{"stem":"भवन","iast":"bhavana","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.1.79","page":"39","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥","मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।","आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥","धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।","ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥","धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.1.79","synonyms":["गेहभू","वास्तु","गेह","गृह","वेश्मन्","निकेतन","मन्दिर","सदन","सद्मन्","निकाय्य","कुट","आलय","निलय","शाला","सभा","उदवसित","कुल","धिष्र्य","आवसथ","स्थान","पस्त्य","संस्त्याय","आश्रय","ओकस्","निवास","आवास","वसति","शरण","क्षय","धामन्","अगार","निशान्त","कुट्टिम"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.2.5","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गृहं गेहोदवसितं वेश्म सद्म निकेतनम् ॥ ४ ॥","निशान्तवस्त्यसदनं भवनागारमन्दिरम् ।","गृहाः पुंसि च भूम्न्येव निकाय्यनिलयालयाः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.2.6","synonyms":["गृह","गेह","उदवसित","वेश्मन्","सद्मन्","निकेतन","निशान्त","वस्त्य","सदन","अगार","मन्दिर","निकाय्य","निलय","आलय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.291","page":"0035","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आवासावसथं गृहं च भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,","संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम् ।","धिष्ण्यं धाम निकेतनं च सदनं पस्त्यं च वास्तु क्षयः","शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते च सद्मौकसी ॥ २९१ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.136","synonyms":["आवास","आवसथ","गृह","स्थान","निशान्त","कुल","संस्त्याय","निलय","निकाय्य","उटज","गेह","कुट","मन्दिर","धिष्र्य","धामन्","निकेतन","सदन","पस्त्य","वास्तु","क्षय","शाला","वेश्मन्","निवेशन","उदवसित","सद्मन्","ओकस्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.2.33","page":"0071","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दुर्जातं व्यसने ज्ञेयमसम्यग्जातवस्तुनि ।","निशान्तं भवने शान्ते प्रत्युषे च प्रयुज्यते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.2.33","head":"निशान्त"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.14","page":"0107","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["[54] सेवनं सीवनोपास्त्योर्वर्जनं त्यागहिंसयोः ।","तलिनं विरले स्तोके सदनं भवने जले ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.14","head":"सदन"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.3.34","page":"0012","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["एडूकमेडुकं न स्त्री स्यातामथ निवेशनम् ।","सदनं सादनं वेश्म भवनं मन्दिरं विटम् ॥ ३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.3.34","synonyms":["एडूक","एडुक","निवेशन","सदन","सादन","वेश्मन्","मन्दिर","विट"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.168","page":"0480","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["भवनस्यानुमानस्य लशुनस्य ततः पुनः ।","गृञ्जनस्यापि शयनद्वीपयोः कुतपस्य च ॥ १६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.168","synonyms":["अनुमान","लशुन","गृञ्जन","शयन","द्वीप","कुतप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.1.33","page":"0122","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कुटिर्द्वयोः पुंसि न मन्दिरा स्यात्","स्त्रियां न गेहं भवनं च वास्तु ।","स्थानं च धानं वसतिश्च शाला","सभा निशान्तं च निकेतनं च ॥ ३३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.1.33","synonyms":["कुटि","मन्दिर","गेह","वास्तु","स्थान","धान","वसति","शाला","सभा","निशान्त","निकेतन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.5.53","page":"0113","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["राजादनमनुमानं","भवनं भुवनं च केतनं लोम ।","दीपश्चापः स्तूपः","शूर्पावापोडुपाः कशिपुः ॥ ५३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.5.21","synonyms":["राजादन","अनुमान","भुवन","केतन","लोमन्","दीप","चाप","स्तूप","शूर्प","आवाप","उडुप","कशिपु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.7","page":"0247","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्राणे प्रमोदेऽप्यवनं न तु स्त्री","गेहे द्वयोनं भवनं च भावे ।","स्याद्विष्टपे खे भुवनं जने च","स्त्रियां न वारिण्यथ चन्दनोऽस्त्री ॥ ७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.28","meanings":["गेह","भाव"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"132","page":"0066","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम् ।","गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् ॥ १३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.132","synonyms":["सदन","सद्मन्","धिष्ण्य","वेश्मन्","मन्दिर","गेह","निकेतन","अगार","निशान्त","निवृत","गृह"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.732","page":"0111","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लिङ्गभेदमनुक्त्वैव भवने यष्टिकान्तरे ।","ना तु सङ्घे चतुर्णां स्यात् प्लक्षवृक्षे तु दृश्यते ॥ ७३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.732","head":"चतुष्की"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1265","page":"0158","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["बैजिकादभिसम्बन्धा(दिनि?) बीजनिमित्तके ।","प्रयोगस्तत्र भेद्यस्य लिङ्गं भवनवाक् तु नप् ॥ १२६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1265","synonyms":[]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1266","page":"0158","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["उत्पत्तौ च गृहे चान्ये पुनः पुंस्यपि मन्वते ।","द्वयोस्तु स्याच्छुनि शुनि पुनर्द्वे भषणोऽथ नप् ॥ १२६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1266","meanings":["उत्पत्ति","गृह"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.271","page":"0038","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["निकाय्यो नीलयो वेश्मालयो भवनमुच्यते ।","धामावासो निवासोऽपि निशान्तं धिष्ण्यमाश्रयः ॥ २७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.271","synonyms":["निकाय्य","नीलय","वेश्मन्","आलय","धामन्","आवास","निवास","निशान्त","धिष्र्य","आश्रय"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.345","page":"0047","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कीलालं यादसां वासः कुशं क्लीबे पयः पुनः ।","दकोदके वनं क्षीरं भवनं कमलं समे ॥ ३४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.345","synonyms":["कीलाल","यादसां वास","कुश","पयस्","दक","उदक","वन","क्षीर","कमल"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.5.146","page":"0229","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["वातायनाभिधानानुमानानि खलिनं तथा ।","खलीनं भवनं चैव रसोनभुवने समे ॥ १४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.5.29","synonyms":["वातायन","अभिधान","अनुमान","खलिन","खलीन","रसोन","भुवन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.8","page":"0001","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सदनं भवनागारे मन्दिरं तल्पमाशया ।","शय्या पर्य्यङ्कगः? खट्वाऽऽस्तरणं तूलिका सुवा? ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.7","synonyms":["सदन","अगार","मन्दिर","तल्प","आशया","शय्या","पर्य्यङ्क","खट्वा","आस्तरण","तूलिका"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.68","page":"0026","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मन्दिरं सदनं सद्म निलयो भवनं गृहम् ।","ओको निवास आवासो धिष्ण्यं धाम निकेतनम् ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.1","synonyms":["मन्दिर","सदन","सद्मन्","निलय","गृह","ओकस्","निवास","आवास","धिष्र्य","धामन्","निकेतन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.1.1698","page":"0273","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्थानञ्च निलयो पस्त्यं संस्त्यायः शरणं सभा ।","उदवसितमाऽऽवासो भवनं वसतिस्तथा ॥ १६९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.1.138","synonyms":["स्थान","निलय","पस्त्य","संस्त्याय","शरण","सभा","उदवसित","आवास","वसति"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.2.1854","page":"0303","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वारि वारं जलं क्षीरं नीरं नारं कुलीनसम् ।","जीवनं जीवनीयं च भुवनं भवनं वनम् ॥ १८५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.2.1","synonyms":["वारि","वार","जल","क्षीर","नीर","नार","कुलीनस","जीवन","जीवनीय","भुवन","वन"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.2.13","page":"0050","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्यान्निकाय्यो निवसनं केतो भवनमन्दिरम् ।","आलयश्च गृहाः पुंसि भूम्नि कूटो द्वयोः सभा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.2.13","synonyms":["निकाय्य","निवसन","केत","मन्दिर","आलय","गृह","कूट","सभा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.65","page":"0239","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बुधानो गीष्पतौ विज्ञवृद्धभेदे भवेत्पुमान् ।","बोधनी बोधपिप्पल्योर्बोधनं गन्धदीपने ॥","भण्डनञ्च खलीकारे न द्वयोर्युद्धवर्मणोः ।","भट्टिनी द्विजकान्तायां नाट्टोक्तौ नृपयोषिति ॥","भवनं भावगृहयोर्भाजनं पात्रयोग्ययोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.65","meanings":["भाव","गृह"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.6.842","page":"0106","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सदनभवनवेश्मसद्मगेहावसथनिवेशनमन्दिरास्पदानि ।","केचिदावसथं पुंसि निकेतं च प्रचक्षते ॥ ८४२ ॥"],"metre":"puspitagra","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.6.12","synonyms":["सदन","वेश्मन्","सद्मन्","गेह","आवसथ","निवेशन","मन्दिर","आस्पद","निकेत"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2140","page":"0259","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करिण्यां कुलटायां च भ्रातृव्यो भ्रातृजे रिपौ ।","भवनं जन्मगृहयोः भुवनं जगदम्भसोः ॥ २१४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.281","meanings":["जन्मन्","गृह"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.94","page":"0123","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुलीरे कर्कटो राशौ कृष्टिः कर्षे बुधे पुमान् ।","अप्रियेऽपि कटुः कुम्भे कुटो ना भवने द्वयोः ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.97","head":"कुट"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.250","page":"0177","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भुवनं विष्टपे तोये भिन्नं दीर्णे विशेषिते ।","जन्माश्रयश्च भवनं भाजनं पात्रयोग्ययोः ॥ २५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.259","meanings":["जन्मन्","आश्रय"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.4.70","page":"0070","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जिह्वापानः पुरोगामी कृतज्ञो रात्रिजागरः ।","कौलेयकोऽस्थिखादश्च भवनो भलुहोऽपि च ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.4.70","synonyms":["जिह्वापान","पुरोगामिन्","कृतज्ञ","रात्रिजागर","कौलेयक","अस्थिखाद","भलुह"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.3.17","page":"0160","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स एव पुरि दिङ्मार्गो वाहनी चोपविष्करम् ।","अगारं भवनं धाम वस्तं वस्त्यं निकेतनम् ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.3.17","synonyms":["दिङ्मार्ग","वाहनी","उपविष्कर","अगार","धामन्","वस्त","वस्त्य","निकेतन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.62","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्री स्यात्पृथिव्यामुस्रायामेलायां कृत्तिकासु च ।","भविलं भवने भव्ये भ्रमरः कामुकेऽलिनि ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.62","head":"भविल"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}