव"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.32","page":"0044","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतीतो हर्षिते ख्याते ज्ञाते प्रत्ययिते बुधे ।","सादरे प्रतियातेऽथ प्रणीतः स्यात् प्रवेशिते ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.32","head":"प्रतीत"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.3","page":"0023","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिरूपो बुधे चारावभिपन्नं त्वभिद्रुते ।","अभिग्रस्तेऽपराद्धे च तथैवोक्तं विपद्गते ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.241","head":"अभिरूप"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.25","page":"0025","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लालाटिकः प्रभुच्छन्ददर्शिकार्यासमर्थयोः ।","विशारदो बुधे धृष्टे तथा विगतशारदे ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.263","head":"विशारद"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.528","page":"0071","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्रूक्षणहिते चाथ ज्ञेयो रूक्षस्वरो द्वयोः ।","गर्दभे पूर्ववत् सादि रौहिणेयस्तु ना बुधे ॥ ५२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.794","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.113","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अङ्गारको नवार्चिश्च वक्रोऽपि कथितो बुधैः ।","बुधः प्रहर्षुलः सौम्यो रोहिणीतनयोऽपि च ॥ ११३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.113","synonyms":["अङ्गारक","नवार्चिस्","वक्र","प्रहर्षुल","सौम्य","रोहिणीतनय"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.7","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विचक्षणः सुधीर्धीरो विपश्चिच्चतुरोऽपि च ।","दक्षोऽभिज्ञो बुधो लब्धवर्णो वैज्ञानिकस्तथा ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.7","synonyms":["विचक्षण","सुधी","धीर","विपश्चित्","चतुर","दक्ष","अभिज्ञ","लब्धवर्ण","वैज्ञानिक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.1.47","page":"0167","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनूचानो विवेकज्ञे वेदज्ञे ध्यानकारके ।","अम्बरीषो बुधे सूर्ये भूपाले बालघोटके ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.1.46","head":"अम्बरीष"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.27.362","page":"0207","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूनुर्द्रुमेऽनुजे पुत्रे सौम्यो धिष्ण्ये बुधेऽपि च ।","सूतस्तु पारदे तक्ष्णि मागधे सारथावपि ॥ ३६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.27.2","head":"सौम्य"},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"4.320","page":"0022","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ज्ञो बुधश्चन्द्रतनयो सौम्यो वैबोधनाह्वयः ।","गुरुर्जीवः पीतवर्नो धिषणो देवतार्चितः ॥ ३२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.4.0.14","synonyms":["ज्ञ","चन्द्रतनय","सौम्य","बोधनाह्वय","गुरु","जीव","पीतवर्ण","धिषण","देवतार्चित"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.74","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधस्तु सौम्यो ज्ञश्चान्द्रिर्गुरुर्जीवो बृहस्पतिः ।","वाचस्पतिः सुराचार्यो गीष्पतिर्धिषणोऽङ्गिराः ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.16","synonyms":["सौम्य","ज्ञ","चान्द्रि","गुरु","जीव","बृहस्पति","वाचस्पति","सुराचार्य","गीष्पति","धिषण","अङ्गिरस्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.114","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पण्डितः कोविदः प्राज्ञो धीमान्विद्वान्बुधः सुधीः ।","कृती मनीषी मेधावी कविः सूरिर्विशारदः ॥ ११४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.1","synonyms":["पण्डित","कोविद","प्राज्ञ","धीमत्","विद्वस्","सुधी","कृतिन्","मनीषिन्","मेधाविन्","कवि","सूरि","विशारद"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.107","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुधः सौम्यः श्रविष्ठाभूः श्यामाङ्गश्च प्रहर्षुलः ।","चन्द्रात्मजस्तथा ज्ञश्च पञ्चार्चिः रोहिणीसुतः ॥ १०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.44","synonyms":["सौम्य","श्रविष्ठाभू","श्यामाङ्ग","प्रहर्षुल","चन्द्रात्मज","ज्ञ","पञ्चार्चिस्","रोहिणीसुत"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.329","page":"0043","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बुद्धो बौद्धो बुधो बोधिर्महाबोधिस्त्रिकालवित् ।","बोधिसत्त्वो महासत्त्वो दशपारमिताधरः ॥ ३२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.289","synonyms":["बुद्ध","बौद्ध","बोधि","महाबोधि","त्रिकालवित्","बोधिसत्त्व","महासत्त्व","दशपारमिताधर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.503","page":"0064","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["लब्धवर्णोऽभिरूपश्च धीमान् धीरः सुधीर्बुधः ।","ज्ञः प्राज्ञश्च प्रबुद्धश्च व्यक्तो विचक्षणस्तथा ॥ ५०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 वि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.9","synonyms":["लब्धवर्ण","अभिरूप","धीमत्","धीर","सुधी","ज्ञ","प्राज्ञ","प्रबुद्ध","व्यक्त","विचक्षण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.18","page":"0003","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लोकजिन्मारजित् शास्ता स्याद्दशार्णी गुणाकरः ।","अकणिष्ठस्त्रिशरणो बुधो वज्री विनायकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.18","synonyms":["लोकजित्","मारजित्","शास्तृ","दशार्णिन्","गुणाकर","अकणिष्ठ","त्रिशरण","वज्रिन्","विनायक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.221","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वर्षार्चिर्लोहिताङ्गश्च खोन्मुखः स्यादृणान्तकः ।","बुधः सौम्यो रौहिणेयो राजपुत्रः प्रहर्षणः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.221","synonyms":["वर्षार्चिस्","लोहिताङ्ग","खोन्मुख","ऋणान्तक","सौम्य","रौहिणेय","राजपुत्र","प्रहर्षण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.9","page":"0111","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अध्यापनश्चेति षड्भिः षट्कर्मा ब्राह्मणः युतः ।","पण्डितः कोविदो विद्वान् विदग्धो दूरदृग्बुधः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.9","synonyms":["अध्यापन","षट्कर्मन्","पण्डित","कोविद","विद्वस्","विदग्ध","दूरदृश्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.10.1","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ञो गायने घर्घरे च ञो ब्रह्मबुधसूरिषु ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.10.1","head":"ञ"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.19.8","page":"0231","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नद्धो बद्धे समुद्धृते वधो बन्धकरन्धयोः ।","बन्धुर्ना बान्धवे मित्रे बन्धूके भ्रातरीत्यपि ॥","बाधा निषेधे दुःखे च बुधः सोमजसूरिणोः ।","बुद्धो जिने पण्डिते ना बुधितेऽपि च वाच्यवत् ॥","बोधः समाधिभेदे ना तथा पिप्पलभूरुहे ।","मधु क्लीबं पुष्परसे मर्त्ये क्षौद्रे रसान्तरे ॥","पुंसि मधुद्रुमे चैव वसन्ते द्रैत्यभिद्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 द्धृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.19.8","meanings":["सोमज","सूरि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.21.20","page":"0249","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिरूपो बुधे रम्ये कामेन्दुहरविष्णुषु ।","अवन्वेपो दूषणे स्यादहङ्कारे च लेपने ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.21.20","head":"अभिरूप"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.3","page":"0256","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अर्थ्यो बुधे जतुन्यर्थ्यं न्याय्ये चाप्यभिधेयवत् ॥","अन्त्यो ना मुस्तके नीचे भवेदन्तभवे त्रिषु ।","अर्घ्यं वाच्यवदर्घ्यार्थेऽप्यर्घयोग्ये नपुंसकम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.3","head":"अर्थ्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.57","page":"0263","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आश्रये सदसि स्थाने प्रसिद्धे च प्रतिश्रयः ।","हुताशने विष्णुशङ्खे पाञ्चजन्यः समीरितः ॥","पुंसा कृते तद्विकारे पौरुषेयो भवेत्त्रिषु ।","पुंसि बृन्दे वधे चापि पुरुषस्य पदान्तरे ॥","प्रावृज्जे त्रिषु नीपे ना प्रावृषेण्यो निगद्यते ।","लाभे सुरालये हर्षे भवेत्पुंसि फलोदयः ॥","परमात्मनि तीर्थे च विहारे च महालयः ।","अपवर्गे चाधिपत्ये कान्यकुब्जे महोदयः ॥","शुद्धौ तु कायशोधे स्यान्मार्जनीयो भवेत्पुमान् ।","बलरामे बुधे पुंसि रौहिणेयो भवेदिवृ ॥","कर्कटे मूषिके सर्गे पुंलिङ्गे स्याद्विलेशयः ।","युद्धेऽप्यायदुत्तरे स्यात्सम्परायः पुमानयम् ॥","पशुपक्षियुधि द्यूते चाह्वाने च समाह्वयः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.57","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.19","page":"0266","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धीरः स्वैरे वलयुते बुधे क्लीबन्तु कुङ्कुमे ।","नरं स्याद्रामकर्पूरे नार्जुने मनुजे विधौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.19","head":"धीर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.32","page":"0296","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्चस्तेजोरूपविष्ठास्वपि क्लीबं बुधे पुमान् ।","बर्हिः पुमान् वीतिहोत्रे भवेद्दर्भेऽपि न स्त्रियाम् ।","वाहसोऽजगरे नीरनिर्याणे सुनिषण्णके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.32","head":"वर्चस्"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.99","page":"0185","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुगते तु महाबोधि-बोधी बुद्ध-बुधौ मुनिः ।","मुनीन्द्रः, सप्तमे बुद्धे शाक्यसिंहः सशाक्यकः ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.99","synonyms":["महाबोधि","बोधि","बुद्ध","मुनि","मुनीन्द्र","शाक्यसिंह","शाक्यक"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6","page":"0188","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्वांश्च शूरि-सूरी तु, सूर्येऽपि, बुद्धयुग्बुधः ।","प्रवीणे निष्ण-निष्णातौ नदीष्णः कृतकृत्यकः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 पि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.6","synonyms":["विद्वस्","शूरि","सूरि","बुद्ध","निष्ण","निष्णात","नदीष्ण","कृतकृत्यक"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.5","page":"0218","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इडेले सर्ग-नाडी-गो-बुध-स्त्री-वाक्ष्वपीरिते ।","द्यावाभूम्योस्तु रोदस्यौ रोदसी रोदसी तथा ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.5","head":"इडा"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.4.184","page":"0024","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रुधिरो लोहिताङ्गोऽथ सौम्यश्चान्द्रमसायनिः ।","रौहिणेयो बुधः शक्रसचिवस्तु बृहस्पतिः ॥ १८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.4.26","synonyms":["रुधिर","लोहिताङ्ग","सौम्य","चान्द्रमसायनि","रौहिणेय","शक्रसचिव","बृहस्पति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.268","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभिरूपः सुधीर्बोद्धा बुधो बिन्दुर्विचक्षणः ।","विशारदश्च संख्यावान् आर्य उत्प्रेक्षकश्च सः ॥ २६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.5","synonyms":["अभिरूप","सुधी","बोद्धृ","बिन्दु","विचक्षण","विशारद","संख्यावत्","आर्य","उत्प्रेक्षक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1620","page":"0195","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["छेदनः छिदुरः पीनो मेदुरो विदुरो बुधः ।","उन्नोत्तस्तिमितक्लिन्नतिमितार्द्राः समार्थकाः ॥ १६२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.50","synonyms":["छेदन","छिदुर","पीन","मेदुर","विदुर","उन्न","उत्त","स्तिमित","क्लिन्न","तिमित","आर्द्र"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2129","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतीतस्त्रिषु विख्याते प्रीते प्रत्ययिते बुधे ।","प्रतिपत्तिथिबुद्ध्योः स्यात् प्रकृतिर्मूलकारणे ॥ २१२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.270","head":"प्रतीत"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2221","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["परमात्ममहावेश्मविहारेषु महालयः ।","संकर्षणः सौरभेये रौहिणेयो बुधे गुहे ॥ २२२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.362","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.23.74","page":"0012","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दयितश्च द्विनेत्रश्च लक्ष्मीस्त्रितयलोचनः ।","चन्दनं चन्द्रमा दैवश्चेतना वृश्चिको बुधः ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.23.3","head":"च"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"1.3.12","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["षोडशार्चिर्नवार्चिस्तु मङ्गलः खोल्मुकः कुजः ।","बुधो हेमा राजपुत्र एकदेहः प्रहर्षणः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.1.3.12","synonyms":["षोडशार्चिस्","नवार्चिस्","मङ्गल","खोल्मुक","कुज","हेमन्","राजपुत्र","एकदेह","प्रहर्षण"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.94","page":"0123","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुलीरे कर्कटो राशौ कृष्टिः कर्षे बुधे पुमान् ।","अप्रियेऽपि कटुः कुम्भे कुटो ना भवने द्वयोः ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.97","head":"कृष्टि"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.219","page":"0166","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रोधे निरोधो नाशे च बुद्धो ज्ञाते जिने बुधे ।","निषेधे बुद्धयोर्बाधो रौहिणेये कवौ बुधः ॥ २१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.227","meanings":["रौहिणेय","कवि"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.320","page":"0203","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आहतस्वर्णरजते रजते च नपुंसकम् ।","वत्से बले बुधे रौहिणेयोऽथ श्लेषवाद्ययोः ॥ ३२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.334","head":"रौहिणेय"},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"2","page":"0046","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथ बुद्धो जिनो योगी सर्वज्ञः सुगतो बुधः ॥ २ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.2","synonyms":["बुद्ध","जिन","योगिन्","सर्वज्ञ","सुगत"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"2.1.32","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कर्षको रुधिरो भौमः प्रव्यालोऽप्यथ र्हषुलः ।","बुधः श्यामांग एकांगः सौम्यश्चान्द्रमसायनिः ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.2.1.32","synonyms":["कर्षक","रुधिर","भौम","प्रव्याल","हृषुल","श्यामाङ्ग","एकाङ्ग","सौम्य","चान्द्रमसायनि"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.234","page":"0102","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ।","सुधीर्विपश्चित् संख्यावान् प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ॥ २३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.234","synonyms":["विद्वस्","सत्","कोविद","सूरि","मेधाविन्","पण्डित","सुधी","विपश्चित्","संख्यावत्","प्राज्ञ","धीमत्","विचक्षण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.44","page":"0233","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ध्रुवो धात्रीशकीलर्क्षनित्येषु स्त्री तु भूस्त्रुचोः ।","क्ली तर्के निश्चिते व्योम्नि धीरोऽब्धौ मंथरे बुधे ॥ ४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.44","head":"धीर"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.72","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वरो ना रूपजामात्रोर्देवादेरीप्सिते वृतौ ।","त्रिष्वग्र्ये क्ली मनागिष्टे व्यक्तं स्पष्टे बुधे तु ना ॥ ७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.72","head":"व्यक्त"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.32","page":"0241","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्रुहिणौ हरिधातारौ शास्त्रोदाहरणयोस्तु दृष्टान्तः ।","दोषज्ञौ बुधभिषजौ धरुणाः स्तनधातृलोकार्काः ॥ ३२ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.32","head":"दोषज्ञ"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.16","page":"0255","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतीतो भूषिते ख्याते ज्ञाते प्रत्ययिते बुधे ।","प्रार्थितं त्वभियुक्ते स्यान्निहिते याचितेऽपि च ॥ १६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.16","head":"प्रतीत"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.90","page":"0264","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छिद्रे छिद्रान्विते वाद्ये सुषिरं सुषिरो नडः ।","सुमनाः पुष्पमालत्योः स्त्री देवबुधयोः पुमान् ॥ ९० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.90","head":"सुमनस्"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.4.12","page":"0276","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विशारदो बुधे धृष्टे वंचिते तु विलंबितम् ।","मन्दे चाथ समुन्नद्धौ पण्डितम्मन्यगर्वितौ ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.4.12","head":"विशारद"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}